Αν συνοψίσει κάποιος τις πολλές μελέτες για την οικονομία που βγήκαν στο φως μετά την κατάρρευση του 2013, από διάφορους οικονομολόγους, καταλήγει σχεδόν στα ίδια συμπεράσματα. Συνήθως αυτά τα συμπεράσματα αναλύονται διασπασμένα σε μεμονωμένα άρθρα για να υποστηρίξουν ιδιαίτερες θέσεις, όμως μια ανάπτυξή τους με βάση την ευρεία χρονολογική περίοδο 2004-2013 θα ήταν ωφέλιμη.

Το πρώτο -συγκριτικά μη αναμενόμενο- μάθημα αφορά την ευνοϊκή φιλολογία που επικράτησε για το λεγόμενο «νοικοκύρεμα» των οικονομικών πριν από την ένταξη στην Ε.Ε. το 2004. Ο επιχειρούμενος «βιασμός» ορισμένων οικονομικών δεικτών, για να συμβαδίζουν με τις απαιτήσεις ένταξης, φάνηκε να είναι μια πρακτική που στο τέλος παραπλάνησε εμάς τους ίδιους για την υγεία της οικονομίας μας (όπως τα μη επαναλαμβανόμενα έσοδα από διάφορες φορολογίες τότε) και μας απέτρεψε να κάνουμε αποτελεσματικούς χειρισμούς στις δύσκολες περιόδους που ακολούθησαν.

Ένα δεύτερο μάθημα αφορά την αδυναμία μας να διαχειριστούμε οικονομίες ακμάζουσες όπως τη δική μας και η πόρευση με τα ίδια σταθμά και πλάνα ωσάν να ήταν μια συνήθης περίσταση. Οι αδυναμίες χειρισμού της υπερβολικής εισροής ξένων κεφαλαίων μετά την είσοδο στην Ε.Ε. και η μονομερής έμφαση σε έναν τομέα ανάπτυξης (κατασκευαστικό-ακινήτων), η ανυπαρξία σταθμίσεων για την υπερβολική κατανάλωση-δανεισμό, είναι μερικά από τα δείγματα της μέτριας διαχείρισης μιας τέτοιας οικονομίας.

Στο στάδιο της κρίσης έγιναν, επίσης, παρόμοια λάθη διαχείρισης. Η έλλειψη προνοιών μείωσης του κόστους προσαρμογής μέσα από πολιτικά λάθη, η μη συγκράτηση του δανεισμού όταν έσπασε η «φούσκα», αλλά και άλλα μέτρα όπως η άμεση αλλαγή του Δ.Σ. της προβληματικής τράπεζας είναι μερικά από τα πικρά μαθήματα της κρίσης που γονάτισε την οικονομία. Ακόμα άξια αναφοράς είναι η μη πρόβλεψη αιτήματος στήριξης αμέσως μετά το κούρεμα των ελληνικών ομολόγων, που αντανακλά μια νοοτροπία που φαίνεται να μην έχουμε ακόμα κατανοήσει πώς δουλεύει πλήρως.

ΦΙΛΙΠΠΟΣ ΑΥΞΕΝΤΙΟΥ
Εκπαιδευτικός, αναλυτής