Υπάρχει όμως ανάγκη για μείωση της ανισότητας στην κατανομή εισοδημάτων

Για να δοθεί ώθηση στην οικονομία των ΗΠΑ και αφού η νομισματική πολιτική δεν μπορεί να βοηθήσει, χρειάζεται η δημοσιονομική πολιτική

ΟΙ ΜΙΣΘΟΙ αυξάνονται σημαντικά, όταν υπάρχει πλήρης χρησιμοποίηση της δυναμικότητας της οικονομίας

Σαν αποτέλεσμα πολύ δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικράτησαν κατά τους πρώτους μήνες του 2014, το ΑΕΠ των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής κατά το πρώτο τρίμηνο μειώθηκε κατά 2,9%, που ήταν η μεγαλύτερη συρρίκνωση του ΑΕΠ σε περίοδο εκτός οικονομικής ύφεσης.

Ορισμένοι οικονομολόγοι, όμως, πιστεύουν ότι κατά την υπόλοιπη περίοδο του 2014 θα υπάρξει σημαντική αύξηση στη ζήτηση, και κατά συνέπεια στην παραγωγή, έτσι που να αντισταθμίσει την πτώση κατά το πρώτο τρίμηνο. Δυστυχώς όμως οι καταναλωτές κατά το δεύτερο τρίμηνο δεν είχαν αυξήσει τη ζήτηση, και κατά συνέπεια ο ρυθμός ανάπτυξης του ΑΕΠ κατά το 2014 είναι απίθανο να αυξηθεί πάνω από το 2% και για πέμπτο συνεχόμενο χρόνο.

Η Κεντρική Τράπεζα των ΗΠΑ, γνωστή ως FED, έχει μειώσει και πάλι κατά $10 δις την αγορά ομολόγων στα $35 δις τον μήνα και μέχρι τον ερχόμενο Οκτώβριο αναμένεται να τερματιστεί το σχέδιο αγοράς ομολόγων από τη FED. Η FED όμως έχει καταστεί περισσότερο απαισιόδοξη και αναμένει ότι ο ρυθμός ανάπτυξης για το 2014 θα είναι της τάξης του 2,2% σε σχέση με 2,9% που ανεμένετο τον περασμένο Μάρτιο. Εντούτοις, μείωσε το ποσοστό ανεργίας στο 6,05% μέχρι το τέλος του 2014, σε σχέση με 6,2% που προέβλεπε τον περασμένο Μάρτιο.

Κατά συνέπεια, για να δοθεί ώθηση στην ανάκαμψη της αμερικανικής οικονομίας και αφού δεν μπορεί να βοηθήσει προς το παρόν η νομισματική πολιτική, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στη δημοσιονομική πολιτική. Για να αυξηθεί η εμπιστοσύνη των καταναλωτών βραχυπρόθεσμα, θα μπορούσε να επανέλθουν τα επιδόματα στους μακροπρόθεσμα ανέργους και να συνεχίσουν να παρέχονται δελτία τροφίμων για τους φτωχούς. Αναφέρεται όμως ότι σημαντικό ρόλο θα μπορούσε να διαδραματίσει στην αύξηση του ρυθμού ανάπτυξης και η αύξηση εξαγωγών.

Δυστυχώς όμως το Κογκρέσο δεν φαίνεται πρόθυμο να εξουσιοδοτήσει και πάλι την EXPORT - INPORT BANK, που εγγυάται τις πωλήσεις εμπορευμάτων σε ευαίσθητες αγορές. Αναφέρεται ότι η εξουσιοδότηση της EXPORT - INPORT BANK εκπνέει τον Σεπτέμβριο και θα ήταν καλό το Κογκρέσο να δώσει εξουσιοδότηση για εγγυήσεις εξαγωγών σε ορισμένες ευαίσθητες περιοχές.

Για να εξακριβωθεί κατά πόσον υπάρχει αχρησιμοποίητη δυναμικότητα στην οικονομία, η FED εξετάζει το ποσοστό αύξησης των ημερομισθίων. Όταν υπάρχει πλήρης χρησιμοποίηση της δυναμικότητας της οικονομίας, οι μισθοί αυξάνονται σημαντικά.

Μέχρι τώρα όμως τα ημερομίσθια δεν έχουν αυξηθεί παρά κατά 2% σε ετήσια βάση και στο ίδιο ποσοστό με τον ρυθμό πληθωρισμού, αλλά και με τον ίδιο ρυθμό που αυξάνονται από το 2009. Σε συνθήκες αύξησης της οικονομίας με βάση τη δυναμικότητά της θα ανεμένετο οι μισθοί να αυξάνονται κατά 3-4% σε ετήσια βάση. Αναφέρεται, όμως, ότι ο ρυθμός πληθωρισμού πλησιάζει τον στόχο της FED του 2% και κατά συνέπεια, αν η αυξητική τάση συνεχίσει, η FED θα αναγκαστεί να αυξήσει τα επιτόκια νωρίτερα απ' ό,τι προβλεπόταν.

