ΕΥΑΓΟΡΑΣ ΚΑΡΑΓΙΩΡΓΗΣ: ΑΠΟ ΤΟ «ΤΖΙΕΡΥΝΕΙΑ ΜΑΝΑ ΜΟΥ», ΣΤΑ «ΚΕΝΤΗΜΑΤΑ»

ΤΑ ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΑΣΧΟΛΟΥΜΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟ ΜΕ ΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ. ΜΕ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΛΕΜΕ «ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ» ΚΑΙ ΟΧΙ ΜΕ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ, ΟΠΟΥ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΣΕ ΠΑΡΑΣΥΡΕΙ ΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ, ΤΟ ΤΑΔΕ ΠΑΘΗΤΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ, Η ΑΓΑΠΗ, Ο ΕΡΩΤΑΣ… ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΣΗΜΑΙΝΕΙ ΟΤΙ ΕΧΩ ΑΠΑΡΝΗΘΕΙ ΠΛΗΡΩΣ ΤΟ ΤΡΑΓΟΥΔΙ

Μουσικά πράγματα δεν λαμβάνουν χώραν μόνο στην Ελλάδα. Πολλά και εξαιρετικά μουσικά πράγματα λαμβάνουν χώραν και στην Κύπρο. Έχει δημιουργηθεί μεγάλη μουσική κίνηση, σε διάφορα επίπεδα: Τραγούδι έντεχνο/παραδοσιακό, μουσική ροκ, μουσική τζαζ, κλασική μουσική, εναλλακτική μουσική, ηλεκτρονική μουσική κ.ά. Τα πράγματα έχουν αλλάξει και συνεχώς αλλάζουν προς το καλύτερο

Από την Πάφο στη Νέα Υόρκη. Από τη Νέα Υόρκη στη Λευκωσία. Από τη Λευκωσία στη θέση Διευθυντή στα σχολεία. Ανάμεσα στις μουσικές. Ανάμεσα στις συνθέσεις. Ανάμεσα στους στίχους... Ένας άνθρωπος της Κύπρου που κατάφερε να γεννήσει τα δικά του χρώματα στο έργο του. Ένας άνθρωπος που επέλεξε -παρόλο το ταλέντο του- να κουρνιάσει ήσυχα και δημιουργικά στη μικρή πατρίδα και να «κεντήσει» μέσα από τα τοπία και τους ανθρώπους της όσα αισθάνεται με τις χρυσοβελονιές του. Σίγουρα, όλοι τον ξέρετε από τα υπέροχα τραγούδια του, πιο πολύ, όμως, από το βραβευμένο «Κερύνεια μάνα μου», που παίζουν τα κυπριακά ραδιόφωνα, κυρίως κάθε πρωί, από την εκπομπή του Λάζαρου Μαύρου στο Ράδιο Πρώτο... Αυτός είναι ο Ευαγόρας Καραγιώργης! Ο δικός μας Ευαγόρας!

Από τη μακρινή Πάφο στον κόσμο της μουσικής. Ποιος καλός άνεμος σε οδήγησε στη σημερινή σου ενασχόληση; Τι ρόλο έπαιξαν τα παιδικά σου χρόνια σε αυτό το μουσικό σου ταξίδι;

Εκεί στην Πάφο, συγκεκριμένα στην Τσάδα, πήρα τα πρώτα «μουσικά μαθήματα».

Στο ανοικτό τσαδιώτικο τοπίο γνώρισα τους ήχους της φύσης και του ανθρώπου, μέσα από το αμφιθεατρικό αγνάντεμα του τοπίου προς την παφιακή θάλασσα.
Πολύ μεγάλο ρόλο έπαιξαν οι εμπειρίες της παιδικής και εφηβικής ηλικίας. Από τον πατέρα μου, παλιό λαουτάρη, γνώρισα τη δύναμη της ντόπιας μουσικής. Από τη μητέρα μου, που σιγοτραγουδούσε με ευσυγκίνητη φωνή, πήρα τη λεπτότητα και ευαισθησία του ήχου και από τα μεγαλύτερα αδέλφια μου γνώρισα τους Θεοδωράκηδες και Χατζιδάκιδες.

