Kυκλοφορεί αυτές τις μέρες το βιβλίο «Η φυματίωση στην Κύπρο στο πέρασμα των αιώνων», του γνωστού γιατρού Μιχάλη Βωνιάτη. Πρόκειται για μια ενδελεχή, προσεγμένη και τεκμηριωμένη έρευνα σχετικά με την ιστορία της φυματίωσης στην Κύπρο, μιας μολυσματικής και μεταδοτικής ασθένειας, η οποία μέχρι πριν από μερικές δεκαετίες όχι μόνο χαρακτηριζόταν ως επικίνδυνη, μεταδοτική, χρονίζουσα και θανατηφόρος νόσος, αλλά αποτελούσε και μεγάλο κοινωνικό πρόβλημα.
Γνωστή και ως φθίση ή «κτιτζιό», αποτελούσε μιαν πραγματική μάστιγα για τον πληθυσμό της Κύπρου. Aξίζει να αναφερθεί ότι το βιβλίο του γιατρού Βωνιάτη έρχεται να προσθέσει με πιο πλούσιο και εκτενές υλικό σε μια άλλη αξιόλογη εργασία, η οποία έχει πρόσφατα δημοσιευθεί. Πρόκειται για την «Η φυματίωση - μια πανάρχαια ασθένεια στην Κύπρο», του γνωστού θωρακοχειρουργού Ανδρέα Δ. Δημητριάδη (ιατρικό περιοδικό «Ηealthnews», 2011, 5:56).
Ο συγγραφέας γιατρός καταγράφει με απλό και κατανοητό λόγο την όλη εξέλιξη της ασθένειας αυτής από αρχαιοτάτων χρόνων μέχρι σήμερα. Αναφέρεται σε εκτενή και λεπτομερή σταστιστικά στοιχεία από το Κρατικό Αρχείο, περιγράφει τα πρώτα φθισιατρεία, τους πρωτεργάτες γιατρούς, σχολιάζει τις κοινωνικές προεκτάσεις και καταλήγει στα πιο πρόσφατα χρόνια. Γίνεται η διαπίστωση ότι το πρόγραμμα ελέγχου της φυματίωσης στην Κύπρο λειτουργεί με επάρκεια, ώστε παρά την πρόσφατη έξαρση της ασθένειας, ένας μπορεί να πιστεύει στον πλήρη περιορισμό και την τελική εξάλειψή της από το νησί μας.
Ο γιατρός Βωνιάτης είναι βαθύς γνώστης του αντικειμένου, αφού η ιατρική του κατάρτιση στην επιδημιολογία και υγειονολογία, σε συνδυασμό με την πλούσια συμμετοχή του σε διεθνείς οργανώσεις -όπως είναι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας στον οποίο διετέλεσε επί μακρόν ως εμπειρογνώμονας- τον καθιστούν ως τον πιο αρμόδιο για να ασχοληθεί με τη φυματίωση στον τόπο μας.
Η παρουσία του ως υπεύθυνου γιατρού στο Νοσοκομείο Κυπερούντας -γνωστό προηγουμένως ως Σανατόριο Κυπερούντας με πολύχρονη ιστορία στη θεραπεία των φυματικών στην Κύπρο- του επέτρεψε να ερευνήσει ιατρικά και άλλα στοιχεία του Σανατορίου και να μιλήσει με νοσηλευτές και ανθρώπους οι οποίοι εργάστηκαν και περιέθαλψαν ασθενείς με φυματίωση. Σημαντικές είναι και οι πληροφορίες που του δόθηκαν από τον Πρόεδρο της κοινότητας Κυπερούντας και από το πλούσιο Αρχείο του Κοινοτικού Συμβουλίου Κυπερούντας.
Ιστορική αναφορά γίνεται και στους σκαπανείς γιατρούς για την καταπολέμηση της φυματίωσης στην Κύπρο, όπως τους Τάκη Ευαγγελίδη, Τσαρλς Μπέβαν, Τζόζεφ Χριστοδουλίδη, Ερατοσθένη Τοφαρίδη και τις νοσηλεύτριες Τουρκάν Αζίζ και Λουκία Παύλου.
Το μικρό σε σχήμα, αλλά ποιοτικό βιβλίο των 156 σελίδων είναι των Εκδόσεων Κώστα Επιφανίου, Λευκωσία 2017 και συμπεριλαμβάνει ενδελεχή έρευνα των πηγών του συγραφέα με 215 αναφορές στη βιβλιογραφία. Η επίσημη παρουσίαση του βιβλίου θα γίνει στις 12 Φεβρουαρίου 2018, στη Λευκωσία.
Πιστεύω ότι είναι ένα μοναδικό εγχειρίδιο για τη φυματίωση στην Κύπρο και αποτελεί ένα πολύτιμο εργαλείο όχι μόνο για τους γιατρούς και ερευνητές της ιστορίας της Ιατρικής της Κύπρου, αλλά και για κάθε απλό πολίτη.
Ο γιατρός Μιχάλης Βωνιάτης συνεχίζει την παράδοση των γιατρών Νεοκλή Γ. Κυριαζή, Κύπρου Χρυσάνθη, Ανδρέα Γεωργιάδη, Ανδρέα Δ. Δημητριάδη και άλλων, οι οποίοι άφησαν πλούτο πληροφοριών για την πρόσφατη ιστορία της ιατρικής στην Κύπρο. Επίσης δείχνει τον δρόμο και σε άλλους συναδέλφους γιατρούς να αρχίσουν να γράφουν για άλλες ασθένειες καθώς και την εξέλιξη της ιατρικής σε άλλους τομείς. Με τις τρεις ιατρικές σχολές που λειτουργούν σήμερα στην Κύπρο, ήρθε ο καιρός για τα πανεπιστημιακά μας ιδρύματα να ενθαρρύνουν και να συμπεριλάβουν στα προγράμματά τους και την έρευνα στην ιστορία της ιατρικής στην Κύπρο.
ΔΡ ΛΑΚΗΣ Κ. ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗΣ
Συγγραφέας του έργου «Κυπρίων ιατρών έργα - η ιατρική στην Κύπρο 1950-2015»,
Εκδόσεις Εν Τύποις,
Λευκωσία 2016 (Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών, 2016)
