Έντονη ανησυχία στις γειτονικές χώρες αλλά και στην Ε.Ε.
Την περασμένη Παρασκευή σε τέσσερις πόλεις, συμπεριλαμβανομένου και του Σαράγεβο, ξέσπασαν βίαια επεισόδια και έγιναν συλλήψεις

Για τη Βοσνία και ολόκληρο τον κόσμο, το 2014 σηματοδοτεί την 100ή επέτειο από τη δολοφονία που πυροδότησε τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο και άλλαξε τον ρουν της Ιστορίας, αυτήν του αρχιδούκα Φραγκίσκου Φερδινάνδου στο Σαράγεβο.

Σήμερα, η πρώην γιουγκοσλαβική δημοκρατία, για την οποία επίσης η φετινή είναι χρονιά εκλογών, σείεται από μαζικές διαδηλώσεις για την ανεργία και τη διαφθορά που έχουν χτυπήσει «κόκκινο».
Μετά τη διάλυση της Γιουγκοσλαβίας και τον εμφύλιο πόλεμο της Βοσνίας που σημειώθηκε ανάμεσα στους Σέρβους και τους Κροάτες και Βόσνιους μουσουλμάνους (1992-1995) με τουλάχιστον 200.000 νεκρούς, του οποίου οι μνήμες είναι ακόμα νωπές και οι πληγές ανοιχτές για τον πληθυσμό της χώρας, ήρθαν η ανακωχή και η ηρεμία.

Ωστόσο, σε οικονομικό επίπεδο ο πόλεμος άφησε ανεξίτηλα σημάδια: οι παλιές σοσιαλιστικές βιομηχανίες παρήκμασαν, ιδιωτικοποιήσεις από διεφθαρμένες ομάδες έλαβαν χώρα και η φτώχια και η ανεργία διατήρησαν χαμηλά το επίπεδο των κατοίκων της Βοσνίας.

Πολιτικο-οικονομικό αδιέξοδο
Η αποτύπωση του πληθυσμιακού μωσαϊκού της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης σε επίπεδο εξουσίας (έχουν μερίδιο στην εξουσία και οι τρεις εθνικές ομάδες που την απαρτίζουν) και το άκρως αποκεντρωμένο σύστημα διακυβέρνησης, που κατοχυρώθηκε από τη συνθήκη ειρήνης του 1995, ενέτειναν το πολιτικό και οικονομικό αδιέξοδο, για να έρθει τελικά η οικονομική κρίση και να εκτοξευθεί η ανεργία στο 43% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού και με τον μέσο μισθό να μην υπερβαίνει τα 450 ευρώ.

Ύστερα από δύο δεκαετίες ηρεμίας λόγω των αναμνήσεων του εμφυλίου, τώρα οι Βόσνιοι κατεβαίνουν εδώ και μία εβδομάδα μαζικά στους δρόμους του Σαράγεβο και άλλων πόλεων για να διαμαρτυρηθούν για την εκτεταμένη διαφθορά, φτώχια και ανεργία και να απαιτήσουν την παραίτηση της κυβέρνησης της Κροατο-Μουσουλμανικής Ομοσπονδίας της Βοσνίας (τη μία από τις δύο αυτόνομες ομοσπονδίες που συναποτελούν τη χώρα).

Οι μουσουλμάνοι
Οι περιοχές των διαδηλώσεων που λαμβάνουν χώρα εδώ και μία εβδομάδα είναι αυτές των Βόσνιων μουσουλμάνων, που αποτελούν το 45% του πληθυσμού (35% οι Σέρβοι και 15% οι Κροάτες που αντιμετωπίζουν εξίσου σοβαρά οικονομικά προβλήματα) και μερικά βασικά αιτήματα των διαδηλωτών είναι οι αυξήσεις στις συντάξεις και στα κοινωνικά επιδόματα, η επίλυση του καθεστώτος των εργατών σε επιχειρήσεις που κήρυξαν πτώχευση, η διασφάλιση πόρων για τις άνεργες μητέρες, η κατάργηση της καταβολής μισθών σε υπουργούς μετά τη λήξη της θητείας τους, καθώς και η εξίσωση των μισθών των πολιτικών με τους μισθούς των υπόλοιπων εργαζομένων σε δημόσιο και ιδιωτικό τομέα.

Υπό το βάρος της μαζικής δυσαρέσκειας των πολιτών υπέβαλαν την παραίτησή τους οι πρωθυπουργοί τεσσάρων από τα 10 καντόνια της Ομοσπονδίας της Βοσνίας, ενώ οι διαδηλώσεις συνεχίστηκαν στο Σαράγεβο και σε άλλες πόλεις, όπως οι Μόσταρ, Λίβνο, Μπουγκόινα και Γκόραζντε.

