Από τη «Νέα Θεατρική Ομάδα» του Φώτου Φωτιάδη

Τα δύο μονόπρακτα της παράστασης έχουν πίσω τους μια ιστορία ζωής, που κοιταγμένη εκ των έσω γίνεται ταυτόχρονα και ιστορία ψυχής

Όσοι είχαμε παρακολουθήσει κατά το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Νοέμβρη, που μας πέρασε, μιαν από τις τέσσερεις παραστάσεις των δύο θεατρικών μονόπρακτων της Ανδρεανής Ηλιοφώτου από τη «Νέα Θεατρική Ομάδα» του Φώτου Φωτιάδη, με χαρά μαθαίνουμε ότι τα έργα, ύστερα από την επιτυχία που σημείωσαν και κατά παράκληση του φιλοθεάμονος κοινού, παρουσιάζονται εκ νέου περί τα μέσα Ιανουαρίου, για να έχουν και άλλοι την ευκαιρία να τα χαρούν. Συντελεστές της αξιόλογης αυτής δουλειάς οι νεαροί ηθοποιοί Χριστιάνα Λάρκου, Κριστιάνα Γεωργίου, Μαρία Φιακά και Γιάννης Ιωάννου. Τα σκηνικά - κοστούμια ανήκουν στη Δήμητρα Χριστοδούλου και η μουσική επένδυση, καθώς και η μελοποίηση των τραγουδιών σε στίχους της συγγραφέως στον πολλά υπόσχομενο συνθέτη μας Γιώργο Καλογήρου. Όλοι τους κάτω από την καθοδήγηση του Φώτου Φωτιάδη, πιστεύουμε ότι έδωσαν τον καλύτερο εαυτό τους.

Τα μονόπρακτα

Και τα δύο μονόπρακτα, υπό τον γενικό τίτλο «Δυο ιστορίες ψυχής» λειτουργούν με αντιστικτική συμμετρία ως προς τα χαρακτηρολογικά γνωρίσματα της θεατρικής τους δομής, αλλά και παραπληρωματικά ως προς τα σημαινόμενα, τις αλληγορικές σημάνσεις και τις διαχρονικές θεματολογικές συνδηλώσεις των διαδραστικών τους προεκτάσεων. Τόσο στο πρώτο, που επιγράφεται «Τρεις μοναχικές γυναίκες» όσο και στο δεύτερο, που δανείζει κατά το ήμισυ στον ευσύνοπτο προσδιορισμό τους τον τίτλο του «Μια παλιά ιστορία», τα τέσσερα πρόσωπα δεν εναλλάσσουν μόνο τους ρόλους τους κυριολεκτικά και μεταφορικά.

Μέσα από τα σκηνικά στιγμιότυπα μιας συνεκτικής θεατρικής διαλεκτικής αποκαλύπτουν τα δρώμενα της ζωής τους, διαφορετικά στην πλοκή, μα και παρόμοια στις ψυχολογικές και συναισθηματικές καταστάσεις, τις συγκυριακές μοιραίες συναντήσεις, τις ζωντανές αναμνήσεις και τις επώδυνες βιωματικές εμπειρίες. Σε ένα αντιθετικό, επιπλέον, κοντράστ προβάλλεται συνεκδοχικά το συνθετικό πλέγμα των διακριτών χαρακτήρων και των ανομοιογενών γνωρισμάτων μεταξύ του αντρικού και του γυναικείου φύλου, οι διαφορετικοί δρόμοι ανάμεσα στους νέους και την τρίτη ηλικία, καθώς και οι ψυχόρμητες ανάγκες μιας αξιοπρεπούς επιβίωσης· μιας συνέχισης, ωστόσο, υπαρξιακών αναζητήσεων και ενδιαφερόντων και όχι της παθητικής διαιώνισης της ζωής είτε της εφιαλτικής αναβίωσης του παρελθόντος, αλλά της φιλοσοφημένης συμφιλίωσής του με το καθημερινό παρόν και τη ρεαλιστική ενατένιση του μέλλοντος.

Τι λέει η συγγραφέας

Σύμφωνα με τη συγγραφέα, «τα δύο μονόπρακτα της παράστασης έχουν πίσω τους μια ιστορία ζωής, που κοιταγμένη εκ των έσω γίνεται ταυτόχρονα και ιστορία ψυχής». Αυτήν, ακριβώς, την αεικίνητη δράση της ψυχής και τον ψυχισμό των προσώπων που την ενσαρκώνουν στην ωριμότητα της ζωής τους έρχεται να καταθέσει με τον μεστό θεατρικό της λόγο η Ηλιοφώτου και με την τέχνη του δομημένου θεατρικού διαλόγου να ρίξει άπλετο φως στα σκοτεινά άδυτα ενός νοηματισμένου ψυχικού βίου, που αντανακλά, κυρίως, στον ευαίσθητο κόσμο της γυναίκας.

