Δεν αποχωρούν από τα κτίρια οι φιλορώσοι ένοπλοι, παρά τις προειδοποιήσεις
Η ουκρανική ηγεσία επαναλαμβάνει πως προετοιμάζεται μεγάλης κλίμακας επιχείρηση για την απομάκρυνσή των φιλορώσων από τα κρατικά κτίρια, αλλά δηλώνει και ανοικτή στη διενέργεια δημοψηφίσματος, βέβαιη για αποτέλεσμα υπέρ της ενιαίας Ουκρανίας

Καμία ένδειξη αποχώρησης δεν δείχνουν οι φιλορώσοι ένοπλοι, που έχουν καταλάβει τα κτίρια στο Σλαβιάνσκ και στο Λουγκάνσκ της Ουκρανίας, ενώ την ίδια ώρα η ουκρανική ηγεσία επαναλαμβάνει πως προετοιμάζεται μεγάλης κλίμακας επιχείρηση για την απομάκρυνσή τους - αλλά δηλώνει και ανοικτή στη διενέργεια δημοψηφίσματος, βέβαιη για αποτέλεσμα υπέρ της ενιαίας Ουκρανίας. Τουλάχιστον 100 φιλορώσοι ένοπλοι εισέβαλαν χθες το μεσημέρι στο κτίριο του αρχηγείου της αστυνομίας στην πόλη Χορλίβκα, στην ανατολική Ουκρανία και το έθεσαν υπό τον έλεγχό τους, αγνοώντας το τελεσίγραφο της Ουκρανίας.

Εικόνες που μεταδόθηκαν από την ουκρανική τηλεόραση δείχνουν να δέχονται τις πρώτες βοήθειες σε ασθενοφόρο άνθρωποι που τραυματίστηκαν στη διάρκεια της επίθεσης. Ένας από τους αρχηγούς των φιλορώσων εξεγερμένων του Σλαβιάνσκ ζήτησε τη βοήθεια της Ρωσίας και του Προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν, για να αγωνιστεί εναντίον της φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης του Κιέβου. Νωρίτερα, τη Δευτέρα «πόλεμος» ξέσπασε στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ στην έκτακτη συνεδρίαση για την αναζωπυρωθείσα κρίση, με τον Ρώσο πρεσβευτή εναντίον όλων -και την Κίνα ουδέτερη- να αρνείται πως η Μόσχα υποκινεί τις ταραχές.

Το μεσημέρι της Δευτέρας, λίγες ώρες αφού εξέπνευσε το τελεσίγραφο που είχε θέσει το Κίεβο, ο μεταβατικός Πρόεδρος της Ουκρανίας επανήλθε και επανέλαβε πως η αντιτρομοκρατική επιχείρηση, με τη συμμετοχή του στρατού θα γίνει. Η περιφέρεια του Ντονέτσκ «θα σταθεροποιηθεί», τόνισε ο Ολεξάντρ Τουρτσίνοφ.

Θέλει εξηγήσεις ο Λαβρόφ
Τις κατηγορίες για υποκίνηση των ταραχών αρνήθηκε ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ, τονίζοντας πως δεν υπάρχουν Ρώσοι πράκτορες στην επαρχία, ενώ «απαιτεί εξηγήσεις για αναφορές πως ο αρχηγός της CIA επισκέφθηκε το Κίεβο». Η Μόσχα, υποστήριξε, δεν επιδιώκει τη διάσπαση της Ουκρανίας, λέγοντας πως χρειάζεται αλλαγή του ουκρανικού Συντάγματος, μετά από διαβούλευση με τις ανατολικές περιφέρειες της χώρας. Μιλώντας το μεσημέρι της Δευτέρας από τη ρωσική πρωτεύουσα, ο Σ.Λαβρόφ είπε ότι «όσες χώρες ενθαρρύνουν το Κίεβο να χρησιμοποιήσει βία εναντίον διαδηλωτών πρέπει να αναλάβουν τις ευθύνες τους». Ο Ρώσος ΥΠΕΞ αναφερόταν προφανώς στην επέμβαση που προαναγγέλει το Κίεβο εναντίον των φιλορώσων ενόπλων που έχουν καταλάβει κτίρια στο Σλαβιάνσκ.