Διεθνής ανησυχία
Την περασμένη Παρασκευή σε τέσσερις πόλεις, συμπεριλαμβανομένης της πρωτεύουσας, ξέσπασαν βίαια επεισόδια και έγιναν συλλήψεις. Την ανησυχία τους για τη βοσνιακή κρίση εξέφρασαν και οι ιθύνοντες των γειτονικών χωρών και η Ε.Ε.

«Το σημαντικότερο είναι, τώρα, στη Βοσνία η ηγεσία να σκεφθεί και να εξετάσει τα πραγματικά αίτια της ανησυχίας των πολιτών, όχι μόνο από την άποψη επιμέρους ζητημάτων, αλλά της συνολικής οικονομικής κατάστασης και να προσπαθήσει να βρει πολιτική λύση», δήλωσε η Κάθριν Άστον από τις Βρυξέλλες, επικεφαλής διπλωματίας της Ε.Ε., με την οποία η Βοσνία έχει υπογράψει συμφωνία σύνδεσης από το 2007.

Τρεις εθνότητες σε δύο κρατικές οντότητες
Τη Βοσνία/Ερζεγοβίνη απαρτίζουν τρεις μεγάλες εθνότητες, οι Βόσνιοι μουσουλμάνοι (45%), οι Σέρβοι (35%) και οι Κροάτες (15%).
Με πρωτεύουσα το Σαράγεβο, η χώρα έχει συνολικό πληθυσμό 3.791.000 κατοίκων και αποτελείται από δύο οντότητες, την Ομοσπονδία Βοσνίας/Ερζεγοβίνης και τη Σερβοβοσνιακή Δημοκρατία.
Στην τριμερή εναλλασσόμενη προεδρία της Ομοσπονδίας της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης εξελέγησαν ο Κροάτης Ζέλικο Κόμσιτς (Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα Βοσνίας/Ερζεγοβίνης), ο οποίος είναι ο νυν προεδρεύων, ο Βόσνιος μουσουλμάνος Μπάκιρ Ιζετμπέκοβιτς (Κόμμα Δημοκρατικής Δράσης) και ο Σέρβος Νεμπόισα Ραντμάνοβιτς (Ένωση Ανεξάρτητων Σοσιαλδημοκρατών). Πρόεδρος της Σερβοβοσνιακής Δημοκρατίας επανεξελέγη ο Μίλοραντ Ντόντικ.

Σε οικονομικό επίπεδο, ο πληθυσμός της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης πλήττεται από εξαιρετικά υψηλή ανεργία, που ανέρχεται στο 43% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, και ο μέσος μισθός δεν ξεπερνά τα 450 ευρώ. Νόμισμα της χώρας είναι το μετατρέψιμο μάρκο και το συνολικό ΑΕΠ ανέρχεται σε 12,5 δισ. ευρώ.

Προειδοποιεί Ζάγκρεμπ και Βελιγράδι
Να μην παρεμβαίνουν στις εσωτερικές υποθέσεις της Βοσνίας, με αφορμή την αποσταθεροποίηση που έχει προκληθεί από τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, προειδοποίησε ο προεδρεύων της τριμερούς προεδρίας της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης, Ζέλικο Κόμσιτς, τον πρωθυπουργό της Κροατίας Ζόραν Μιλάνοβιτς και τον αντιπρόεδρο της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς. Όπως δε συμπλήρωσε: «Αυτό που είναι αρνητικό, είναι ότι το Σαράγεβο δεν ενημερώθηκε για την άφιξη του Μιλάνοβιτς στη Βοσνία. Είναι πρωθυπουργός γειτονικής χώρας, έπρεπε να επικοινωνήσει μαζί μας τουλάχιστον με τη συνήθη διπλωματική οδό. Ο πρωθυπουργός γειτονικής χώρας έπρεπε να έρθει στην πρωτεύουσα της χώρας».

Η κριτική του Κόμσιτς απέναντι στην επίσκεψη Μιλάνοβιτς στο Μόσταρ θα μπορούσε να θεωρηθεί, τονίζουν οι αναλυτές, αναμενόμενη, δεδομένου του γεγονότος ότι ο Κόμσιτς, επειδή εξελέγη κατά κύριο λόγο από τους μουσουλμάνους, δεν θεωρείται από τους Κροάτες νόμιμος εκπρόσωπός τους. Ο Κόμσιτς κατά τη διάρκεια του πολέμου της Βοσνίας υπηρέτησε στον στρατό της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης. Ύστερα από τον πόλεμο ξεκίνησε τη πολιτική του καριέρα ως μέλος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης (SDP) και εξελέγη στην τοπική κυβέρνηση του δήμου του Σαράγεβο. Έπειτα από μακρά πορεία με το συγκεκριμένο κόμμα, ο Κόμσιτς έφυγε από το SDP το 2012 εξαιτίας της συνεργασίας με την κροατική Δημοκρατική Ένωση της Βοσνίας/Ερζεγοβίνης (HDZ).