Μίλησέ μας για τις σπουδές σου στην Αμερική. Τι σημαίνει για έναν Κύπριο να σμίγει ανάμεσα σε δύο τόσο διαφορετικούς κόσμους/πολιτισμούς;

Οι σπουδές στην Αμερική (Νέα Υόρκη) και οι εμπειρίες στη Ν. Υόρκη είναι κάτι το οποίο έπαιξε και παίζει πολύ σημαντικό ρόλο στις μουσικές μου αναζητήσεις. Το να βρεθείς σε μια τεράστια μεγαλούπολη, ερχόμενος από ένα μικρό επαρχιακό μέρος της Κύπρου, είναι σαν να προσγειώνεσαι γυμνός στο χιόνι. Παράλληλα, είναι και κάτι το συναρπαστικό! Στην αρχή βαδίζεις σε ένα τεντωμένο σχοινί, παραπατάς, τρως χτυπήματα, δίνεις, ξαναπαίρνεις και μετά μαθαίνεις να επιβιώνεις, και αρχίζεις να γίνεσαι πιο δημιουργικός. Ανατρέχοντας πίσω έπειτα από χρόνια, πιστεύω πως εμείς οι Κύπριοι, εκείνης της εποχής, ήμασταν πολύ προσαρμοστικοί. Είχαμε ανάγκη από δουλειά, για να πληρώσουμε τη μόρφωσή μας. Έτσι ήταν το σχέδιο όσων πήγαμε Ν. Υόρκη τη δεκαετία του 1980: Δουλειά-σπουδές, σπουδές-δουλειά. Κι αυτό ήταν σημαντικό δώρο για την επόμενή μας ζωή, γιατί δεν μάθαμε στα εύκολα.

Μαθητές μουσικοί

Επιστρέφεις στην Κύπρο όπου υπηρετείς ως καθηγητής Μουσικής στη Μέση Εκπαίδευση και στη συνέχεια γίνεσαι Διευθυντής. Μίλησέ μας για τα βιώματά σου ως εκπαιδευτικού που ειδικεύεται στη μουσική. Συνάντησες παιδιά που κουβαλούν ένα χάρισμα, ένα ταλέντο στη μουσική;

Ναι, στην εκπαίδευση έχω συναντήσει πολλά ταλαντούχα παιδιά. Μπορώ να ονομάσω πάρα πολλά, άλλα με περισσότερο ταλέντο, άλλα με λιγότερο. Πέρασα εξαιρετικά χρόνια στην έδρα ως μουσικός και κυρίως με τις ορχήστρες και χορωδίες που είχαμε στα διάφορα σχολεία όπου υπηρέτησα. Είχα την τύχη να δουλέψω με εξαιρετικούς μαθητές/μουσικούς και να κάμω μαζί τους σημαντικές συναυλίες. Πολλά από τα παιδιά εκείνα έχουν γίνει καταξιωμένοι μουσικοί πια, παίζουν σε όλον τον κόσμο κι εγώ κάθομαι από μακριά και τους θαυμάζω. Με αρκετούς είμαστε καλοί φίλοι και βρισκόμαστε συχνά, σχολιάζουμε τα μουσικά πράγματα, πίνουμε τον καφέ μας και κάνουμε σχέδια για το μέλλον.

