ΕΛΕΝΑ ΧΑΤΖΗΑΥΞΕΝΤΗ: ΑΝΑΜΕΣΑ ΣΤΟ ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΤΗ ΜΟΥΣΙΚΗ

ΘΕΑΤΡΟ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΗ: ΠΑΙΡΝΩ ΤΑ ΔΩΡΑ ΠΟΥ ΜΟΥ ΧΑΡΙΖΟΥΝ ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ. ΘΑ ΕΛΕΓΑ ΟΤΙ ΔΕΝ ΤΑ ΚΟΥΒΑΛΩ, ΟΥΤΕ ΜΕ ΚΟΥΒΑΛΟΥΝ. ΝΙΩΘΩ ΟΤΙ ΠΕΡΠΑΤΑΜΕ ΜΑΖΙ ΚΑΙ ΕΙΝΑΙ ΦΙΛΕΣ ΜΟΥ. ΝΑΙ. ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΦΙΛΕΣ ΜΟΥ ΠΟΥ ΜΟΥ ΚΡΑΤΑΝΕ ΤΟ ΧΕΡΙ, ΜΟΥ ΨΙΘΥΡΙΖΟΥΝ ΕΝΑ ΟΡΘΙΟ ΛΟΓΟ, ΜΙΑ ΛΕΞΗ, ΕΝΑ ΠΟΙΗΜΑ 'Η ΜΙΑ ΜΕΛΩΔΙΑ

Θα ήθελα να δημιουργήσω στην Κύπρο ένα μουσικό θέατρο. Μας λείπει. Έναν χώρο στον οποίο θα βλέπουμε μουσικά έργα, οπερέτα, όπερα, μιούζικαλ, συναυλίες…

Οι καλλιτέχνες που ξοδεύουν χρόνια στο εξωτερικό, καταφέρνουν να γεμίζουν το καλάθι τους με όλου του κόσμου τα καλά! Η Έλενα Χατζηαυξέντη, γεννημένη στην Κύπρο, αλλά με διαδρομές στην Αγγλία και την Ελλάδα, εισέπραξε και βίωσε πολλά. Είναι ένα χαρισματικό συνονθύλευμα υποκριτικής και μουσικής… Ένας καλός άνεμος την έφερε και πάλι στα μέρη μας, στη μικρή πατρίδα, έτοιμη να προσφέρει και να καταθέσει ό,τι πιο όμορφο έχει μέσα της. Την τέχνη της! Τη συναντήσαμε σε μια μουσική σκηνή στη Λευκωσία, όπου ανοίξαμε χάρτες και ταξιδέψαμε…

Μια πορεία και μια διαδρομή ανάμεσα σε τρεις χώρες. Στην Κύπρο, την Ελλάδα και την Αγγλία. Τι σου χάρισε η καθεμιά από αυτές τις χώρες στη ζωή σου, στην παιδεία σου και στην επαγγελματική σου καριέρα;

Πιστεύω ότι η χώρα της ύπαρξής μας φτιάχνεται από αυτήν την πορεία και αυτούς τους διαδρόμους που δημιουργούν οι εσωτερικές και εξωτερικές μας μετακινήσεις. Νιώθω τυχερή που ταξίδεψα και ταξιδεύω. Έτσι παίρνω την πολύτιμη εμπειρία της διαφορετικότητας.

Η Κύπρος αρχικά μου έδωσε το μπαούλο της ερμηνείας μου. Όλες οι μυρωδιές, οι γεύσεις, οι εικόνες, οι παιδικές και εφηβικές μου χαρές και ανησυχίες είναι από την πατρίδα μου. Το χώμα της είναι ο πλούτος μου.

Η Ελλάδα με καθόρισε γιατί με μόρφωσε και με διαμόρφωσε. Μου χάρισε το φως της ελληνικής σκέψης, μου έμαθε τη γενναιοδωρία αλλά και αυτόν τον πλούτο που ο καθένας μας φέρει να τον δω και να τον αγαπήσω. Οι άνθρωποι που γνώρισα εκεί και ιδιαίτερα η δασκάλα μου Βενετία Μοσχόβου, που μου χάρισε και μου χαρίζει τη γνώση του εαυτού μου, τη γνώση της απόλαυσης και της υγείας της τέχνης με πήγε σε βάθος που δεν φανταζόμουν ποτέ ότι υπάρχει.