Τα πρόσωπα

Τα τέσσερα εκατέρωθεν πρόσωπα των έργων μέσα από τους εσωτερικούς και παράλληλους μονόλογους, τις συνομιλίες και τις εξ αποστάσεως τηλεφωνικές τους, προσέτι, συνδιαλέξεις, με τα συμφραζόμενα των συμβολισμών που αποτυπώνουν, εκφράζουν το καθένα ξεχωριστά και όλοι μαζί την αδήριτη αναγκαιότητα τής εκ του σύνεγγυς επικοινωνίας και της ανθρώπινης συνύπαρξης, της αληθινής ερωτικής σχέσης και της σταθερής φιλίας. Ένα αίτημα που ηχεί στις μέρες μας πιο επιτακτικά από ποτέ, εφόσον ο άνθρωπος, όσο κι αν έλυσε το πρόβλημα της εκμηδένισης των αποστάσεων με τα συγκοινωνιακά και επικοινωνιακά μέσα και τους ηλεκτρονικούς μηχανισμούς της κοινωνικής δικτύωσης στον κυβερνοχώρο της υψηλής του τεχνολογίας, δεν παύει η εικονική πραγματικότητα και η απρόσωπη επικοινωνία να τον κλείνουν ερμητικά στην απομόνωση μιας τραγικής αδιέξοδης μοναξιάς.

Η σκηνοθετική παρουσίαση

Μαζί με τις συγγραφικές αρετές των μονόπρακτων, που διαχέουν το ποιητικό άρωμα μιας καλλιεπούς θεατρικής γραφής και μιας συγκροτημένης σκηνικής οικονομίας, επισημαίνουμε τη σκηνοθετική ευρηματική τους παρουσίαση από τον ευπαίδευτο σκηνοθέτη μας Φώτο Φωτιάδη: τη μεταμόρφωση της αίθουσας Μελίνας Μερκούρη σε ένα ζεστό σκηνικό χώρο απέριττης λιτότητας και τη μεταφορά του θεατή στο ατμοσφαιρικό ύφος των έργων, καθώς και τον ευδιάκριτο σεβασμό στα θεατρικά κείμενα, χωρίς εξεζητημένες νεωτερικές προσαρμογές και παρεμβατικές ανατροπές ή και αχρείαστες διασκευές, αισθητοποιώντας, ωστόσο, με ζωηρούς τόνους και εύληπτες εναλλαγές υφολογικών αποχρώσεων τον θεατρικό λόγο και τα νοήματα της σημειολογίας του· τον εμφαντικό φωτισμό στη διαφορετικότητα των χαρακτήρων, αλλά και πέρα από τις ιδιοσυγκρασιακές τους ιδιαιτερότητες στον συσχετισμό των κοινών τους προβληματισμών και στοχεύσεων, των ψυχικών διαθέσεων και των προβλεπτών ή απρόβλεπτων αντιδράσεών τους· την ενδυματολογική, επίσης, μεταμόρφωση των προσώπων, σηματοδοτώντας τις σκηνικές εικόνες στη διαδοχή τους με έναν οπισθοχωρητικό φωτισμό (flash back), oικείο στη μυθιστορηματική γραφή της αναδιήγησης και της τεχνικής του εγκιβωτισμού, όχι απλώς για την ανάπλαση παρελθοντικών βιωμάτων, αλλά για τη ζωντανή ταύτιση του παρελθόντος με το παρόν μέσα από μια μεταφυσική του χωροχρόνου στο φαντασιακό πεδίο της φιλοσοφικής του πρόσληψης.

Είναι ό,τι, ακριβώς, μας υποβάλλει ως ερώτημα ο σκηνοθέτης, δίδοντας ταυτόχρονα και τη δική του απάντηση στο προλογικό σημείωμα του προγράμματος της παράστασης: «Ο Χρόνος υπάρχει αντικειμενικά ή είναι κάτι που οντοποιείται από Μνήμες; Κι όταν μιλάμε για Μνήμες, είναι η Ψυχή που Λειτουργεί σ’ αυτές. Νέα πάντα». Έχω σημειώσει και άλλοτε ότι η θεατρική γραφή της Ηλιοφώτου συμπυκνώνει και αναδεικνύει στοιχεία της δραματουργικής τέχνης του Τσέχωφ: το ανανταπόδοτο στον έρωτα, τη διάθεση αυτοσαρκασμού και την ειρωνική αποδοχή της ζωής με τις κωμικοτραγικές και γλυκόπικρες όψεις της. Θεματικές συλλήψεις, που διαπνέουν τα δύο μονόπρακτα και τα φέρνουν στο προσκήνιο μιας ποιοτικής καλλιτεχνικής δημιουργίας.