Ποια είναι η σχέση σου με το θέατρο;

Ερχόμενος στην Κύπρο το 1989 μπαίνω στην εκπαίδευση και, παράλληλα, από το 1991, αρχίζω να γράφω μουσική για το θέατρο (Σατιρικό, ΘΟΚ, ΕΘΑΛ, ΘΕΠΑΚ κ.ά.). Νιώθω τυχερός όποτε δουλεύω στο θέατρο, με τους σκηνοθέτες, με τους ηθοποιούς. Είναι ένας κόσμος πολύπλευρος και θαυμαστός, από τον οποίον έχεις να μάθεις πολλά. Έρχεσαι αντιμέτωπος με πολλές και διαφορετικές εποχές (Αρχαιότητα, Αναγέννηση, Κλασική Εποχή, 20ός αιώνας κ.τ.λ.) και είσαι αναγκασμένος να θητεύσεις στη μουσική εποχή του έργου. Είναι μια εξαιρετική εμπειρία και συνάμα μια παιδαγωγική και διερευνητική μαθητεία. Είχα την τύχη να συνεργαστώ με σκηνοθέτες (Α. Κωνσταντινίδης, Ι. Ιορδανίδης, Μ. Πιερής κ.ά.), οι οποίοι μου ανέθεσαν δουλειές και κατάφερα μαζί τους να γράψω μουσικές ή τραγούδια που θεωρώ σημαντικά μέρη της δουλειάς μου.

Το 1992 έλαβες μέρος στον Κυπριακό Διαγωνισμό Τραγουδιού του ΡΙΚ κερδίζοντας το Α΄ βραβείο, με το εξαιρετικό τραγούδι “Τ’ Όνειρον”, το οποίο έχει παραμείνει διαχρονικό, το αγάπησε και το αγαπάει ακόμα όλη η Κύπρος. Ποια είναι τα συναισθήματά σου σήμερα ακούγοντας αυτό το τραγούδι στα ραδιόφωνα;

Σίγουρα, με χαροποιεί όταν το ακούω στα ραδιόφωνα ή όταν παίζεται σε κάποιο χώρο ή κάποια εκδήλωση. Καμιά φορά, όμως, σκέφτομαι κάπως αρνητικά, ίσως, κατά πόσον «Τ’ Όνειρον» επισκίασε την υπόλοιπή μου δουλειά. Ή, ακόμα, τραγούδια σαν αυτό, σκέφτομαι, θα μείνουν, γιατί χάσαμε την Κερύνεια, την Αμμόχωστο… Κάτι που δεν εξαργυρώνεται ούτε με δύο, ούτε με δέκα χιλιάδες τραγούδια.

Ανθίζει μουσικά η Κύπρος

Είσαι συνθέτης και στιχουργός σε μια μικρή χώρα όπως είναι η Κύπρος. Τα μουσικά πράγματα, όμως, λαμβάνουν χώραν στην Ελλάδα. Ήταν επιλογή σου να παραμείνεις στο νησί;

Μουσικά πράγματα δεν λαμβάνουν χώραν μόνο στην Ελλάδα. Πολλά και εξαιρετικά μουσικά πράγματα λαμβάνουν χώραν και στην Κύπρο. Έχει δημιουργηθεί μεγάλη μουσική κίνηση, σε διάφορα επίπεδα: Τραγούδι έντεχνο/παραδοσιακό, μουσική ροκ, μουσική τζαζ, κλασική μουσική, εναλλακτική μουσική, ηλεκτρονική μουσική κ.ά. Τα πράγματα έχουν αλλάξει και συνεχώς αλλάζουν προς το καλύτερο. Η Κύπρος έχει, πια, εξαιρετικούς μουσικούς. Ναι, μου άρεσε η ελληνική μουσική και την παρακολουθούσα με ιδιαίτερη προσοχή, αλλά ποτέ δεν σκέφτηκα ότι δεν με ικανοποιεί η μουσική σκηνή εδώ και θα πάρω των οματιών μου και να φύγω.