Συνεχίζοντας, ο Λαβρόφ είπε, όπως μεταδίδει το Reuters, ότι «ζητά εξηγήσεις για αναφορές πως ο διευθυντής της CIA επισκέφθηκε το Κίεβο». «Δεν υπάρχουν Ρώσοι πράκτορες στην ανατολική Ουκρανία», επανέλαβε ο Ρώσος ΥΠΕΞ, λέγοντας, σύμφωνα με το ρωσικό RT, πως «εάν το Κίεβο, η ΕΕ ή οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πως έχουν πιάσει Ρώσους πράκτορες, πρέπει να παρουσιάσουν στοιχεία». Η Μόσχα, υποστήριξε, θεωρεί ότι είναι προς το συμφέρον της η Ουκρανία να παραμείνει ενιαία και «όλοι οι πολίτες της να είναι ίσοι». Επανέλαβε τη ρωσική θέση για νέο Σύνταγμα, που θα δίνει μεγαλύτερες αρμοδιότητες στις περιφέρειες.

Δημοψήφισμα
Όσον αφορά, δε, τις εκκλήσεις για δημοψήφισμα «αλά Κριμαία», ο μεταβατικός Πρόεδρος είπε, όπως μεταδίδει το Reuters, ότι «δεν είναι αντίθετος» στο να γίνει μαζί με τις προεδρικές εκλογές (στις 25 Μαΐου), δηλώνοντας βέβαιος πως η πλειοψηφία θα ψήφιζε «υπέρ μίας ενιαίας Ουκρανίας». Μετά τα επεισόδια της Κυριακής στο Σλαβιάνσκ, αλλά και την ένταση στο Χάρκοβο και το Λουγκάνσκ, ο μεταβατικός Πρόεδρος της Ουκρανίας Ολεξάντερ Τουρτσίνοφ είχε απευθύνει τελεσίγραφο στους ενόπλους που έχουν καταλάβει κυβερνητικά κτίρια μέχρι το πρωί της Δευτέρας.

Όσοι από αυτούς αποχωρούσαν μέχρι τότε, δεν θα βρίσκονταν αντιμέτωποι με δικαστικά μέτρα, είχε διαμηνύσει το Κίεβο, προειδοποιώντας για μεγάλης έκτασης «αντιτρομοκρατική επιχείρηση», με τη συμμετοχή και του στρατού. Όπως ανέφερε το πρωί της Δευτέρας ανταποκριτής του Reuters στο Σλαβιάνσκ, η ρωσική σημαία που είχαν υψώσει οι ένοπλοι βρισκόταν στη θέση της και μετά την εκπνοή του τελεσιγράφου στα κτίρια που έχουν καταληφθεί. Το πρακτορείο μετέδωσε ότι, πέραν της πρόθεσης των ενόπλων να μην αποχωρήσουν, στο σημείο έφταναν φορτηγά με υλικά για ενίσχυση των οδοφραγμάτων γύρω από τα κτίρια.

Ευρωπαϊκό δάνειο στο Κίεβο
Στο οικονομικό επίπεδο, τη χορήγηση οικονομικής βοήθειας ύψους 1 δισ. ευρώ στην Ουκρανία και τη μεγάλη μείωση των τελωνειακών δασμών των προϊόντων της που εισάγονται στην Ευρώπη ενέκρινε το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, που έγινε στο Λουξεμβούργο. Το ευρωπαϊκό δάνειο, ύψους 1 δισεκ. ευρώ, σκοπό έχει να βοηθήσει την Ουκρανία να αντιμετωπίσει τρέχουσες χρηματοοικονομικές της υποχρεώσεις και προστίθεται στα 610 εκατ. ευρώ της μακροοικονομικής βοήθειας που έχει συμφωνήσει να χορηγήσει η ΕΕ στο Κίεβο, αλλά δεν έχει ακόμη εκταμιευτεί. Συνολικά, η ΕΕ προβλέπει να χορηγήσει οικονομική βοήθεια ύψους 11 δισεκ. ευρώ στην Ουκρανία, αλλά η εκταμίευση του ποσού έχει ως όρο τη σύναψη μιας συμφωνίας ανάμεσα στη φιλοευρωπαϊκή κυβέρνηση στο Κίεβο και στο ΔΝΤ.

