ΑΠΟΨΗ

Το γεγονός της κατακόρυφης αύξησης του αριθμού των αποφοίτων πανεπιστημίων μεταφράζεται γενικά ως μια θετική εξέλιξη και είναι έτσι στα περισσότερα σημεία. Υπάρχουν, όμως, και σημεία που χρήζουν ίσως μιας κάποιας περαιτέρω ανάλυσης. Μέσα στην εκπαίδευση σήμερα υπάρχουν αυτοί που επιμένουν ότι η κατανόηση πρέπει να είναι ένας από τους πρωταρχικούς σκοπούς και όχι η μετατροπή του μαθητή σε έναν ικανό χειριστή πληροφορίας που, είτε θα τη συνθέσει σε γραφειοκρατικούς σκοπούς είτε σε άλλες μορφές τήρησης εγγράφων. Αυτή η αξία, που είναι καθαρά παιδαγωγική, ίσως να μην καλλιεργείται σε όλο της το εύρος στην ανώτατη εκπαίδευση, που λόγω απαιτήσεων ύλης και λιγότερης αλληλεπίδρασης μαθητή-διδασκόμενου να υποβαθμίζεται.

Τα τέσσερα γνωσιολογικά επίπεδα είναι η γνώση, η κατανόηση και η εφαρμογή. Τα δύο τελευταία είναι αυτά που πιθανόν να υποβιβαστούν πιο εύκολα από τα άλλα, αν οι σκοποί μας προέχουν των αγνών προθέσεών μας: Η γνώση βρίσκει εύκολα ανταπόκριση, ενώ η κατανόηση είναι δύσκολο να αποδειχθεί σε τρίτους. Ακόμα δυσκολότερο είναι να ελεγχθεί ή να διδαχθεί. Η εμπορικοποίηση της εκπαίδευσης έχει ωθήσει τα προγράμματα να παράγουν αποφοίτους που να μην είναι κάτοχοι της γνώσης, αλλά κάτοχοι του τρόπου χειρισμού της γνώσης.

Βέβαια, δεν είναι όλη η γνώση διδάξιμη, αλλά τα γνωσιολογικά επίπεδα είναι κοινά αποδεκτά και είναι αμφίβολο αν έχουν προτεραιότητα σε σχέση με σκοπούς απόδειξης της επάρκειας των αποφοιτούντων φοιτητών μέσω της παραγωγής διπλωματικών εργασιών που εύκολα εντυπωσιάζουν, αλλά δύσκολα θα υιοθετούνταν για άμεση εφαρμογή σε ένα επαγγελματικό περιβάλλον. Παραδείγματος χάριν, μια ιστορική μελέτη σε άρθρο ιστορικού περιοδικού με απαιτητικούς αναγνώστες. Οι μοντέρνες παιδαγωγικές αντιλήψεις που έφεραν ως εχθρό τους την «αυθεντία», που σε ένα διδακτικό πλαίσιο έχει αρκετή βάση, ώθησαν την ίδια την αντίληψη περί της γνώσης να ξεφτίσει. Παράγοντας, οι συνέπειες του οποίου δεν μπορούν να μην προβληματίσουν.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής