Πριν από 28 χρόνια, στις 15 Απριλίου 1989, 96 οπαδοί της Λίβερπουλ έχασαν τη ζωή τους στο Χίλσμπορο, γήπεδο της Σιέφιλντ Γουένσντεϊ, από ασφυξία ή επειδή ποδοπατήθηκαν

Αυτό που συνέβηκε στις 15 Απριλίου 1989 και έμεινε γνωστό στην ιστορία ως «Η τραγωδία του Χίλσμπορο» δεν έχει προηγούμενο. Σε έξι μέρες από σήμερα, το Μεγάλο Σάββατο για τον Χριστιανισμό (Ορθόδοξων και Καθολικών), συμπληρώνονται 28 χρόνια από τότε που 96 άτομα έχασαν τη ζωή τους, κατά τη διάρκεια του ημιτελικού του κυπέλλου Αγγλίας μεταξύ Λίβερπουλ - Νότινγχαμ Φόρεστ. Τέσσερα χρόνια μετά τα γεγονότα του Χέιζελ, άλλο ένα δράμα χτυπούσε την πόρτα του αγγλικού ποδοσφαίρου και, ειδικότερα, αυτήν της Λίβερπουλ. Θα ήταν άτοπο ένα αφιέρωμα ενός τόσο τραγικού γεγονότος το Μεγάλο Σάββατο, λίγες ώρες πριν από την Ανάσταση. Οπότε, ας το θυμηθούμε μία εβδομάδα νωρίτερα.

Ακόμη και σήμερα, 28 χρόνια μετά, το «γιατί» είναι κάτι που δεν μπορεί κανένας να απαντήσει. Έχουν γίνει έρευνες, απαντήθηκαν πολλά από τα ερωτήματα, αποδόθηκαν ευθύνες (κυρίως στην αστυνομία), αλλά το «γιατί» έπρεπε να γίνουν όσα έγιναν στο γήπεδο της Σιέφιλντ Γουένστνεϊ κυνηγά και θα κυνηγά για πάντα, σαν φάντασμα, αυτούς που φέρουν την ευθύνη.

Ας πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Εκείνη την εποχή, οι ημιτελικοί του κυπέλλου Αγγλίας γινόντουσαν, όχι στο Γουέμπλεϊ αλλά σε άλλα ουδέτερα γήπεδα, κατά το πλείστον στο Ολντ Τράφορντ, το Βίλα Παρκ και το Χίλσμπορο. Το Σάββατο 15 Απριλίου 1989, Λίβερπουλ και Νότινγχαμ Φόρεστ είχαν ραντεβού στο γήπεδο της Σιέφιλντ Γουένσντεϊ, χωρητικότητας 55.000 θέσεων. Στους οπαδούς της Λίβερπουλ (που είναι μεγαλύτεροι σε αριθμό από αυτούς της Νότινγχαμ) δόθηκαν 25.000 εισιτήρια και σ’ αυτούς της Φόρεστ 30.000.

Για ανεξήγητους μέχρι σήμερα λόγους, λίγα λεπτά πριν από την έναρξη του αγώνα, η αστυνομία αποφάσισε (χωρίς προηγούμενα να προβεί σε ανακοίνωση) να κλείσει ορισμένες από τις εισόδους που οδηγούσαν στη βόρεια και δυτική κερκίδα, εκεί, δηλαδή, που θα κάθονταν οι οπαδοί της Λίβερπουλ. Οι συνέπειες ήταν μοιραίες. Γύρω στις 16:45 (ώρα Κύπρου), 15 λεπτά πριν από την ώρα έναρξης του αγώνα, έγινε το αδιαχώρητο στις πόρτες εισόδου, με πέντε χιλιάδες οπαδούς της Λίβερπουλ να σπρώχνουν για να μπουν στο γήπεδο.

