Τεράστιος ο ρόλος των υποβαθμισμένων συνοικιών της Σκοτίας στο δημοψήφισμα
Η βασίλισσα έσπασε τελικά τη σιωπή της για το επικείμενο δημοψήφισμα στη Σκοτία για ανεξαρτησία ή όχι από το Ηνωμένο Βασίλειο και κάλεσε τους Σκοτσέζους να «σκεφτούν προσεκτικά το μέλλον τους»

Οι νάνοι στους κήπους είναι πολύ της μόδας αυτήν την εποχή στα Λόχφιλντ Γκάρντενς του Ίστερχαουζ, στην ανατολική Γλασκόβη. Τα σπίτια είναι όλα ίδια: ένας όροφος, ένας μικροσκοπικός κήπος μπροστά, άλλος ένας πίσω. Η ατμόσφαιρα είναι ήρεμη, μικρές γλάστρες στολίζουν τις εισόδους. Ένα κορίτσι μιλά στους γονείς του στα πολωνικά. Δύο νέοι με τατουάζ στο ξυρισμένο τους κρανίο καλαμπουρίζουν με τη βαριά σκοτσέζικη προφορά τους. Δύο δρόμους πιο κάτω, γράφει η απεσταλμένη της «Liberation», η εικόνα αλλάζει ριζικά. Οι δρόμοι είναι πλημμυρισμένοι από σκουπίδια.

Το δημοτικό σχολείο περιβάλλεται από συρματοπλέγματα. Η Μέρι ΜακΚέιμπ, ερευνήτρια στον χώρο της εκπαίδευσης που έχει βγει πια στη σύνταξη, δεν σταματά να μοιράζει φυλλάδια υπέρ του «ναι» στην ανεξαρτησία. «Μπορεί κανείς να διαβάσει τις απαντήσεις σε όλες τις ερωτήσεις που τον απασχολούν», λέει. Η ΜακΚέιμπ είναι επικεφαλής μιας ομάδας είκοσι εθελοντών, που κτυπούν ανά δύο τις πόρτες των σπιτιών. Κι όσο πλησιάζει η ημέρα του δημοψηφίσματος, τόσο πιο αισιόδοξη δείχνει.

Μαζικές εγγραφές στους καταλόγους
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η μάχη θα είναι σκληρή. Και το αποτέλεσμα θα κριθεί σε υποβαθμισμένες συνοικίες όπως το Ίστερχαουζ, όπου πολλοί κάτοικοι δεν έχουν ψηφίσει ποτέ στη ζωή τους. «Αυτήν τη φορά, όμως, δεκάδες άνθρωποι έχουν γραφτεί στους εκλογικούς καταλόγους», λέει η ΜακΚέιμπ. Η συνοικία αυτή κτίστηκε τη δεκαετία του ΄50, όταν οι Αρχές ήθελαν να προσφέρουν στους κατοίκους της Γλασκόβης που ζούσαν σε άθλιες υγειονομικές συνθήκες σπίτια με τουαλέτα. Δέκα χρόνια αργότερα, ο πληθυσμός του Ίστερχαουζ είχε φτάσει τους 57.000 κατοίκους. Σήμερα, ζουν εδώ λιγότεροι από 26.000 άνθρωποι.

Την εποχή εκείνη, οι Αρχές είχαν παραλείψει πολλά βασικά πράγματα: δημόσιες μεταφορές, σχολεία, εμπορικά κέντρα, αθλητικές εγκαταστάσεις, όλα εκείνα δηλαδή που αποτελούν συστατικά στοιχεία μιας κοινότητας. Η πολύ γρήγορη αποβιομηχάνιση της περιοχής κατά τη δεκαετία του ΄80 ολοκλήρωσε την καταστροφή. Ανεργία, ναρκωτικά, εγκληματικότητα, πόλεμοι συμμοριών: στο τέλος της δεκαετίας, η περιοχή είχε μετατραπεί σε γκέτο. Εδώ και δέκα χρόνια, τα πράγματα έχουν αρχίσει να βελτιώνονται. Έγιναν κάποια έργα υποδομής, ξεκίνησε μια εκστρατεία κατά της εγκληματικότητας, δεν φοβάσαι πια να κυκλοφορήσεις τη νύχτα. Όμως το προσδόκιμο ζωής παραμένει κάτω από τον εθνικό μέσο όρο.

Λένε «ναι»
Η 56χρονη Τζάνετ Τόμσον ζούσε τα τελευταία 18 χρόνια στην Αγγλία. Αλλά πριν από έξι μήνες επέστρεψε στην πόλη όπου γεννήθηκε. «Για να μπορέσω να ψηφίσω στο δημοψήφισμα», λέει με υπερηφάνεια. Υπέρ της ανεξαρτησίας, φυσικά. Το ίδιο έκανε και ο 34χρονος Ντόντι Λοντέλε, που κατάγεται από το Κονγκό. Ύστερα από 15 χρόνια στο Λονδίνο, εγκαταστάθηκε το 2009 στη Γλασκόβη. Και θα ψηφίσει «ναι», βέβαιος πως, αν η Σκοτία αποκτήσει την ανεξαρτησία της, η κατάσταση θα γίνει καλύτερη. Ο Άντριου ΜακΓκραν είναι 22 ετών, άνεργος, και θα ψηφίσει κι αυτός «ναι». «Άλλαξα γνώμη πρόσφατα», λέει. «Στο σημείο όπου βρισκόμαστε, δεν βλέπω γιατί δεν θα πάμε καλύτερα αν αποκτήσουμε την ανεξαρτησία μας». Η Μέρι ΜακΚέιμπ έχει επισκεφθεί δέκα σπίτια κι ακόμη να βρει κάποιον που θα ψηφίσει «όχι».

