ΠΑΦΟΣ 2017: Α’ ΔΙΕΘΝΕΣ ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΜΟΝΟΔΡΑΜΑΤΟΣ

ΑΦΕΤΗΡΙΑ, ΦΕΤΟΣ, ΠΑΡΑΓΩΓΕΣ ΟΠΟΥ ΛΟΓΟΣ ΚΑΙ ΥΠΟΚΡΙΤΙΚΗ ΕΠΙΔΟΣΗ ΚΥΡΙΑΡΧΟΥΝ ΒΑΣΙΣΜΕΝΕΣ ΣΕ ΚΕΙΜΕΝΑ ΚΛΑΣΙΚΑ ΤΗΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑΣ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑΣ (ΧΑΪΝΡΙΧ ΦΟΝ ΚΛΑΪΣΤ, ΛΟΡΚΑ, ΑΡΗΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΥ, ΧΑΪΝΡΙΧ ΜΠΕΛ, ΜΑΡΚΕΣ, ΣΑΙΞΠΗΡ), ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΑ ΟΙΚΕΙΑ, ΔΗΜΟΦΙΛΗ… Η ΜΑΡΓΚΑΡΕΤ ΘΑΤΣΕΡ, Ο ΣΤΑΛΙΝ, Η ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΤΟΥ ΣΟΦΟΚΛΗ. ΕΠΙΔΙΩΞΗ, ΑΡΑ ΚΑΙ ΣΤΟΙΧΗΜΑ ΔΥΣΚΟΛΟ, ΑΛΛΑ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΗ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΗ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΧΕΙΑ, ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΕΙ ΟΥΚ ΕΥΑΡΙΘΜΟ ΚΟΙΝΟ

Πιστεύω, αντίθετα με κυρίαρχες και καλλιεργημένες αντιλήψεις, πως το κυπριακό θέατρο -σε όλες τις εκφάνσεις του, τα επίπεδα- ζει μια μεταβατική περίοδο. Ας μη την αποκαλέσω και κρίση

Μιαν από τις σημαντικότερες «θεματικές» εκδηλώσεις της φιλοξενεί η Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης Πάφος 2017, από τις 23 έως τις 29 Οκτωβρίου, στο θερινό Αττικόν. Πρόκειται για το Α’ Διεθνές Φεστιβάλ Μονοδράματος, το οποίο φιλοξενεί 14 παραστάσεις από τη Μ. Βρετανία, την Ισπανία, την Πολωνία, την Ιαπωνία, το Ιράν, την Ελλάδα, τη Ρουμανία, την Αλγερία, τη Λιθουανία, το Ισραήλ και την Κύπρο, φιλοδοξώντας να καταστεί θεσμός στα θεατρικά πράγματα της χώρας, και όχι μόνον. Όλες οι παραστάσεις θα παρουσιασθούν στην πρωτότυπή τους γλώσσα με αγγλικούς και ελληνικούς υπέρτιτλους.

Για τη σημαντική αυτή διοργάνωση, η οποία φιλοδοξεί να καταστεί μια από τις ουσιαστικότερες παρακαταθήκες της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, μιλούν στη «Σημερινή» της Κυριακής ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ, σκηνοθέτης, ηθοποιός και θεατρολόγος, Μηνάς Τίγκιλης και η διευθύντρια του καλλιτεχνικού προγράμματος τού Πάφος 2017, Γεωργία Ντέτσερ.

Κύριε, Τίγκιλη, σε τι αποσκοπεί η διοργάνωση του Διεθνούς Φεστιβάλ Μονοδράματος στο πλαίσιο του Πάφος 2017 και ποια η σημασία της;

Το Πρώτο Διεθνές Φεστιβάλ Μονοδράματος, ενταγμένο και στο συνολικό καλλιτεχνικό πρόγραμμα της πολιτιστικής πρωτεύουσας της Ευρώπης και -ας μη το προσπερνάμε, με γενναιοδωρία, υποστηριζόμενο στην αφετηρία του ως διοργάνωση παρθενική σε ένα άγνωστο περιβάλλον, με ανθρώπινο δυναμικό, κτηριακές και τεχνικές υποδομές, εθελοντές, χρήματα και προβολή- φιλοδοξεί αφ’ ενός να εντάξει σε μια μεσοπρόθεσμη προοπτική, τη «μικρή» Πάφο στο διεθνές καλλιτεχνικό καλεντάρι ανά διετία, αφ’ ετέρου - χτίζοντας πάνω στην ιδιαίτερα κοσμοπολίτικη ταυτότητά της, λόγω της πληθυσμιακής της σύνθεσης - να ενισχύσει, να ενθαρρύνει την εξωστρέφεια της κοινωνίας και την αναζήτηση άλλων ποιοτικότερων χαρακτηριστικών της καθημερινότητας. Εκτός αυτής ενός τουριστικού προορισμού.