Τα σημερινά μέτρα ανακοινώθηκαν μετά την υπογραφή της πολιτικής πτυχής της συμφωνίας σύνδεσης ανάμεσα στην ΕΕ και την Ουκρανία στις αρχές του Μαρτίου. Στόχος είναι να «βοηθήσουν τη χώρα στην πολιτική μετάβαση και να ενθαρρύνουν την εφαρμογή πολιτικών και οικονομικών μεταρρυθμίσεων», εξήγησε η ΕΕ σε ανακοίνωσή της. Η μείωση των δασμών στα προϊόντα τα οποία εισάγει η ΕΕ από την Ουκρανία θα επιτρέψει στο Κίεβο να εξοικονομήσει περίπου 500 εκατ. ευρώ σε ετήσια βάση. Η μείωση αυτή θα ισχύσει έως και την 1η Νοεμβρίου 2014, δηλαδή για περίπου επτά μήνες, όταν θα τεθεί σε εφαρμογή μια συμφωνία σύνδεσης ΕΕ-Ουκρανίας. Η ΕΕ αντιπροσωπεύει περίπου το ένα τρίτο του εξωτερικού εμπορίου Ουκρανίας. Το 2012 η αξία των προϊόντων τα οποία εξήχθησαν στην Ευρώπη από την Ουκρανία ανήλθε σε 14,6 δισεκ. ευρώ, ενώ τα προϊόντα κρατών μελών της ΕΕ που εισήχθησαν στην Ουκρανία είχαν αξία 23,8 δισεκ. ευρώ.

Νέες κυρώσεις
Επιπλέον, το Συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ αποφάσισε να προστεθούν ακόμη τέσσερα πρόσωπα στον κατάλογο των φιλορώσων αξιωματούχων της Ουκρανίας, σε βάρος των οποίων επιβάλλονται κυρώσεις για διασπάθιση δημοσίου χρήματος. Ο κατάλογος αυτός περιείχε ώς τώρα 18 πρόσωπα, σε βάρος των οποίων είχε επιβληθεί πάγωμα πόρων και απαγόρευση χορήγησης θεώρησης διαβατηρίων από τον Μάρτιο. Το μεσημέρι της Δευτέρας, ο Υπουργός Εξωτερικών της Βρετανίας Ουίλιαμ Χέιγκ εξέφρασε την επιθυμία να δει την Ευρωπαϊκή Ένωση να επιβάλλει σκληρότερες κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, μετά την «πολύ επικίνδυνη κλιμάκωση» της κατάστασης στην Ουκρανία από το Σάββατο. Ο Χέιγκ είπε ότι θα προσπαθούσε να πείσει τους Ευρωπαίους ομολόγους του, κατά το συμβούλιο των Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ, ότι οι «σκληρότερες κυρώσεις» θα όφειλαν να «αποτελέσουν την αντίδραση» της Ευρώπης στη συμπεριφορά της Ρωσίας, καθώς «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία», σύμφωνα με τον ίδιο, ότι οι ταραχές στην ανατολική Ουκρανία είναι «σχεδιασμένες» από τη Μόσχα.

«Αυτό το οποίο έχει γίνει κατά τη διάρκεια των τελευταίων 48 ωρών είναι ξεκάθαρα μια νέα κλιμάκωση της κρίσης στην Ουκρανία, και είναι πολύ επικίνδυνη. Δεν υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σχεδιάστηκε και οργανώθηκε από τη Ρωσία, καθώς οι δυνάμεις που εμπλέκονται δρουν ακριβώς όπως οι ρωσικές δυνάμεις στην Κριμαία», είπε ο ΥΠΕΞ της Βρετανίας κατά την άφιξή του στο συμβούλιο. «Οι διαψεύσεις της Ρωσίας δεν έχουν την παραμικρή αξιοπιστία», εκτίμησε ο ίδιος. Ο Πολωνός Υπουργός Εξωτερικών Ράντοσλαβ Σικόρσκι είπε πως η ΕΕ πρέπει να συμφωνήσει για το πώς θα επεκταθούν οι κυρώσεις. «Η ΕΕ πρέπει να καταστήσει σαφές στη Ρωσία ποιες θα είναι οι συνέπειες για πιθανές μελλοντικές ενέργειές της στην ανατολική Ουκρανία. Περιμένω να σταλεί ένα πολύ συγκεκριμένο μήνυμα για το πότε μπορούμε να περιμένουμε κυρώσεις, εάν η Ρωσία προχωρήσει σε περαιτέρω βήματα». Όμως, κατά την άφιξή τους στο Λουξεμβούργο, πολλοί Ευρωπαίοι ΥΠΕΞ εξέφρασαν επιφυλάξεις όσον αφορά την επιβολή πιο σκληρών κυρώσεων, εν αναμονή της τετραμερούς συνόδου της Πέμπτης στη Γενεύη με τη συμμετοχή της Ουκρανίας, της Ρωσίας, των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της ΕΕ.