Έχεις γράψει μια σειρά τραγούδια στην κυπριακή διάλεκτο. Τι έχεις να πεις για την ντοπιολαλιά μας; Τα τραγούδια στην κυπριακή διάλεκτο ευδοκιμούν στον τόπο μας; Υπάρχει υποστήριξη σ’ αυτό το είδος;

Η κυπριακή διάλεκτος είναι ένα μεγάλο κεφάλαιο. Είναι ο καθημερινός τρόπος επικοινωνίας μας και ένα πετυχημένο τραγούδι στην Κυπριακή, σίγουρα αρέσει στον κόσμο. Κανένας, όμως, σήμερα δεν γράφει τόσα τραγούδια όσα έγραψε ο Αχ. Λυμπουρίδης. Η δική μου συμβολή είναι πολύ μικρή. Σίγουρα θα ήθελα, αν μπορούσα, να έγραφα περισσότερα. Από την άλλη, τίποτα δεν μπορεί να επιβληθεί και σε κανέναν. Ούτε και η ροή της ζωής, της διαλέκτου ή της γλώσσας μπορεί να αναστραφεί. Το διαδίκτυο, το κινητό, τα ΜΚΔ έχουν αναλάβει εργολαβικό ρόλο, χωρίς να τους το ζητήσουμε, να μας μουγκέψουν. Τέσσερα άτομα, μια παρέα, κρατάμε τα κινητά και κτυπάμε κουμπάκια και δεν ακούς κιχ, δεν μιλάμε μεταξύ μας… Τι θέλεις να σου κάμουν οι γλώσσες και οι διάλεκτοι; Υποστήριξη σε αυτό το είδος; Από άτομα, ίσως…

Η «απόλυτη μουσική»

Πες μου με τι ασχολείσαι τα τελευταία χρόνια. Με τι είδους μουσική. Πώς μπορούμε να ακούσουμε τις νέες σου συνθέσεις;

Τα τελευταία χρόνια ασχολούμαι περισσότερο με την ίδια τη μουσική. Με αυτό που λέμε «απόλυτη μουσική» και όχι με τραγούδια, όπου μπορεί να σε παρασύρει το συναίσθημα, το τάδε παθητικό πρόβλημα, η αγάπη, ο έρωτας… Χωρίς να σημαίνει ότι έχω απαρνηθεί πλήρως το τραγούδι. Απλώς, δεν είναι πρώτη προτεραιότητα, ή, τουλάχιστον, δεν με απασχολεί τόσο αυτήν την εποχή.

Ασχολούμαι περισσότερο με σύγχρονη οργανική μουσική σε κλασική φόρμα. Τέτοια μουσική γράφουμε, μαζί με άλλους συνθέτες, για τις συναυλίες του Κέντρου Κυπρίων Συνθετών, κι εκεί μπορεί κάποιος να ακούσει τέτοιες μουσικές. Παράλληλα, συνεχίζω να γράφω μουσική για το θέατρο και συνεργάζομαι, όποτε αυτό είναι αναγκαίο, με σύνολα φωνητικά ή ορχηστρικά, όπως το σύνολο Acordes ή η Συμφωνική Ορχήστρα Νέων, κ.ά.

Στις 4 Ιανουαρίου παρουσιάζεις έναν νέο σου δίσκο, τα «Κεντήματα». Τι είναι αυτή η δουλειά, τι θα περιλαμβάνει;

Τα «Κεντήματα» είναι 12 οργανικά κομμάτια, τα οποία γράφτηκαν και ηχογραφήθηκαν στη Νέα Υόρκη το 1987-88. Είναι μια δουλειά που αντανακλά τις εμπειρίες μου από την πόλη, τις μουσικές μου ενασχολήσεις εκείνη τη χρονική περίοδο, αλλά και τα πειράματά μου στον ηλεκτρονικό ήχο. Ήταν μια εποχή όπου όλα άρχισαν να αλλάζουν δραματικά, λόγω της ένταξης του Ηλεκτρονικού Υπολογιστή στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Ήταν κάτι το πολύ συναρπαστικό και επαναστατικό. Τη μια μέρα γραφόσουν στο πανεπιστήμιο με τον παραδοσιακό τρόπο και την επομένη κτυπούσες την κάρτα με τα μαθήματα στον Η.Υ. Τη μια ώρα έγραφες μουσική πάνω σε καρούλι/ταινία και την επομένη σε δισκέτες του Η.Υ.