Η ξεχασμένη Πάφος πολιτιστικά πρέπει, οφείλει στον εαυτό της, πριν από όλα, μετά τη 1η του Γενάρη το 2018 να εξακολουθήσει - με άλλους ρυθμούς, βεβαίως, να παράγει πολιτισμό, γεγονότα, να κινητοποιεί τους κατοίκους της, να προσελκύει επισκέπτες, Κύπριους και αλλοδαπούς, να μεγαλώσει! Σε μια εκδήλωση, μάλιστα, ο ομιλητής, από τον κόσμο της επιχειρηματικότητας, ισχυρίστηκε πως για να επιβιώσει η Πάφος πρέπει ο πληθυσμός της τα επόμενα χρόνια να διπλασιαστεί! Με δυο λόγια, δεν αρκεί μια... Όπερα, κάθε Σεπτέμβριο.

Πάνω σε ποιους άξονες κινείται το φετινό Φεστιβάλ;

Διαφορετικές κουλτούρες και θεατρικές παραδόσεις από τα τέσσερα σημεία του γεωγραφικού ορίζοντα, από τη γειτονιά μας, πλησίον και ευρύτερα, τη Μεσόγειο δηλαδή, την πολιτιστική μητρόπολη της Αθήνας, το μακρινό Ιράν, την ακόμα πιο μακρινή Ιαπωνία και την άγνωστη Λιθουανία κ.ά., αγγλόφωνες, ρωσόφωνες, ισπανόφωνες παραστάσεις, συνολικά 14 μαζί με τις 2 κυπριακές που ξεχώρισαν στην περσινή εθνική διοργάνωση μονοδράματος. Αφετηρία, φέτος, παραγωγές όπου λόγος και υποκριτική επίδοση κυριαρχούν βασισμένες σε κείμενα κλασικά της παγκόσμιας λογοτεχνίας (Χάινριχ φον Κλάιστ, Λόρκα, Άρης Αλεξανδρου, Χάινριχ Μπελ, Μαρκές, Σαίξπηρ), αλλά και πρόσωπα οικεία, δημοφιλή… Η Μάργκαρετ Θάτσερ, ο Στάλιν, η Αντιγόνη του Σοφοκλή.

Επιδίωξη, άρα και στοίχημα δύσκολο, αλλά απαραίτητη προϋπόθεση για τη συνέχεια, να δημιουργηθεί ουκ ευάριθμο κοινό. Η Πάφος στο παρελθόν δεν είχε θεατρικό κοινό. Ειδικά, τον χειμώνα στις περιοδείες του ΘΟΚ και των υπολοίπων που το διακινδύνευαν, υπήρχε σοβαρό πρόβλημα. Ίσως η δημιουργία, πλέον, με σχέδιο κάτι πιο μόνιμου να είναι ανάγκη.

Τα τελευταία χρόνια - να ευλογήσουμε λίγο και τα γένια μας -, με μια συστηματική προσπάθεια από πλευράς του Κυπριακού Κέντρου Θεάτρου με τις παραστάσεις του Αρχαίου Δράματος στο Ωδείο και την καθοριστική, την τελευταία τριετία, παρέμβαση του Οργανισμού Πάφος 2017, το κλίμα αντεστράφη, φθάνοντας αυτό το καλοκαίρι να έχουμε τις κατά Τερζόπουλο Τρωάδες, τους Πέρσες του ΘΟΚ και τρεις παραστάσεις σ’ ένα μήνα, όλες sold out. Πλήθυναν και οι υποδομές, στη Χλώρακα, την Τάλα… Από φέτος, το θερινό Αττικόν ακολουθεί το καινούργιο Μαρκίδειο. Αισιοδοξία, λοιπόν.

Το μονόδραμα αποτελεί ένα νέο, συγκριτικά, θεατρικό είδος, με ραγδαία, ωστόσο, ανάπτυξη τα τελευταία χρόνια. Μπορείτε να αναφερθείτε στα στοιχεία που το καθιστούν σημαντικό και ενδιαφέρον; Με βάση και την εμπειρία που είχατε, μέσα από την Πλατφόρμα Μονοδράματος τα προηγούμενα δύο χρόνια, ποια η απήχησή του στους Κύπριους δημιουργούς; Πώς εκτιμάτε το επίπεδο της κυπριακής «γραφής» στο είδος;

Ο πρώτος ηθοποιός μονοδράματος ήταν, ποιος νομίζετε… κατά τας γραφάς. Ο αρχαίος μας, Θέσπις. Είναι αρκετό αυτό; Ο Τσάρλι Τσάπλιν, ο Σαρλώ, λένε κάποιοι άλλοι. Ο σόλο περφόρμερ, ο μοναχικός ερμηνευτής, ο υποκριτής όλων των ρόλων… Κάποια στιγμή, συμμετέχοντας ως μέλος του International Monodrama Forum του I.T.I. σε στρογγυλά τραπέζια στα Εμιράτα, όπου πραγματοποιείται στη γενέτειρα του Προέδρου του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου, τη Φουτζάιρα, ένα από τα μακροβιότερα, διεθνή φεστιβάλ με εκατοντάδες προσκεκλημένους από την παγκόσμια θεατρική κοινότητα, ακούγοντας λοιπόν να συζητούν για την αφήγηση, τους παραμυθάδες (story telling), αναρωτήθηκα εάν δεν είναι κι ο δικός μας Καραγκιοζοπαίχτης με την εγγαστρίμυθη φωνητική του ερμηνεία πίσω από τον μπερντέ, πηδώντας από τον ένα ρόλο στον άλλον, ένας σύγχρονος… συνεχιστής του Θέσπη.

