Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα και Νότια Αφρική

Οι πέντε αναδυόμενες οικονομίες, γνωστές με το ακρωνύμιο ως BRICS, συστήνουν και Αποθεματικό Ταμείο που θα λειτουργεί με βάση το πρότυπο του ΔΝΤ

ΑΠΟΘΕΜΑΤΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ είναι ένα δίκτυ διευθετήσεων για τη διάθεση ξένου συναλλάγματος ύψους $100.000 δις, με στόχο την παροχή βοήθειας σε μια χώρα που το νόμισμά της βρίσκεται υπό κερδοσκοπική πίεση

Οι ηγέτες της ομάδας των πέντε αναδυομένων οικονομιών, Βραζιλίας, Ρωσίας, Ινδίας, Κίνας και Νότιας Αφρικής, γνωστές με το ακρωνύμιο BRICS, συναντηθήκαν στην πόλη Φορταλέζα της Βραζιλίας, για την έκτη ετήσια διάσκεψη κορυφής και ανακοίνωσαν τη σύσταση δύο χρηματοπιστωτικών οργανισμών: Μια Νέα Τράπεζα Αναπτύξεως για τη χρηματοδότηση έργων υποδομής και άλλων αναπτυξιακών έργων με κεφάλαιο $50 δις (με συνεισφορά $10 δις από κάθε χώρα) και ένα κοινό Αποθεματικό Ταμείο με διαθέσιμα $100 δις.

Το Αποθεματικό Ταμείο αναμένεται να βοηθήσει στην αποφυγή βραχυπρόθεσμων πιέσεων ρευστότητας. Αναφέρεται ότι το Αποθεματικό Ταμείο στην πραγματικότητα δεν είναι Ταμείο, παρά ένα δίκτυ διευθετήσεων για τη διάθεση ξένου συναλλάγματος ύψους $100.000 δις, με στόχο την παροχή βοήθειας σε μια χώρα που το νόμισμά της βρίσκεται υπό κερδοσκοπική πίεση.

Από το ποσό αυτό τα $41 δις θα τα συνεισφέρει η Κίνα, $5 δις η Νότια Αφρική και $18 δις από τις άλλες τρεις χώρες, δηλ. την Ινδία, τη Ρωσία και τη Βραζιλία. Κάθε χώρα όμως θα δικαιούται να παίρνει ένα ποσό δανείου πολλαπλάσιου της συνεισφοράς της είτε στην Τράπεζα Αναπτύξεως είτε στο Αποθεματικό Ταμείο. Μετά από συζητήσεις έχει αποφασιστεί από τους ηγέτες των BRICS ότι τα κεντρικά γραφεία της Τράπεζας θα βρίσκονται στη Σαγκάη της Κίνας και η προεδρία θα είναι εκ περιτροπής. Ο πρώτος πρόεδρος θα προέρχεται από την Ινδία με πενταετή θητεία.

Η Κίνα θα προεδρεύει το 2021. Οι δύο αυτοί οργανισμοί, τη σύσταση των οποίων πρέπει να εγκρίνουν τα Κοινοβούλια των πέντε χωρών, στόχο έχουν να ανταγωνιστούν τη Διεθνή Τράπεζα και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, που είχαν ιδρυθεί στο Bretton Woods του New Hampshire στην Αμερική, πριν από 70 χρόνια. Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι παρά τα μειονεκτήματά της, η συμφωνία του Bretton Woods έχει οδηγήσει σε μια μακρά περίοδο οικονομικής ανάπτυξης.

Το πρόβλημα όμως είναι ότι τόσο η Αμερική όσο και η Ευρώπη απέτυχαν να ενδυναμώσουν και να εκσυγχρονίσουν τους δυο αυτούς οργανισμούς. Για παράδειγμα, παρά τη μεγάλη ανάπτυξη ορισμένων αναδυομένων οικονομιών, όπως είναι η Κίνα και η Ινδία, ο αριθμός των ψήφων των χωρών αυτών στο ΔΝΤ δεν έχει αλλάξει. Έτσι η Αμερική, που αποτελεί το 19,2% του παγκόσμιου εισοδήματος, οι ψήφοι που έχει στο ΔΝΤ είναι 16,8%, ενώ η Κίνα με 16,1% συνεισφορά στο παγκόσμιο εισόδημα έχει μόνο 3,8% των ψήφων.

Επίσης, η Ινδία με 6,0% συνεισφορά στο παγκόσμιο εισόδημα κατέχει μόνο το 2,3% των ψήφων. Αναφέρεται, επίσης, ότι οι ευρωπαϊκές χώρες έχουν συνολικά ψηφιστικά δικαιώματα 27,5% στο ΔΝΤ, ενώ δεν συνεισφέρουν στην παγκόσμια οικονομία παρά το 18%. Αντίθετα, οι χώρες των ΒRICS έχουν μόνο 10,3% των ψηφιστικών δικαιωμάτων, ενώ συνεισφέρουν το 24,5% στην παγκόσμια οικονομία.

Είναι γεγονός όμως ότι ο Πρόεδρος Ομπάμα έχει προωθήσει σχέδιο για να δώσει περισσότερους χρηματοοικονομικούς πόρους στο ΔΝΤ και να αυξήσει τα ψηφιστικά δικαιώματα των αναπτυσσομένων χωρών, όπως είχε συμφωνηθεί το 2010. Με τη συμφωνία αυτή θα αυξανόταν το κεφαλαίο του ΔΝΤ στα $720 δις και 6 ποσοστιαίες μονάδες θα παραχωρούνταν στις αναδυόμενες οικονομίες. Δυστυχώς, όμως, το Αμερικανικό Κογκρέσο δεν έχει εγκρίνει τις προτάσεις του Προέδρου Ομπάμα.