Στις 16:50, ακούστηκαν πολύ δυνατές φωνές μέσα από το γήπεδο, καθώς οι παίκτες εισήλθαν στον αγωνιστικό χώρο για την προθέρμανση. Εκεί, άρχισε όλο το κακό: Αυτοί που ήταν έξω άρχισαν να σπρώχνουν πιο δυνατά, για να προλάβουν να μπουν. Πλέον, οι είσοδοι του γηπέδου έμοιαζαν με λαιμό μπουκαλιού, που στένευε όσο προχωρούσε.

Σε μία προσπάθεια να σώσει την κατάσταση (και φοβούμενη ενδεχόμενους βανδαλισμούς), η αστυνομία άνοιξε τις πύλες που οδηγούσαν στο γήπεδο. Μοιραίο κι αυτό το λάθος, γιατί όλοι (είτε είχαν εισιτήριο είτε όχι) μπήκαν βιαστικά και, αφού κατάλαβαν ότι το κάτω διάζωμα ήταν υπερπλήρες, κατευθύνθηκαν στο πάνω διάζωμα. Πλέον, αυτοί που βρίσκονταν ήδη εκεί, άρχισαν να στριμώχνονται από αυτούς που έρχονταν από πίσω, χωρίς μάλιστα να γνωρίζουν τον λόγο. Αρκετοί ποδοπατήθηκαν, άλλοι έκαναν βουτιά στο κάτω διάζωμα για να σωθούν και πολλοί πέθαναν όρθιοι (!), από ασφυξία.

Μέσα στον πανικό που επικράτησε, κάποιοι κατάφεραν να εισβάλουν στον αγωνιστικό χώρο κι ενώ ο αγώνας είχε ήδη αρχίσει πριν από έξι λεπτά. Η αστυνομία, νομίζοντας ότι επρόκειτο περί εισβολής χουλιγκάνων στον αγωνιστικό χώρο, προσπάθησε να απωθήσει τον κόσμο. Όταν πέρασαν αρκετά λεπτά κι έγιναν αντιληπτά τα γεγονότα, άρχισαν να καταφθάνουν τα ασθενοφόρα.

Ο αγώνας, φυσικά, διακόπηκε και ο αγωνιστικός χώρος μετατράπηκε σε χώρο παροχής πρώτων βοηθειών. Από τον συνολικό αριθμό των θυμάτων, μόνο 14 μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο. Κάποιοι από αυτούς άφησαν την τελευταία τους πνοή στο ασθενοφόρο, άλλοι πέθαναν στο νοσοκομείο. Οι πλείστοι των θυμάτων πέθαναν στο γήπεδο, ενώ άλλοι 450 τραυματίστηκαν, κάποιοι ελαφρά και κάποιοι όχι.

ΤΑ ΘΥΜΑΤΑ

Από τα 96 θύματα στο Χίλσμπορο, τα 94 πέθαναν εκείνη την ημέρα, είτε στο γήπεδο, στο ασθενοφόρο ή στο νοσοκομείο. Το 95ο θύμα, ο 14χρονος Λι Νίκολ, εξέπνευσε στο νοσοκομείο τέσσερεις μέρες αργότερα, ενώ ο Τόνι Μπλαντ παρέμεινε σε κωματώδη κατάσταση μέχρι τον Μάρτη του 1993, όταν αποφασίστηκε η διακοπή τεχνικής υποστήριξης. Ήταν το 96ο θύμα και, το 1989, ήταν μόλις 18 χρονών.

Στους 96 θα πρέπει ίσως να προστεθούν άλλοι τρεις, οι οποίοι αυτοκτόνησαν αρκετά χρόνια αργότερα, για ψυχολογικούς λόγους, οι οποίοι εικάζεται ότι έχουν άμεση σχέση με τα γεγονότα. Άλλος ένας άνθρωπος παρέμεινε για οκτώ χρόνια στο ψυχιατρείο με σοβαρά προβλήματα και τρεις έγιναν αλκοολικοί. Όσο για τον Άντριου Ντιβάιν, 22 χρονών τότε, ήταν σε κώμα για οκτώ χρόνια και τον Απρίλιο του 1997 επανήλθε και, από τότε, προσπαθεί να επιβιώσει όπως μπορεί.