Ζητούν καταδίκη
Να καταδικάσει απερίφραστα την κατάληψη κυβερνητικών κτιρίων στην ανατολική Ουκρανία καλούν τη Ρωσία ο Βρετανός Πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον και η Γερμανίδα Καγκελάριος Άγκελα Μέρκελ. Οι δύο ηγέτες μίλησαν τηλεφωνικώς για να συζητήσουν σχετικά με την κλιμάκωση της έντασης και την απειλή της ανάληψης στρατιωτικής δράσης από τις ουκρανικές Αρχές, μετά την κατάληψη κυβερνητικών κτιρίων στην ανατολική Ουκρανία από φιλορώσους αυτονομιστές. «Εκείνος και η Καγκελάριος Μέρκελ συμφώνησαν ότι είναι πολύ σημαντικό να καταδικάσουν την παράνομη κατάληψη κυβερνητικών κτιρίων στην ανατολική Ουκρανία», δήλωσε εκπρόσωπος του Κάμερον σε δημοσιογράφους. «Πιστεύουν ότι η ρωσική κυβέρνηση θα πρέπει και αυτή να καταδικάσει απερίφραστα την ενέργεια αυτή», πρόσθεσε. Σε τηλεφωνική επικοινωνία που είχε ο Κάμερον και με τον Γάλλο Πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ, οι δύο ηγέτες κάλεσαν τις δύο πλευρές να δείξουν αυτοσυγκράτηση και να ξεκινήσουν διάλογο για την αποκλιμάκωση της έντασης. Ολάντ και Κάμερον επίσης «εξέφρασαν την υποστήριξή τους στην ουκρανική κυβέρνηση, ώστε να φέρει εις πέρας τις μεταρρυθμίσεις που αναμένει ο λαός και να διοργανώσει τις προεδρικές εκλογές της 25ης Μαΐου υπό τις καλύτερες συνθήκες», προσθέτει η ανακοίνωση της γαλλικής προεδρίας.

Υπάρχουν «πολλές ενδείξεις» για μια υποστήριξη της Μόσχας στις ένοπλες ομάδες που δρουν στην Ουκρανία, ανακοίνωσε παράλληλα η γερμανική κυβέρνηση. «Όταν βλέπουμε τη συμπεριφορά, τις στολές και τα όπλα που φέρουν ορισμένοι σε αυτές τις ομάδες, δεν μπορεί πραγματικά να πρόκειται για ομάδες αυτοάμυνας πολιτών που έχουν δημιουργηθεί από μόνες τους», πρόσθεσε η εκπρόσωπος της κυβέρνησης. «Η γερμανική κυβέρνηση ανησυχεί για τη νέα επιδείνωση της κατάστασης στην ανατολική Ουκρανία», σημείωσε. «Αποτιμούμε ως εκ τούτου ότι η Ρωσία έχει μια ιδιαίτερη ευθύνη για να αποφευχθεί μια νέα κλιμάκωση, όπως και για να συμβάλει σε μια σταθεροποίηση της κατάστασης στην Ουκρανία», πρόσθεσε.

