Βουλευτικές εκλογές με φόντο την αυξανόμενη δύναμη της ακροδεξιάς

Οι ανησυχίες που εγείρει η μετανάστευση φάνηκαν ξεκάθαρα στις ταραχές του Μαΐου του 2013, καταστρέφοντας την εικόνα μιας Σουηδίας της ειρήνης και της ισότητας

ΤΟ ΚΟΜΜΑ SD αναμένεται να εξασφαλίσει γύρω στο 10%, διπλασιάζοντας τα ποσοστά του

Παρά το σκάνδαλο που προκάλεσαν οι ρατσιστικές δηλώσεις ορισμένων υποψηφίων στο Ίντερνετ, η ακροδεξιά μπορεί να γίνει σήμερα τρίτη πολιτική δύναμη στη Σουηδία και να στερήσει από τους δύο παραδοσιακούς σχηματισμούς την απόλυτη πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο. Άψογος στο σκούρο κοστούμι του, ο αρχηγός του κόμματος των Δημοκρατών της Σουηδίας (SD) Τζίμι Όκεσον προσπαθεί να κάνει τη φωνή του να ακουστεί σε μια προεκλογική συγκέντρωση στο Φρούονγκεν, μια λαϊκή συνοικία της Στοκχόλμης:

«Το κράτος πρόνοιας καταρρέει εξαιτίας της συρροής προσφύγων [...] Αυτό μας κοστίζει ένα σωρό χρήματα». «Η κύρια προεκλογική υπόσχεση του πρωθυπουργού Φρέντρικ Ράινφελτ είναι μια συνέχιση της μετανάστευσης. Πιστεύω πως δεν είναι η σωστή προτεραιότητα», προσθέτει απευθυνόμενος σε μερικές δεκάδες ακροατές, μόλις λίγο περισσότερους από τους αστυνομικούς και τους σωματοφύλακες που τον προστατεύουν. Σε κοντινή απόσταση, διαδηλωτές φωνάζουν «Έξω οι ρατσιστές».

Περιορισμός του ασύλου

Το SD ζητάει τον δραστικό περιορισμό του πολιτικού ασύλου στη Σουηδία, μία από τις πιο γενναιόδωρες χώρες όσον αφορά το άσυλο, υποστηρίζοντας πως τα χρήματα αυτά πρέπει να αφιερωθούν σε κοινωνικές παροχές και για να βοηθούνται οι ξένοι, αλλά στην πατρίδα τους. Αναμένεται ότι περίπου 80.000 πρόσφυγες θα ζητήσουν φέτος άσυλο στη Σουηδία, η οποία χορηγεί αυτομάτως άδειες διαμονής σε όσους διαφεύγουν από τη σύγκρουση στη Συρία. Το κόμμα πιστώνεται με περίπου 10% της πρόθεσης ψήφου, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από αυτό που είχε πάρει στις βουλευτικές του 2010, όταν είχε κάνει για πρώτη φορά την είσοδό του στο Κοινοβούλιο με 5,7% και 20 έδρες.

Δεν τους ενόχλησε

Το SD δεν φαίνεται να επλήγη ιδιαίτερα από το σκάνδαλο που υποχρέωσε τουλάχιστον έξι υποψηφίους του να αποσυρθούν. Λιγότερο από μία εβδομάδα πριν από τις εκλογές, η Expressen αναπαρήγαγε ρατσιστικά σχόλια που είχαν δημοσιευθεί ανωνύμως στο Ίντερνετ, αλλά τα οποία η ταμπλόιντ εφημερίδα μπόρεσε να αποδώσει σε υποψηφίους του SD. Ο υποψήφιος του κόμματος για τη Στοκχόλμη είχε γράψει πως οι Άραβες έχουν «βίαια γονίδια» και πως οι μετανάστες είναι οι «χειρότεροι ψεύτες και εκμεταλλευτές». Όλα αυτά αφήνουν πάντως απαθείς τους οπαδούς του κόμματος, οι οποίοι θεωρούν πως είναι αντιμέτωποι με έναν «εχθρικό» Τύπο.

Ο Όκεσον, ο οποίος ανέλαβε την ηγεσία το 2005, θέλει να «καθαρίσει» την εικόνα του και το 2012 κήρυξε «μηδενική ανοχή» στον ρατσισμό, ώστε να απομακρύνει το κόμμα από τις ρίζες του στους κύκλους των νεοναζί. Παρά την κόπωση στις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το SD ενδέχεται να βγει ενισχυμένο από τις κάλπες σήμερα, που αναμένεται ότι θα φέρουν στην εξουσία έναν συνασπισμό της αριστεράς και της οικολογίας μειοψηφικό όμως στη Βουλή.

Φοβούνται τη συνεργασία

«Τα άλλα κόμματα φοβούνται κάθε συνεργασία με τους Δημοκράτες της Σουηδίας», αναφέρει ο Άντερς Χέλστρεμ, ερευνητής του Πανεπιστημίου του Μάλμε ειδικός σε θέματα ευρωπαϊκής ένταξης και σκανδιναβικής πολιτικής. «Το μήνυμα των Δημοκρατών της Σουηδίας προσέλκυσε μια όχι αμελητέα μειονότητα (των ψηφοφόρων), που δεν έχει άλλο κόμμα υπέρ του οποίου να ψηφίσει», τονίζει.