Το ιδιαίτερο κατ’ αρχάς ενδιαφέρον του είναι αυτή η…. μοναχικότητα -που απαιτεί, όμως, υπερπροσπάθεια ενέργειας, αλλά και ο μινιμαλιστικός της χαρακτήρας (ως προς τον προϋπολογισμό ), σκηνικό σχεδόν ανύπαρκτο, όμως φωτισμός, ήχος, μουσική- το καθιστούν ευέλικτο, το μετατρέπουν, εν δυνάμει, σε αξιοποιήσιμο εργαλείο, μέσο πολιτιστικής ανταλλαγής, ανταποδοτικότητας πολυπολιτισμικής.

Πέρσι, στην παλιά Ηλεκτρική της Πάφου παρουσιάστηκαν 9 παραστάσεις. Κάποιες ήσαν δραματοποίηση πεζογραφίας, άλλες γραμμένες από πρώτο χέρι. Η κυπριακή θεατρική γραφή κάνει άλματα τα τελευταία χρόνια (βοηθάει και το Πρόγραμμα Play του Κυπριακού Κέντρου), υπάρχει ενδιαφέρον. Όχι, όμως, τόσο όσο μερικοί, μη προσφέροντας καλή υπηρεσία, λανθασμένα καλλιεργούν στη θεατρική οικογένεια, κολακεύοντας και ενθαρρύνοντας φιλοδοξίες, που, δεν το αμφισβητώ, είναι αγνές…

Χρειάζεται πολλή δουλειά ακόμα για να γίνουν κτήμα των ανθρώπων, που οι περισσότεροι έχουν περισσότερη εξοικείωση με το σενάριο παρά ένα θεατρικό, βασικοί κώδικες τού πώς κατασκευάζεται ένα θεατρικό έργο. Η πλοκή, οι χαρακτήρες. Θέλει αρκετή δουλειά υποδομής - επειδή και η ερώτηση αναφερόταν, πιο ειδικά, στο μονόδραμα - για να έχουμε συχνά έργα σαν το… «Μανώλη» του Νεοφύτου, που παίζεται και ξαναπαίζεται. Γιατί, άραγε;

Τα τελευταία χρόνια βλέπουμε να… αναταριχεύεται στο κυπριακό θεατρικό σκηνικό, αν και όχι καθ' ολοκληρίαν, η «σηματεμπορία» εντυπωσιοθηρικά αγοραίων θεατρικών κωδίκων. Παρατηρούμε, ταυτόχρονα, κινήσεις και πρωτοβουλίες που επιχειρούν να υπερβούν τόσο τη διάσταση ενός παραδοσιοκρατικά θεσπισμένου κανόνα όσο και μιας άλλης κυρίαρχης αισθητικής, που επιβάλλεται ως συρμός ή μόδα. Πώς βλέπετε, σ’ αυτό το πρίσμα, να προχωρούν δραματουργικά οι πόλοι του θεατρικού τοπίου; Με βάση και την εμπειρία που έχετε αποκομίσει τόσο ως σκηνοθέτης και θεατρολόγος, όσο και ως εκπρόσωπος της Κύπρου στο International Monodrama Forum του Διεθνούς Ινστιτούτου Θεάτρου (Ι.Τ.Ι.).

Ουκ εν τω πολλώ το ευ. Πιστεύω, αντίθετα με κυρίαρχες και καλλιεργημένες αντιλήψεις, πως το κυπριακό θέατρο -σε όλες τις εκφάνσεις του, τα επίπεδα- ζει μια μεταβατική περίοδο. Ας μη την αποκαλέσω και κρίση. Υπάρχει πολύ ταλέντο, αλλά και σπατάλη! Μια νεφελοκοκκυγία, πολύς μιμητισμός και copy paste τού έξωθεν. Έπαυσε να υφίσταται, όπως την εποχή που έφθασα στην Κύπρο (τον προηγούμενο… αιώνα), το μονοπώλιο του κρατικού θεάτρου και 2-3 ακόμα προσωπικοτήτων, αλλά δεν διακρίνω ακόμα κάτι το συναρπαστικό... Ίδωμεν, μη νομίσετε πως και στο εξωτερικό βαίνουν όλα καλώς. Ψάχνονται κι εκεί. Πάντως, καλό, ποιοτικό θέατρο καθείς μπορεί να δει. Φτάνει να μπορεί να το… αναγνωρίσει!