Η απόφαση για τη σύσταση αυτών των δύο οργανισμών έχει επιταχυνθεί από την αποτυχία του αμερικανικού κογκρέσου να εγκρίνει μεταρρυθμίσεις στο ΔΝΤ, όσον αφορά τα ψηφιστικά δικαιώματα των αναδυομένων οικονομιών και την αύξηση των χρηματικών πόρων. Αναφέρεται, όμως, ότι τα δάνεια που παρέχονται από τη Διεθνή Τράπεζα έχουν ξεπεραστεί από την Τράπεζα Αναπτύξεως της Κίνας, που κατά το 2013 είχε προσφέρει δάνεια ύψους $240 δις και η Τράπεζα της Βραζιλίας BNDΕS $88 δις σε σχέση με μόνο $53 δις της Διεθνούς Τράπεζας.

Όπως δήλωσαν οικονομικοί αναλυτές, η Κίνα είναι απογοητευμένη από τη μη εκπλήρωση των προσδοκιών της από τα μεγάλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα όπως είναι η Διεθνής Τράπεζα, το ΔΝΤ και η Ασιατική Τράπεζα Αναπτύξεως. Παράλληλα, η Κίνα σκοπεύει να δημιουργήσει και μια Τράπεζα Υποδομών που θα ανταγωνίζεται ακόμη και την Ασιατική Τράπεζα Αναπτύξεως, που βρίσκεται υπό την επιρροή της Ιαπωνίας.

Επίσης, η Κίνα έχει ένα πρόσθετο κίνητρο, αφού ενδιαφέρεται να επιτύχει καλύτερη απόδοση για τις επενδύσεις των τεράστιων ξένων συναλλαγματικών της αποθεμάτων, τα περισσότερα από τα οποία επενδύονται σε κυβερνητικά ομόλογα της Αμερικής που κινδυνεύουν με υποτίμηση της αξίας τους.

Θα χρησιμοποιήσουν την οικονομική τους ισχύ…

Η ΟΜΑΔΑ των χωρών ΒRICS τώρα αποτελούν το 1/4 της παγκόσμιας οικονομίας, με την Κίνα να αναμένεται να ξεπεράσει την Αμερική ως η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη κατά το 2014. Κατά συνέπεια, οι χώρες αυτές σκοπεύουν να χρησιμοποιήσουν την οικονομική τους ισχύ για να συστήσουν θεσμούς και οργανισμούς που να αντανακλούν τις δυνατότητές τους.

Κατά τη διάσκεψη κορυφής των ΒRICS, ο Υπουργός Οικονομικών της Βραζιλίας κ. Guido Mantega ανακοίνωσε ότι μια μεγάλη διαφορά μεταξύ των στόχων της ομάδας των ΒRICS και της παγκόσμιας χρηματοοικονομικής αρχιτεκτονικής είναι η αρχή της ισότητας μεταξύ των χωρών που συμμετέχουν.

Αντίθετα από το ΔΝΤ, του οποίου η ηγεσία πάντοτε προέρχεται από την Ευρώπη, και της Διεθνούς Τράπεζας, της οποίας η ηγεσία πάντοτε προέρχεται από την Αμερική, η νέα Τράπεζα Αναπτύξεως θα προεδρεύεται κάθε πέντε χρόνια εκ περιτροπής από μιαν από τις πέντε χώρες των ΒRICS.

Παράλληλα, το ΔΝΤ έχει καταστεί ανεπιθύμητο στις περισσότερες αναδυόμενες οικονομίες και τώρα στη δυτική Ευρώπη, με τους όρους που επιβάλλει όσον αφορά τη λιτότητα. Αναφέρεται, όμως, ότι ακόμη και το Αποθεματικό Ταμείο θα χρειαστεί να επιβάλλει ορισμένους όρους.

Για παράδειγμα, αν μια χώρα έχει δημοσιονομικά προβλήματα και ο λόγος είναι ότι η κυβέρνηση ξοδεύει περισσότερα απ' όσα εισπράττει σε φόρους, θα πρέπει να επιβληθούν ορισμένοι όροι για δημοσιονομική προσαρμογή. Αντίθετα, αν η χώρα αντιμετωπίζει προσωρινά προβλήματα από την πτώση των τιμών των προϊόντων που εξάγει και το νόμισμά της βρίσκεται υπό κερδοσκοπική πίεση, η χώρα πρέπει να στηριχθεί μέχρι να βελτιωθεί η κατάσταση.

Είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι κατά τη διάρκεια της ασιατικής οικονομικής κρίσης του 1997-1998, κατά την οποία το ΔΝΤ καθυστέρησε να προσφέρει βοήθεια και στη συνέχεια επέβαλε πολλούς όρους, οι ασιατικές χώρες είχαν προβεί σε διευθετήσεις ανταλλαγής νομισμάτων, πράγμα που μπορούσε να βοηθήσει μια χώρα να χρησιμοποιήσει συναλλαγματικούς πόρους από άλλη χώρα. Όπως φαίνεται, είναι με το πρότυπο των διευθετήσεων αυτών που θα εργάζεται το Αποθεματικό Ταμείο.

KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.