Στην επόμενη πόρτα βλέπει ένα όνομα που μοιάζει πολωνικό. Χτυπά, αλλά δεν απαντά κανείς. Βγάζει τότε από τον σάκο της ένα φυλλάδιο στα πολωνικά με ένα τεράστιο «Tak» (Ναι). «Οι άνθρωποι αυτοί έχουν γραφτεί στους εκλογικούς καταλόγους, αλλά πρέπει και να πάνε να ψηφίσουν», λέει στη Γαλλίδα δημοσιογράφο. Όλες οι έρευνες δείχνουν ότι τα υποβαθμισμένα στρώματα θα ψηφίσουν μαζικά «ναι». Οι άνθρωποι αυτοί χαρακτηρίζονται όμως και από μιαν απροθυμία να μετακινηθούν.

Η ΜακΚέιμπ υπενθυμίζει έτσι κάθε φορά πού βρίσκεται το κοντινότερο εκλογικό τμήμα. Και μ' εκείνους που θα λείπουν εκείνη την ημέρα τι γίνεται; Ένας απ' αυτούς είναι ο Κόλιν Μπράουν, που την Πέμπτη θα λείπει από τη Σκοτία για δουλειά. Αντί γι' αυτόν θα ψηφίσει λοιπόν η γυναίκα του. Δεν χρειάζεται παρά μια εξουσιοδότηση, η ομάδα της ΜακΚέιμπ λύνει το πρόβλημα στη στιγμή. Περιττό να λεχθεί, βέβαια, ότι ο Μπράουν και η γυναίκα του θα ψηφίσουν «ναι».

Μίλησε η Βασίλισσα
Τη σιωπή της για το επικείμενο δημοψήφισμα στη Σκοτία για ανεξαρτησία ή όχι από το Ηνωμένο Βασίλειο έσπασε τελικά η Ελισάβετ - στον βαθμό που της επιτρέπει η υποχρέωσή της να μείνει ουδέτερη. Η βασίλισσα κάλεσε τους Σκοτσέζους να «σκεφτούν προσεκτικά το μέλλον τους», ενώ οι δημοσκοπήσεις για την κάλπη της Πέμπτης σηκώνουν τα χέρια ψηλά εξαιτίας του ρευστού σκηνικού που έχει διαμορφωθεί. Σε επίσκεψή της στο Μπάλμοραλ της Σκοτίας, η Ελισάβετ -κατά το ήμισυ Σκοτσέζα η ίδια- περιορίστηκε να πει: «Ελπίζω πως ο κόσμος θα σκεφτεί προσεκτικά το μέλλον τους». Η αναφορά δεν είναι σαφής, αλλά σχεδόν σίγουρα θα αξιοποιηθεί από το στρατόπεδο των Ενωτικών στα τελευταία μέτρα πριν από την κάλπη.

Βουλευτές στο Λονδίνο έχουν καλέσει το Μπάκιγχαμ να κινητοποιήσει το «βάρος» του στη συζήτηση που γίνεται στη Σκοτία, καθώς τα δύο στρατόπεδα βάζουν στο στόχαστρο το κρίσιμο μέγεθος των αναποφάσιστων. Το Παλάτι όμως πρόσφατα ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να εκφράσει δημόσια την άποψή του πριν από το δημοψήφισμα, σεβόμενο το καθήκον του για ουδετερότητα. Κάτω από το Στέμμα όμως, οι μηχανές της ηγεσίας στο Λονδίνο έχουν πάρει φωτιά: Ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον -που δεν θέλει να μείνει στην ιστορία ως ο Πρωθυπουργός που έχασε τη Σκοτία- αναμένεται να βρεθεί ξανά στο Εδιμβούργο αυτήν την εβδομάδα για την εκστρατεία κατά της ανεξαρτητοποίησης.

Μια πρωτότυπη ιπποδρομία
OΙ ΣΚΟΤΣΕΖΟΙ οι οποίοι χαρακτηρίζονται για την ευρηματικότητά τους σε πολλούς τομείς δεν μπορούσαν παρά να πρωτοτυπήσουν και σε αυτήν τη συγκυρία. Επί τη ευκαιρία του δημοψηφίσματος της Πέμπτης αποφάσισαν να το διασκεδάσουν και με έμμεσο τρόπο να «ρωτήσουν» τη φύση για το τελικό αποτέλεσμα. Συγκεκριμένα, διοργάνωσαν χθες μια ιπποδρομία στον στίβο του Μάσελμπρο, που βρίσκεται λίγο έξω από το Εδιμβούργο, στην οποία διαγωνίστηκαν δύο μόνο άλογα. Το ένα ονομαζόταν «Ναι μπορούμε» και έφερε τα χρώματα της προεκλογικής εκστρατείας όσων υποστηρίζουν την απόσχιση της χώρας από το Ηνωμένο Βασίλειο, ενώ το άλλο «Όχι, ευχαριστούμε» και έφερε τα λογότυπα εκείνων που υποστηρίζουν να παραμείνει η κατάσταση ως έχει.

Τα δύο άλογα έτρεξαν από την απόσταση των 5 φέρλονγκς και οι φίλοι του στοιχήματος μπορούσαν να ποντάρουν σε ένα από τα δύο άλογα, τα οποία είχαν την ίδια απόδοση καθώς, σύμφωνα με τη διοργανώτρια Αρχή της ιπποδρομίας, ήταν ισάξια σε απόδοση. Τελικά νικητής της πρωτότυπης ιπποδρομίας αναδείχθηκε ο «Ναι Μπορούμε», γεγονός που χαροποίησε τους υποστηρικτές της ανεξαρτησίας της Σκοτίας.