Οι ανησυχίες που εγείρει η μετανάστευση φάνηκαν ξεκάθαρα στις ταραχές του Μαΐου του 2013 στις συνοικίες εκείνες της Στοκχόλμης και των προαστίων της όπου διαμένουν πολλοί μετανάστες, καταστρέφοντας την εικόνα μιας Σουηδίας της ειρήνης και της ισότητας και υπογραμμίζοντας τα προβλήματα της μετανάστευσης. Ύστερα από τρία χρόνια στη χώρα, ούτε ένας μετανάστης στους πέντε δεν βρίσκει εργασία. Ύστερα από επτά χρόνια, ο αριθμός αυξάνεται σχεδόν στο 50% μόνο - έναντι του 85% που είναι το αντίστοιχο ποσοστό για τους γεννημένους στη Σουηδία Σουηδούς.

Φόρος… ανοχής

Αν και μια μεγάλη πλειοψηφία των Σουηδών συνεχίζουν να τάσσονται υπέρ μιας φιλελεύθερης πολιτικής χορήγησης ασύλου, η ανοχή τους «ουσιαστικά περιορίζεται στο να πληρώνουν υψηλούς φόρους», εκτιμά ο Ρόμπερτ Χάνα, υποψήφιος του (φιλελεύθερου) Λαϊκού Κόμματος στις στήλες της εφημερίδας Svenska Dagbladet. Οι Σουηδοί δέχονται τα παιδιά των μεταναστών να φοιτούν στα ίδια σχολεία με τα δικά τους «με την προϋπόθεση να μην είναι πάρα πολλά», υπογραμμίζει ο Χάνα, γιος μεταναστών από τη Μέση Ανατολή. «Η καθημερινή διάκριση δεν οφείλεται κυρίως στους ρατσιστές των Δημοκρατών της Σουηδίας αλλά στο γεγονός ότι φαίνεται ότι είναι πιο εύκολο να συναναστρέφεσαι και να απασχολείς στη δουλειά σου αυτούς που σου μοιάζουν περισσότερο», πρόσθεσε.

Δεν είναι όλα ρόδινα

Είναι πάντως γεγονός πως δεν κυλούν όλα τέλεια με τη μετανάστευση στη χώρα. Η βουκολική εικόνα της εξοχής γύρω από το κέντρο χορήγησης ασύλου του Όντενγκααρντεν στη νότια Σουηδία έρχεται σε αντίθεση με τη θλίψη που προκαλούν οι ιστορίες που διηγούνται οι ένοικοί του. Η Μαϊσούν Μαχμούντ, παλαιστινιακής καταγωγής νομικός από τη Συρία, έδωσε όλα της τα υπάρχοντα στους διακινητές προκειμένου να διαφύγει στη Σκανδιναβία. Στα 35 της χρόνια φυτοζωεί μαζί με εκατό ακόμη άρτι αφιχθέντες μετανάστες στο κατάμεστο κέντρο φιλοξενίας. «Όλος ο κόσμος εδώ έχει ένα πρόβλημα. Υπάρχουν φορές που μου έρχεται να κλάψω», δηλώνει.

Αν και η Σουηδία επαινείται για τη γενναιόδωρη πολιτική της στη χορήγηση ασύλου, η συνεχής αύξηση των αιτούντων άσυλο επιβαρύνει τους δημόσιους πόρους και τροφοδοτεί τη συζήτηση για τη μετανάστευση ενόψει των βουλευτικών εκλογών της Κυριακής. Καμιά χώρα της Ευρώπης δεν χορήγησε περισσότερες άδειες παραμονής σε πρόσφυγες όσες η Σουηδία πέρυσι. Απέναντι στη νέα ροή μεταναστών από εμπόλεμες ζώνες όπως η Συρία και η Σομαλία, η υπηρεσία μετανάστευσης ζήτησε τον Ιούλιο άλλα 48 δισεκατομμύρια κορόνες (5,2 δισεκατομμύρια ευρώ), επιπλέον των 91 δισεκατομμυρίων που ενεγράφησαν στον προϋπολογισμό για την προσεχή τετραετία.

Προβλήματα στέγασης

Τα κέντρα υποδοχής είναι πλήρη. Η υπηρεσία πρέπει να πάρει την απόφαση να νοικιάσει ξενοδοχεία και ξενώνες, ή ακόμη και παραθεριστικούς οικισμούς για να δεχτούν τους τουλάχιστον 2.000 ανθρώπους που φθάνουν κάθε εβδομάδα. Περισσότεροι από τους μισούς εξ αυτών φθάνουν στο λιμάνι του Μάλμε, όπου υποβάλλουν αίτημα χορήγησης ασύλου, πριν φιλοξενηθούν προσωρινά σε άλλα μέρη της χώρας. Το κέντρο του Οντενγκαάρντεν, στο χωριό Ροστόνγκα, είναι αποκαλυπτικό των προβλημάτων που ανακύπτουν, αφού προοριζόταν για τη διεξαγωγή συνεδρίων μόλις πριν από τρεις μήνες.

Στο μέρος αυτό «είναι καλά αλλά δεν μπορείς να ξεκουραστείς γιατί μοιράζεσαι το δωμάτιό σου με άλλους», εξήγησε η Μαχμούντ. Μιλώντας μόνο αραβικά, ένας Σύρος εξηγεί ότι ήταν γκαραζιέρης αλλά στο εξής οι ημέρες περνούν έχοντας φαγητό και ύπνο. Το αύριο προμηνύεται δύσκολο γι' αυτόν καθώς δεν ξέρει ούτε αγγλικά ούτε σουηδικά.

Η κρίση της στέγασης δεν περιορίζεται στις μεγάλες πόλεις: Επεκτείνεται και στις πόλεις της περιφέρειας που οι αιτούντες άσυλο μπορούν μεν να διαλέξουν, αλλά αυτές δεν έχουν παρά λιγοστές θέσεις εργασίας να προσφέρουν. Συνεπώς 11.000 πρόσφυγες είναι καταδικασμένοι να ζουν εκεί, παρότι έχουν λάβει άδεια διαμονής, σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Μετανάστευσης.