Η Αγγλία μού χάρισε τη γείωση, τη δυσκολία, την αναμέτρηση, την εμπειρία της ξενιτειάς, την αναθεώρηση και την αναγνώριση της καταγωγής μου. Εκεί ένιωσα τι θέλω εγώ να κάνω προσωπικά σαν καλλιτέχνης και με ποιον τρόπο θέλω να το επικοινωνήσω. Μεγάλωσα, ωρίμασα, έγινα πιο συνειδητή στην επιθυμία μου, εκτίμησα αυτά που έζησα και ονειρεύτηκα τι μπορώ να ζήσω.

Στην επαγγελματική μου καριέρα όλες οι χώρες μού δώσανε εντελώς διαφορετικές συνεργασίες, άλλους ρόλους, άλλους χώρους, άλλη γλώσσα. Έζησα σπουδαίες θεατρικές και μουσικές στιγμές σε όλα τα αρχαία θέατρα της Ελλάδας, αναγνώριση και δημοσιότητα στην Κύπρο στην τηλεόραση και δικά μου προσωπικά one woman shows στην Αγγλία με κείμενα και τραγούδια σε πολλές διαφορετικές γλώσσες αλλά και διασκευές κυπριακών και ελληνικών τραγουδιών.

Επί σκηνής…

Το θέατρο σε κέρδισε. Σε κέρδισε όμως και η μουσική. Με ποιον τρόπο καταφέρνεις να κουβαλάς αυτές τις δύο τέχνες στον δρόμο σου;

Παίρνω τα δώρα που μου χαρίζουν και οι δύο. Θα έλεγα ότι δεν τις κουβαλώ, ούτε με κουβαλούν. Νιώθω ότι περπατάμε μαζί και είναι φίλες μου. Ναι. Είναι οι φίλες μου που μου κρατάνε το χέρι, μου ψιθυρίζουν έναν όρθιο λόγο, μια λέξη, ένα ποίημα ή μια μελωδία. Και φυσικά είναι μεγαλύτερες από εμένα και όσο ανοίγω για να τις βιώσω, κι άλλο τόσο μεγαλώνω κι εγώ. Και η σπουδαιότερη απόλαυση είναι όταν τις συνδυάζω επί σκηνής και η μία συμπληρώνει την άλλη.

Σε ενδιαφέρει η Κύπρος σαν ένας τόπος ο οποίος θα μπορούσε να σε απασχολήσει επαγγελματικά; Ποια είναι τα μειονεκτήματα και ποια είναι τα πλεονεκτήματα της Κύπρου για έναν άνθρωπο του θεάτρου και της μουσικής;

Με ενδιαφέρει πάρα πολύ. Με συγκινεί κάθε φορά που παίζω στην Κύπρο. Νιώθω ότι ένας κύκλος με ξαναφέρνει από εκεί που ξεκίνησα, από εκεί που ονειρεύτηκα να παίζω. Νιώθω μια ικανοποίηση ότι τα κατάφερα, ότι δίνω στα πρώτα μου όνειρα ένα φιλί που έγιναν αληθινά. Κάτι που τότε έμοιαζε αδύνατο.

Η Κύπρος έχει εξελιχτεί πολύ, αναπτύσσεται, δημιουργεί, προσπαθεί. Συναντώ ανθρώπους που κάνουν ενδιαφέροντα πράγματα.

Τα μειονεκτήματα του τόπου μας θα έλεγα είναι ότι η τέχνη δεν είναι προτεραιότητα της κοινωνίας μας και ένας ηθοποιός ή τραγουδιστής δεν έχει πολλές επιλογές στο πού θα μπορούσε να δουλέψει. Δεν υπάρχουν πολλά θέατρα και αντίστοιχα δεν υπάρχει μεγάλο θεατρικό κοινό.

Τα πλεονεκτήματα είναι ότι ο τόπος μας είναι μικρός και όλα μπορεί να γίνουν πιο εύκολα με ένα τηλέφωνο, μια συνάντηση. Δεν είναι απρόσιτα όπως στο εξωτερικό. Μπορείς να κάνεις κάτι δικό σου, να φτιάξεις κάτι με τα χέρια σου και να το παρουσιάσεις αρκετά πιο εύκολα.

Μια «χώρα» η παροικία

Πώς βιώνουν τον ελληνικό πολιτισμό οι Έλληνες Κύπριοι της διασποράς που ζουν στο Ηνωμένο Βασίλειο; Πρόκειται για έναν πληθυσμό πέραν του μισού εκατομμυρίου. Έχεις συναντήσει ανθρώπους που ζουν και δημιουργούν σε αυτήν τη χώρα, οι οποίοι δίνουν σημασία στις τέχνες;

Η παροικία είναι πραγματικά μια άλλη ολόκληρη χώρα που διψά για την πατρίδα και θεωρεί το θέατρο, τη μουσική, το χορό, τα έθιμα τους πιο άμεσους τρόπους να συνδέεται με τις ρίζες της. Γίνονται συνέχεια εκδηλώσεις, έχουν ανάγκη να συναντιούνται, να επικοινωνούν με συμπατριώτες τους, να έχουν τις εφημερίδες τους, το κοινοτικό τους κέντρο, τα σχολεία, τα γλέντια και τα δείπνα.

Είναι ένας κόσμος που με ξάφνιασε. Κάποιοι είναι αυστηροί στις παραδόσεις και πιο πίσω από την Κύπρο τού σήμερα. Αλλά είναι πρόθυμοι να στηρίξουν το καινούριο και να βρουν άλλους δρόμους επικοινωνίας με την πατρίδα.

Τώρα όσον αφορά τους καλλιτέχνες, είναι πάρα πολλοί. Διαπρέπουν στην Αγγλία, δουλεύουν, διδάσκουν σε σχολεία, σε πανεπιστήμια, προάγουν τον ελληνικό πολιτισμό και μας κάνουν περήφανους. Έχουμε σπουδαίο υλικό.

Ο πλούτος της διαλέκτου

Ποια είναι η σχέση σου με την κυπριακή γλώσσα; Σε ενδιαφέρει το τραγούδι ή το θέατρο στην ντοπιολαλιά;

Πάρα πολύ αλλά άργησα να καταλάβω την αξία της κυπριακής διαλέκτου. Δεν είχα δει τον πλούτο της. Όταν πήγα στην Ελλάδα, δούλεψα πολύ σκληρά για να αποκτήσω την “ελλαδίτικη” προφορά και για χρόνια δεν μιλούσα καθόλου κυπριακά, μόνο στο τηλέφωνο με τους συγγενείς μου, ώστε να μπορέσω να παίζω στο θέατρο.

Ξανασυνάντησα την κυπριακή διάλεκτο όταν πήγαν στην Αγγλία και άρχισα να τραγουδάω παραδοσιακά κυπριακά τραγούδια. Εκεί έγινε κάτι μαγικό. Κατάλαβα τι άξια και τι δύναμη είχε μέσα μου η διάλεκτός μου και τι διαφορετική αίσθηση είναι να τραγουδάς ή να παίζεις στη δική σου ντοπιολαλιά. Αυτή η επαφή έγινε ακόμα πιο έντονη με την παράσταση «Κυπριακά Ερωτικά», όπου αφηγούμουν πραγματικές ιστορίες που συνέβησαν στην Κύπρο. Τις έγραφαν ποιητάρηδες και τις παρουσίαζαν στα πανηγύρια. Οι κυπριακές ποιητικές φυλλάδες μού χάρισαν την απόλαυση να μιλήσω επί σκηνής κυπριακά και να νιώσω περήφανη για τον πλούτο της διαλέκτου μας.

Τι θα ήθελες να δημιουργήσεις στην ιδιαίτερή σου πατρίδα, το οποίο θα είχε λόγο ύπαρξης και μια σημαντική καλλιτεχνική αξία;

Νομίζω θα ήθελα να δημιουργήσω ένα μουσικό θέατρο. Μας λείπει. Έναν χώρο στον οποίο θα βλέπουμε μουσικά έργα, οπερέτα, όπερα, μιούζικαλ, συναυλίες...

Η σημερινή οικονομική κρίση έχει επηρεάσει το θέατρο και το τραγούδι; Πιστεύεις ότι αυτή η κρίση κάποια στιγμή θα καταστεί πηγή έμπνευσης για τους δημιουργούς, ώστε να καταθέσουν την καθημερινή τους πραγματικότητα;

Αυτό έχει ήδη γίνει και γίνεται. Η δυσκολία γέννησε αυτήν την ανάγκη. Πολύ δημιουργική εποχή και δύσκολη για όλους μας.

«Με έχει σημαδέψει η διχοτόμηση της ζωής μας»

Σαν μια νέα γυναίκα που γεννήθηκε μετά την τουρκική εισβολή, πώς αντικρίζεις την πολιτική πραγματικότητα;

Με έχει σημαδέψει αυτή η διχοτόμηση της ζωής μας, της ταυτότητάς μας, του τόπου μας, του χρόνου μας. Αυτή η χρονολογία μάς επηρέασε. Προ 1974, και μετά 1974.