Ο ΞΑΔΕΡΦΟΣ ΤΟΥ ΤΖΕΡΑΡΝΤ

Από τα 96 θύματα, 78 είχαν ηλικία μεταξύ 10-30 χρονών. Από τους υπόλοιπους 18, ο μεγαλύτερος ήταν ηλικίας 69 χρονών. Ο νεαρότερος άνθρωπος που έχασε τη ζωή του στο Χίλσμπορο στις 15 Απριλίου 1989 ήταν ο δεκάχρονος Τζον-Πολ Γκιλχούλι, πρώτος ξάδερφος του Στίβεν Τζέραρντ, που, τότε, ήταν οκτώ χρονών. Όπως έγραψε στην αυτοβιογραφία του ο πρώην αρχηγός και ζωντανός «θρύλος» της Λίβερπουλ, «όσο ειρωνικό κι αν φαίνεται, τα γεγονότα στο Χίλσμπορο και ο θάνατος του ξαδέρφου μου, με ενέπνευσαν. Με έκαναν άντρα πολύ νωρίς, με δυνάμωσαν και με έσπρωξαν να γίνω επαγγελματίας ποδοσφαιριστής και να αγωνισθώ στην αγαπημένη μου ομάδα, τη Λίβερπουλ».

Όλη η ευθύνη βαραίνει την αστυνομία

Σε μία προσπάθεια να αποποιηθεί των ευθυνών της, η βρετανική αστυνομία (έχοντας για «σύμμαχους» αρκετές εφημερίδες) παραπλάνησε την κοινή γνώμη, κατηγορώντας τους οπαδούς της Λίβερπουλ για βανδαλισμούς και μέθη. Προέβη, μάλιστα, σε αλκοτέστ στα θύματα (ακόμη και σε μικρά παιδιά!) για να αποδείξει ότι οι οπαδοί ήταν μεθυσμένοι. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα να εξοργιστούν οι οικογένειες των θυμάτων, που άρχισαν μία μακρά μάχη για να αποκαλυφθεί η αλήθεια. Στις 12 Σεπτεμβρίου 2012, η Επιτροπή που συστάθηκε για να εξετάσει την υπόθεση αποφάνθηκε ότι, οι οπαδοί της Λίβερπουλ ουδεμία ευθύνη έφεραν για τα γεγονότα, ρίχνοντας όλο το φταίξιμο στη στάση της αστυνομίας.

Μετά την απόφαση αυτήν, οι συγγενείς άρχισαν, πλέον, τη δικαστική μάχη, προκειμένου να αποδοθούν νομικές ευθύνες και να κατηγορηθούν ορισμένοι για πρόκληση θανάτου εξ αμελείας. Στις 26 Απριλίου 2016, η απόφαση του Δικαστηρίου ήταν καταπέλτης: Όλη η ευθύνη ήταν προς την πλευρά συγκεκριμένων αξιωματικών της Αστυνομίας. Έπειτα από αυτή την εξέλιξη, διατάχθηκε εσωτερική έρευνα στην αστυνομία, ενώ ο τότε Πρωθυπουργός της Βρετανίας Ντέιβιντ Κάμερον καθώς και η διοίκηση της αστυνομίας απολογήθηκαν δημόσια προς τους συγγενείς των θυμάτων.

Όπως ανακοίνωσε η Γενική Εισαγγελία της Βρετανίας, «με την ολοκλήρωση της εσωτερικής έρευνας, θα διωχτούν ποινικά όσοι αξιωματικοί της αστυνομίας ευθύνονται για την τραγωδία του Χίλσμπορο, είτε με αποφάσεις που πήραν είτε με ψευδείς δηλώσεις που έκαναν, με στόχο να κατηγορηθούν οι οπαδοί της Λίβερπουλ».