Τα «Κεντήματα» έμειναν φυλαγμένα για 30 χρόνια. Κάποια νέα παιδιά, ο Σωφρόνης Σωφρονίου, ο Εmiddio Vasquez και ο Παναγιώτης Μηνά, οι οποίοι ασχολούνται με την ηλεκτρονική μουσική σήμερα, τα άκουσαν και έδειξαν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για να τα εκδώσουμε. Ως αποτέλεσμα, κυκλοφόρησε πρόσφατα ο δίσκος και θα παρουσιαστεί στην Καστελιώτισσα στις 4 Ιανουαρίου, στις 19:30. Στην παρουσίαση οι τρεις προαναφερθέντες θα κάνουν δικές τους ερμηνείες και παρεμβάσεις στα «Κεντήματα» και θα ακουστούν επίσης κάποια κομμάτια από τα «Κεντήματα» σε μεταφορά για κουαρτέτο εγχόρδων.

Ευαγόρας Καραγιώργης

Γεννήθηκε στην Τσάδα της Πάφου το 1957. Σπούδασε μουσική στο Aaron Copland School of music - CUNY (Νέα Υόρκη) με τους Allen Brings και Leo Kraft (1981-88), τους Menahem Zur και David Echer στο NYU (1988-89). Από τo 1989 δίδαξε μουσική σε σχολεία της Μέσης Εκπαίδευσης και από το 2012 κατέχει θέση διευθυντή. Ως εκπαιδευτικός, εργάστηκε στην κατάρτιση Αναλυτικών Προγραμμάτων Μουσικής, στη δημιουργία εξεταστικών δοκιμίων για θέσεις στα Ελλ. Πανεπιστήμια και στις Παγκ. Τελικές Εξετάσεις Μουσικής. Έχει συγγράψει βιβλία μουσικής για τη Μέση Εκπαίδευση, όπως Το ελληνικό τραγούδι του 20ού αιώνα, το οποίο διδάσκεται στο λύκειο. Επίσης, έχει επιμεληθεί τις Χορωδιακές Εναρμονίσεις και Επεξεργασίες του Δημήτρη Πετρίδη, έκδοση του ΥΠΠ. Πέρα από τη δραστηριότητα και δημιουργία πολλών σχολικών μουσικών συνόλων, από το 2003-14 διηύθυνε την Συμφωνική Ορχήστρα Σχολείων Επαρχίας Λευκωσίας, μια ομάδα νέων μουσικών που κινείται στον χώρο της έντεχνης κλασικής μουσικής.

Έχει συνεργαστεί με το Κ.Ε. Ερευνών για την έκδοση των ψηφιακών δίσκων, Ακριτικά-Παραλογές και Θρησκευτικά-Θρήνος της Παναγίας. Παράλληλα, δίνει συχνά διαλέξεις για τη δημοτική μουσική της Κύπρου, οι οποίες βασίζονται σε παρατηρήσεις, σχόλια και αναλύσεις της κυπριακής μουσικής. Στοιχεία της δημοτικής-παραδοσιακής μουσικής αποτελούν θέματα προσωπικής διερεύνησης, ενώ η ενασχόλησή του με τη δημοτική μουσική είναι εμφανής στη συνθετική του δουλειά, τόσο στα απλά του τραγούδια, όσο και στη σύγχρονη κλασική μουσική φόρμα.

Ως συνθέτης έχει καταπιαστεί με πολλά μουσικά ιδιώματα. Στη Ν. Υόρκη (1982-89), όταν πρωτοξεκίνησε να συνθέτει συνειδητά, έγραψε τα Τραγούδια για τους μετανάστες, Τραούθκια του Δημήτρη Λιπέρτη, τα Κεντήματα - έργο ηλεκτρονικής υφής, τις Σπουδές για Κλασική Κιθάρα, τις Νεφέλες για κουαρτέτο εγχόρδων και σειρά έργων για κλασικά σύνολα.