Με θλίβει ο πόλεμος, με εξοργίζει, με κάνει να ρωτώ σαν παιδί «γιατί;;;;;» μπροστά στο παραλογισμό των ανθρώπων. Η πολιτική πραγματικότητα είναι άδικη. Μας κυβερνάνε πέρα από εμάς.

Μίλησέ μας για τους Κύπριους ποιητές που θαυμάζεις.

Λατρεύω την ποίηση. Πιστεύω ότι είναι πολύ επαναστατική. Εκφράζει το ανέκφραστο και επιμένω να τη χρησιμοποιώ στη ζωή μου και στις παραστάσεις μου. Έχουμε σπουδαίους ποιητές. Θα αναφερθώ μόνο σε έναν από αυτούς, γιατί είχα την τύχη να τον ερμηνεύσω. Αυτός είναι ο Κώστας Μόντης. Η παράσταση «Γράμματα στη Μητέρα», που ανέβηκε στη Λευκωσία και στην Αθήνα, με καθόρισε. Η δύναμη του λόγου του είναι τεράστια. Νιώθεις τις δονήσεις και σου τρυπάει τα κόκαλα.

Θα αναφέρω μερικούς στίχους:

«Μια σταγόνα αίμα μπορεί ν’ αλλάξει το χρώμα του ουρανού, μητέρα.
Μια σταγόνα αίμα μπορεί να ακυρώσει το χρώμα της θάλασσας».

Με τον ΘΟΚ στην «Κυρά της Θάλασσας»

Ποια είναι τα άμεσα επαγγελματικά σου σχέδια;

Αυτήν τη στιγμή έχω την τύχη να είμαι στην παραγωγή του ΘΟΚ “Η Κυρά της Θάλασσας” του Ίψεν, με έναν καταπληκτικό Γερμανό σκηνοθέτη, τον Χάινς Ούβε Χάους και υπέροχους συναδέλφους. Βρίσκομαι σε μια δημιουργική συνθήκη, όπου βιώνω και πάλι τις πρωταρχικές αλήθειες του θεάτρου, την ανακάλυψη, το φως, την ομαδικότητα, τη συνεργασία, την ομορφιά. Σ’ αυτό το έργο καλούμαι να ερμηνεύσω τον ρόλο της Μπολέτ, ενός κοριτσιού που θέλει να φύγει για να γνωρίσει τον κόσμο, αλλά οι συνθήκες δεν της το επιτρέπουν. Η πρεμιέρα είναι στις 11 Νοεμβρίου.

Επίσης, παράλληλα κάνω γυρίσματα για την τηλεοπτική σειρά «Τατουάζ», που ήδη προβάλλεται στο Άλφα Ελλάδος και Κύπρου.

Και επιπλέον ετοιμάζω τη θεατρική συναυλία «Όμορφος κόσμος, η υπέρτατη διαμαρτυρία» στις 29 Νοεμβρίου, στο Δημοτικό Θέατρο Λατσιών, για το Ανοιχτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Η παράσταση πραγματεύεται το θέμα της ομορφιάς και πώς η επιμονή για τη δημιουργία της, την ανακάλυψή της, την αναγνώρισή της στην κάθε μας στιγμή είναι ένας ισχυρός τρόπος διαμαρτυρίας. Μια γυναίκα αφηγείται την ιστορία της, τραγουδά, απαγγέλλει, χορεύει και μιλά για όλα αυτά που μας ομορφαίνουν και για τα οποία αξίζει να υπάρχουμε.

Όλη η παράσταση είναι μια συρραφή λογοτεχνικών κειμένων, τραγουδιών και ποιημάτων. Την όλη ιδέα δουλεύω εδώ και καιρό με τη φίλη και συνεργάτιδά μου Μαρία Γεροσίμου, η οποία παίζει άρπα στην παράσταση. Οι υπόλοιποι μουσικοί είναι ο Αντρέας Παπαπέτρου στο πιάνο και στο ακορντεόν, ο Αντρέας Ροδοσθένους στο μπάσο και η Μαρία Κραμβή στα κρουστά.

Στην παράσταση θα ακουστούν τραγούδια από το καινούριο μου άλμπουμ «Shiraz», το οποίο βρίσκεται ήδη σε διαδικασία παραγωγής σε στίχους της Μαρίας Αθίνης και σε μουσική των Μαρίας Γεροσίμου, Σταύρου Χόπλαρου και Ανδρέα Παπαπέτρου.