ΒΒC: «Οργανωμένες και επαγγελματικές οι καταλήψεις κρατικών κτιρίων»
ΕΔΩ και εβδομάδες, οι Αρχές στο Κίεβο φοβούνταν μια ενδεχόμενη ρωσική εισβολή στην ανατολική Ουκρανία. Και η Δύση ζητούσε από τη Μόσχα να αποσύρει τον στρατό της από τα σύνορα. «Αλλά η κρίση δεν ξέσπασε με τανκς: είναι κάτι πιο ύπουλο και λιγότερο σαφές, με τη Ρωσία να θολώνει τα νερά για να εξυπηρετήσει τους σκοπούς της στην Ουκρανία», γράφει η Μπρίτζετ Κένταλ στο BBC. «Πολλές από τις επιχειρήσεις για την κατάληψη κρατικών κτιρίων και την κατασκευή οδοφραγμάτων σε πόλεις όπως το Σλαβιάνσκ, στα ανατολικά της χώρας, μοιάζουν καλά οργανωμένες και επαγγελματικές. Οι εμπλεκόμενοι φοράνε μάσκες ή πανομοιότυπες στολές, και έχουν όπλα που είναι πρόθυμοι να τα χρησιμοποιήσουν.

Σε ορισμένες περιπτώσεις καταφθάνουν όλοι μαζί με λεωφορεία. Μερικές φορές δίνουν ή λαμβάνουν εντολές και στη συνέχεια εξαφανίζονται. Μερικοί μιλάνε σαφώς με ρωσική προφορά. Σίγουρα ανάμεσά τους υπάρχουν απογοητευμένοι κάτοικοι. Αλλά οι πρωτεργάτες, εκείνοι που υποκινούν τα πιο σοβαρά επεισόδια, μοιάζουν με ειδικά εκπαιδευμένες δυνάμεις, που έχουν αποσταλεί επιτόπου για να ξεσηκώσουν αναταραχή και να αμφισβητήσουν την ικανότητα του Κιέβου να διατηρήσει τον έλεγχο», τονίζει η Κένταλ. «Ρώσοι αξιωματούχοι διαψεύδουν, φυσικά, την οποιαδήποτε ανάμειξη της Μόσχας. Επιμένουν ότι πρόκειται για μια λαϊκή διαμαρτυρία από τους ντόπιους, που θέλουν απεγνωσμένα να διατηρήσουν τους στενούς δεσμούς της περιοχής τους με τη Ρωσία και δεν αποδέχονται την «παράνομη κυβέρνηση στο Κίεβο».

Είτε έτσι είτε αλλιώς, η Μόσχα θα βγει κερδισμένη. Υπολογίζει ότι ένα αποδυναμωμένο Κίεβο μπορεί στη συνέχεια να αναγκαστεί να κάνει ό,τι απαιτούσαν οι Ρώσοι από την αρχή: να επιτρέψει στην ανατολική βιομηχανική ζώνη της Ουκρανίας να απαγκιστρωθεί από την κεντρική κυβέρνηση και να οικοδομήσει στενότερους δεσμούς με τη Ρωσία», προσθέτει. «Τι θα γίνει από εδώ και πέρα; Πολλά θα εξαρτηθούν από το τι θα συμβεί στο έδαφος στην ανατολική Ουκρανία τα επόμενα 24ωρα. Είναι σαφές ότι η Ρωσία θέλει να αποτρέψει, ή να διαταράξει τις προεδρικές εκλογές που έχουν προγραμματιστεί για τις 25 Μαΐου, ώστε να μην εκλεγεί ένας πρόεδρος με ισχυρή εντολή για να κυβερνήσει όλη τη χώρα.

Έτσι, το πιθανότερο είναι να υπάρξει περαιτέρω αποσταθεροποίηση πριν από τις κάλπες, με επεισόδια, συγκρούσεις και εκκλήσεις για μποϊκοτάζ των εκλογών. Στη θεωρία, οι τρέχουσες εντάσεις θα μπορούσαν να μειωθούν στις διπλωματικές συνομιλίες που έχουν ήδη προγραμματιστεί μεταξύ των ΗΠΑ, της ΕΕ, της Ρωσίας και της Ουκρανίας, τη Μεγάλη Πέμπτη στη Γενεύη. Αλλά αν η Ρωσία δεν δει κάποιο σημάδι ότι το Κιέβο είναι πρόθυμο να κάνει πίσω στο κρίσιμο ζήτημα της αποκέντρωσης στην ανατολική Ουκρανία, ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει ήδη δηλώσει ότι μπορεί να μην εμφανιστεί στη Γενεύη», καταλήγει η ανάλυση του BBC.