Ευτυχώς η εργασιακή αγορά ανακάμπτει και δημιουργεί κατά μέσο όρο 272.000 νέες θέσεις εργασίας τον μήνα. Αναφέρεται ότι τον περασμένο μήνα είχαν δημιουργηθεί 288.000 νέες θέσεις εργασίας. Σαν αποτέλεσμα της αύξησης στην απασχόληση, το ποσοστό ανεργίας στην Αμερική μειώθηκε στο 6,1%, ποσοστό που ήταν η πρόβλεψη της FED για το τέλος του 2014. Με βάση τις εξελίξεις στην εργασιακή αγορά προβλέπεται ότι σύντομα θα επιτευχθεί πλήρης απασχόληση.

Με την ευκαιρία αυτή, η πρόεδρος της FED κ. Janet Yellen έστειλε ένα ισχυρό μήνυμα, ότι η Κεντρική Τράπεζα της Αμερικής δεν πρόκειται να αυξήσει τα επιτόκια, έστω κι αν παρουσιαστούν φούσκες στις τιμές των περιουσιακών στοιχειών.

Η κ. Yellen υποστηρίζει ότι δεν υπάρχει ανάγκη για αύξηση των επιτοκίων για να αντιμετωπιστεί η χρηματοοικονομική αστάθεια, αφού η FED έχει στη διάθεσή της άλλα εργαλεία. Η κ. Yellen τόνισε ότι η Κεντρική Τράπεζα ενδιαφέρεται περισσότερο για ένα ευέλικτο χρηματοοικονομικό σύστημα, που να μπορεί να αντιμετωπίζει φούσκες περιουσιακών στοιχείων, παρά τη στήριξή του με αύξηση των επιτοκίων.

Αυτό σημαίνει ότι λίγες πιθανότητες υπάρχουν για αύξηση των επιτοκίων για αντιμετώπιση της αύξησης των φούσκων περιουσιακών στοιχείων. «Προς το παρόν δεν βλέπω τη χρησιμότητα η νομισματική πολιτική να εκφύγει από τον πρωταρχικό της στόχο διατήρησης σταθερότητας τιμών και μεγιστοποίησης της απασχόλησης, για να αντιμετωπίσει τις ανησυχίες της χρηματοοικονομικής σταθερότητας», τόνισε η κ. Yellen.

Οι δηλώσεις της κ. Yellen, όμως, βρίσκονται σε αντίθεση με τις απόψεις της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών, που θεωρείται η Κεντρική Τράπεζα των Κεντρικών Τραπεζών, που πρόσφατα ανέφερε ότι οι Κεντρικές Τράπεζες θα πρέπει να αυξήσουν τα επιτόκια, για να ελεγχθεί η χρηματοοικονομική κερδοσκοπία.

Αλλά είναι σκόπιμο να αναφέρουμε ότι αν δεν υπήρχε η χαλαρή νομισματική πολιτική στην Αμερική, τη Βρετανία, την Ιαπωνία και άλλες δυτικές χώρες, οι ρυθμοί ανάπτυξης των χωρών αυτών θα ήταν πιο χαμηλοί. Η αύξηση των επιτοκίων στις χώρες αυτές, όπως εισηγείται η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, θα οδηγούσε σε μειωμένους ρυθμούς ανάπτυξης, θα υπήρχε κίνδυνος αποπληθωρισμού και θα αύξανε την αξία του δημόσιου χρέους.

Απειλείται το αμερικανικό όνειρο

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ της Αμερικής Μπαράκ Ομπάμα θέλει να πιστεύει ότι είναι υποστηρικτής της πιο δίκαιης κοινωνίας και θεωρεί ως απαράδεκτο μια οικονομία, που το 95% του κέρδους από την ανάκαμψη έχουν διοχετευτεί στο 1% των πιο πλούσιων νοικοκυριών, και όπου η κοινωνική κινητικότητα έχει περιέλθει σε στασιμότητα, ενώ παράλληλα έχει διευρυνθεί η εισοδηματική ανισότητα. Την εισοδηματική ανισότητα καταμετρά ο δείκτης GINI.

Αναφέρεται ότι αν ο δείκτης GINI είναι μηδέν, τότε ότι όλα τα πρόσωπα έχουν το ίδιο εισόδημα, ενώ αν είναι εκατόν, όλο το εισόδημα της χώρας περιέχεται σε ένα μόνο πρόσωπο. Για την Αμερική ο δείκτης είναι 45. Στην Κίνα όμως, με τον δείκτη GINI στο 55, η εισοδηματική ανισότητα είναι μεγαλύτερη από την Αμερική. Στην Κύπρο, όμως, η ανισότητα είναι πολύ πιο χαμηλή, αφού ο δείκτης GINI βρίσκεται στο 29, σε σχέση με τον μέσο όρο του 31 για την Ε.Ε.

Για να μειωθεί η εισοδηματική ανισότητα στην Αμερική, δηλαδή να μειωθεί το χάσμα μεταξύ των πλουσίων και των πτωχών, χρειάζεται η αύξηση του κατώτατου μισθού και η βελτίωση της εκπαίδευσης και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης.

Παράλληλα, ο Πρόεδρος Ομπάμα επανέλαβε τις εκκλήσεις του για ενίσχυση των εργατικών σωματείων, μείωση των εισοδηματικών διαφορών μεταξύ ανδρών και γυναικών, και μείωση των διδάκτρων στα κολέγια. Ο κ. Ομπάμα τόνισε ότι η αύξηση της ανισότητας μαζί με τη μείωση της κοινωνικής κινητικότητας απειλούν το αμερικανικό όνειρο.

KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
(Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα, και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG).