Έμφαση στις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις θα δώσει τώρα ο Πρωθυπουργός της χώρας

Χωρίς τη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων για αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού, η Ιαπωνία είναι καταδικασμένη να επιτυγχάνει ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ 0,5-1%.

ΣΤΟΧΟΣ του τρίτου πυλώνα είναι η αύξηση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης ενόψει του γεγονότος ότι το ανθρώπινο δυναμικό μειώνεται κατά 0,5% τον χρόνο

Πριν από δεκαοχτώ μήνες, όταν ο ηγέτης του Φιλελευθέρου Δημοκρατικού κόμματος, κ. Shinzo Abe, ήλθε στην εξουσία, υποσχέθηκε να καταπολεμήσει τα οικονομικά προβλήματα της Ιαπωνίας με τρεις πυλώνες, γνωστούς με την επωνυμία ABENOMICS, που στόχο έχουν την αντιμετώπιση του αποπληθωρισμού και την οικονομική ύφεση. Οι τρεις αυτοί πυλώνες είναι η νομισματική χαλάρωση, η επεκτατική δημοσιονομική πολιτική και η εισαγωγή διαρθρωτικών μέτρων.

Οι πρώτοι δυο πυλώνες φαίνεται ότι έχουν επιτύχει τους στόχους τους. Όσον αφορά τον πρώτο πυλώνα, η υπόσχεση από την Κεντρική Τράπεζα να διπλασιάσει τη νομισματική βάση και να επιτύχει ρυθμό πληθωρισμού 2% σε δύο χρόνια έχει οδηγήσει σε αύξηση του ρυθμού πληθωρισμού στο 1,5% και έτσι προβλέπεται ότι μέχρι το 2015 o ρυθμός πληθωρισμού θα φθάσει τον στόχο του 2%. Με βάση τον δεύτερο πυλώνα, κατά το 2013 μια πρόσθετη δημόσια δαπάνη ύψους $110 δις οδήγησε σε ρυθμό ανάπτυξης 1,5%.

Αντίθετα, όμως, από την προώθηση των δυο πρώτων πυλώνων, ο τρίτος πυλώνας των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων δεν προωθήθηκε επαρκώς. Η εξήγηση που δίνεται για την ατολμία στην προώθηση ριζοσπαστικών μέτρων είναι ότι τον Ιούνιο 2013 το κόμμα του κ. Abe αντιμετώπιζε σημαντική εκλογική αναμέτρηση.

Τώρα, όμως, ο κ. Abe προωθεί ένα πιο περιεκτικό και λεπτομερές πακέτο διαρθρωτικών μέτρων, που επηρεάζουν την οικονομία της χώρας γενικά. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση σκοπεύει να μειώσει τον φορολογικό συντελεστή του 35%, που είναι ο πιο ψηλός στις χώρες του ΟΟΣΑ.

Παράλληλα, ο κ. Abe επιθυμεί να δώσει στις εταιρείες το δικαίωμα να διαπραγματεύονται τη μισθοδοσία και τις συνθήκες εργασίας απευθείας με τους εργοδοτουμένους. Επίσης, σκοπεύει να αυξήσει τη μετανάστευση για να απαμβλύνει τα αποτελέσματα που προέρχονται από τη χαμηλή γεννητικότητα και κατά συνέπειαν την κατά 0,5% τον χρόνο μείωση του ανθρώπινου δυναμικού.

Παράλληλα, σκοπεύει να αυξήσει τις ευκαιρίες απασχόλησης για τις γυναίκες με την κατάργηση του φόρου που επηρεάζει δυσμενώς τα παντρεμένα ζευγάρια, ενώ υπάρχουν σχέδια για περισσότερους παιδοκομικούς σταθμούς, έτσι που να ενθαρρύνονται περισσότερες γυναίκες να εργάζονται.

Επίσης, προωθούνται προτάσεις για ελευθεροποίηση του αγροτικού τομέα και τη σύναψη ελεύθερου εμπορίου μεταξύ δώδεκα χωρών του Ειρηνικού, περιλαμβανομένης και της Αμερικής. Η πιο άμεσα, όμως, εφαρμόσιμη απόφαση είναι η αλλαγή του τρόπου με τον οποίο το μεγαλύτερο ταμείο συντάξεων διαχειρίζεται ένα ποσό της τάξης του $1,3 τρις. Οι επενδύσεις του σήμερα είναι κυρίως σε κυβερνητικά ομόλογα και τώρα το ταμείο αυτό θα μπορεί να επενδύει στο μετοχικό κεφάλαιο των εταιρειών.

Ορισμένοι σύμβουλοι του κ. Abe πιστεύουν ότι ο πιο κατάλληλος φορολογικός συντελεστής είναι ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ, που είναι 25%, αν και σε κάποια δήλωσή του στον διεθνή Τύπο ο κ. Abe δήλωσε ότι ένας πιθανός φορολογικός συντελεστής είναι το 29% που επιβάλλει η Γερμανία.

Οι Ιάπωνες επιχειρηματίες, όμως, έχουν δηλώσει ότι επηρεάζονται σημαντικά από τον φορολογικό συντελεστή της γειτονικής χώρας, της Νότιας Κορέας, που ανταγωνίζεται την Ιαπωνία, κυρίως στα ηλεκτρονικά είδη και τα αυτοκίνητα, όπου ο φορολογικός συντελεστής είναι 24%. Βέβαια, η μείωση του φόρου εταιρειών στόχο έχει να δώσει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη, αλλά το πρόβλημα με τις ιαπωνικές εταιρείες είναι ότι η πλειοψηφία αποταμιεύει τα πρόσθετα κέρδη παρά να τα επενδύει.

Το πρόβλημα με τον εταιρικό φόρο της Ιαπωνίας χρειάζεται μεγαλύτερη αντιμετώπιση και λήψη μέτρων αφού, και ίσως λόγω του υψηλού φορολογικού συντελεστή, μόνο τρεις στις δέκα εταιρείες πληρώνουν φόρο. Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι οι εταιρείες αποταμιεύουν κεφάλαια που ισοδυναμούν σχεδόν στο 50% του ΑΕΠ. Κατά συνέπειαν, αν οι εταιρείες πειστούν να διανέμουν περισσότερα μερίσματα και να επενδύουν περισσότερα, θα αποτελεί σοβαρή τόνωση της οικονομίας.

Η φορολογική επιτροπή του κόμματος του κ. Abe δήλωσε ότι συμφωνεί με τη μείωση του εταιρικού φόρου υπό τον όρο ότι θα εξευρεθούν άλλες πηγές φορολογικών εσόδων. Κάτι τέτοιο οδηγεί στο συμπέρασμα ότι νέες πηγές εσόδων είναι η μείωση των φορολογικών απαλλαγών και φορολογικών πιστώσεων. Έτσι οι οικονομικοί αναλυτές ανέφεραν ότι η Ιαπωνία με την κατάργηση πολλών φορολογικών απαλλαγών και φορολογικών κινήτρων θα διευρύνει τη φορολογική βάση.

Βέβαια, η μείωση του εταιρικού φόρου θα είναι πολιτικά ανεπιθύμητη ενόψει της αύξησης του φόρου πωλήσεων τον περασμένο Απρίλιο από 5% στο 8%. Οι Ιάπωνες αποδέχθηκαν την αύξηση του φόρου επί των πωλήσεων μετά που η κυβέρνηση δήλωσε ότι τα χρήματα χρειάζονται για να στηρίξουν τα ταμεία συντάξεων και υγείας, όπως και για να μειώσουν το δημόσιο χρέος, το οποίο φθάνει το 250% του ΑΕΠ, ποσοστό που είναι το πιο ψηλό στον κόσμο.

Ανάπτυξη από την αύξηση της παραγωγικότητας

Ο ΚΥΡΙΟΤΕΡΟΣ στόχος του τρίτου πυλώνα, δηλαδή των διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, είναι η αύξηση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης ενόψει του γεγονότος ότι το ανθρώπινο δυναμικό μειώνεται κατά 0,5% τον χρόνο και συνεπώς σχεδόν όλη η ανάπτυξη πρέπει να προέλθει από την αύξηση της παραγωγικότητας. Θα μπορούσε, όμως, να υπάρξει συνεισφορά στην αύξηση του δυνητικού ρυθμού ανάπτυξης αν ληφθούν μέτρα για την αύξηση της συμμετοχής στο ανθρώπινο δυναμικό των γυναικών και των συνταξιούχων, αλλά και με την προσέλκυση μεταναστών.

Χωρίς τη λήψη οποιωνδήποτε μέτρων για αύξηση του ανθρώπινου δυναμικού η Ιαπωνία είναι καταδικασμένη να επιτυγχάνει ρυθμό ανάπτυξης μεταξύ 0,5-1%. Σε μια τηλεοπτική συνέντευξη ο κ. Abe ρωτήθηκε για το θέμα της μετανάστευσης πρώτον, ενόψει του γεγονότος ότι το ανθρώπινο δυναμικό μειώνεται κατά 0,5% το χρόνο και, δεύτερον, λόγω του γεγονότος ότι οι μετανάστες στην Ιαπωνία δεν αποτελούν παρά το 2% του πληθυσμού σε σχέση με 12 -13% στη Γερμανία και τη Βρετανία και 9% στην Κύπρο και την Ιταλία.

Ο κ. Abe απάντησε ότι στις χώρες που δέχθηκαν μετανάστες υπήρξαν κοινωνικά προβλήματα και πολλή δυστυχία, τόσο για τους μετανάστες όσο και για τους κατοίκους της χώρας. Αναφέρεται ότι, εκτός από τη γειτονική Νότιο Κορέα, καμιά άλλη πλούσια χώρα δεν συνδυάζει χαμηλό ρυθμό γεννήσεων και αυστηρούς ελέγχους μετανάστευσης όπως η Ιαπωνία. Τον περασμένο Φεβρουάριο δόθηκε στη δημοσιότητα μια έκθεση, στην οποία υπήρχε εισήγηση ότι η Ιαπωνία πρέπει να αποδέχεται 200.000 μόνιμους μετανάστες τον χρόνο μετά από το 2015. Αλλά κυβερνητικοί αξιωματούχοι εξέδωσαν ανακοίνωση, στην οποία αναφέρεται ότι τέτοιας κλίμακας μετανάστευση δεν αποτελεί κυβερνητική πολιτική.

Σήμερα υπάρχουν τρεις εργαζόμενοι για κάθε συνταξιούχο, αλλά μέχρι το 2050 θα υπάρχει ένας εργαζόμενος για κάθε ένα συνταξιούχο. Μια καταστροφική εξέλιξη σε μια χώρα που έχει το πιο υψηλό δημόσιο χρέος και όπου το 1/3 του προϋπολογισμού απορροφάται από τις συντάξεις και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη.

KPMG
Λογιστικές, Ελεγκτικές, Φορολογικές και Συμβουλευτικές Υπηρεσίες
Οι απόψεις και γνώμες που διατυπώνονται στο παρόν είναι αυτές του
συγγραφέα και δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκην τις απόψεις και γνώμες
της KPMG International ή Οίκων Μελών της KPMG.