Επιστρέφοντας στην Κύπρο άρχισε να συνεργάζεται με τα θεατρικά σχήματα ΘΟΚ, ΕΘΑΛ, Σατιρικό, ΘΕΠΑΚ από το 1991, γράφοντας μουσική για πάρα πολλές παραστάσεις (Η τρελή του Σαγιώ, Κλέψε λιγότερο, Μαρία Στιούαρτ, Επιθεωρητής, Αγροίκοι, Νεφέλες, Θεσμοφοριάζουσες, Η Κυριακή των παπουτσιών, Μάκβεθ, Χρονικό Λεόντιου Μαχαιρά, Λυσιστράτη, Η Ρωμιοσύνη εν φυλή, Το άσμα του γιοφυριού, Νερά της Κύπρου, της Συρίας και της Αιγύπτου κ.ά.). Παράλληλα, γράφει τραγούδια και μελοποιεί ελληνική και κυπριακή ποίηση, με αποκορύφωμα Τ’ Όνειρον (1992, Α’ βραβείο τραγουδιού ΡΙΚ). Επίσης, γράφει μουσική για την τηλεόραση, καθώς και έργα για μεικτά κλασικά σύνολα. Από το 1999 είναι ιδρυτικό και ενεργό μέλος με συμμετοχή στις δραστηριότητες αλλά και στις συναυλίες του Κέντρου Κυπρίων Συνθετών. Συνεργάζεται με πάρα πολλούς νέους Κύπριους μουσικούς και μουσικά σύνολα, όπως με το εξαίρετο κιθαριστικό σύνολο Acordes.

Συμφωνικά του έργα παρουσιάστηκαν από τη Συμφωνική Ορχήστρα Κύπρου, ενώ συνεργάστηκε με τη Συμφωνική Ορχήστρα Hradec στο Φεστιβάλ ΚΥΠΡΙΑ (2010), στην Τσεχία (2011) και με τη Συμφωνική Ορχήστρα Ζίλινα της Σλοβακίας (2012). Μουσικές συνθέσεις του, αλλά και θεατρικές παραστάσεις με δική του μουσική παρουσιάστηκαν στην Κύπρο, Κρήτη, Ελλάδα, Αγγλία, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ολλανδία, Αλβανία, Τσεχία, Σλοβακία, Ρωσία και ΗΠΑ.

Το 1994 κυκλοφόρησε Το παλιό λαούτο, ψηφιακό δίσκο σε στίχους Δ. Λιπέρτη, Μ. Πασιαρδή, και του ιδίου. Το 1997 παρουσίασε τους Τόπους σε χρώμα λουλακί. Το 2000 συμμετέχει στον ψηφιακό δίσκο Το Χρονικό του Λεόντιου Μαχαιρά συνεργαζόμενος με τον Κρητικό λυράρη Ψαραντώνη σε στίχους Μιχάλη Πιερή. Με τον κοντραμπασίστα Ειρηναίο Κουλλουρά συνεργάστηκαν για σειρά ετών και μαζί κυκλοφόρησαν τον δίσκο Με δίχως τ΄ ανοικτάριν, το 2006. Το 2009 κυκλοφόρησε τον τελευταίο του δίσκο, Σαν έτοιμος από καιρό, με 8 τραγούδια και 5 οργανικά κομμάτια, τα Μονοστινάτι για πιάνο. Μαζί με τον αδελφό του Σωτήρη συνεργάστηκαν στον δίσκο Αρχιεπίσκοπος Κύπρου Κυπριανός, έκδοση της Ιεράς μονής Μαχαιρά (2013). Επίσης, συνθέσεις του κυκλοφορούν και σε εκδόσεις του Κέντρου Κυπρίων Συνθετών με κλασικά έργα.

Email: [email protected], Tel. O0357-22 250047, 99 671798.