ΚΡΗΠΙΔΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ ΣΥΝΙΣΤΑ Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ

Ανάμεσα σε έναν κουρασμένο και απογοητευμένο λαό, ειδικότερα εν όψει του προδιαγεγραμμένου ναυαγίου των πρόσφατων διαπραγματεύσεων στο Kραν Μοντανά και της μη διαφαινόμενης επί θύραις λύσης, λόγω της διαιωνιζόμενης τουρκικής αδιαλλαξίας, πόσοι και με ποιο διακαές ενδιαφέρον παρακολουθούν τα «προλεγόμενα» των προεκλογικών δρώμενων; Και ας άρχισαν τα ένθεν και ένθεν επιτελεία, εντείνοντας τους ανταγωνιστικούς τους ρυθμούς, να στήνουν τα σκηνικά των τετράμηνων παραστάσεων από τα καθημερινά τηλεοπτικά παράθυρα μέχρι τις πρώτες ευκαιριακές συγκεντρώσεις.

Οι τέσσερεις επί του παρόντος υποψήφιοι μαζί με τον κομματικό θίασο των πρωταγωνιστών και δευτεραγωνιστών τους προβλέπουν προφανώς ότι ο αγώνας της πειθούς και της συσπείρωσης ψηφοφόρων δεν θα είναι βασιλική οδός. Για διάφορους και εκ των πραγμάτων αυτονόητους λόγους. Όχι μόνο γιατί το εκλογικό σώμα δεν προσέρχεται πλέον αγελαίο στις κάλπες, καθότι ο οπαδισμός και η ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής ζωής έχουν προ καιρού ξεθωριάσει.

Εξάλλου, καίτοι το φαινόμενο των ολοένα μειωμένων ποσοστών προσέλευσης είναι παγκόσμιο, η καθ’ ημάς αποχή μιας σημαντικής μερίδας του πληθυσμού από την ενάσκηση του εκλογικού δικαιώματος δεν αναδεικνύει απλώς την επιδεινούμενη αδιαφορία προς τα κοινά, αλλά κατ’ εξοχήν την απαξίωση των πολιτικών και του πολιτικού κατεστημένου, της καταδολίευσης αρχών και αξιών και της έμμεσης πλην σαφούς καταγγελίας τών κατ’ εξακολούθησιν σκανδάλων της διαφθοράς· συμπαρομαρτούντων ακόμη των απότοκων της κρίσης με αιχμή του δόρατος την ανεργία ή την υποαπασχόληση ιδιαιτέρως των νέων παρά τη σταδιακή αισθητή της μείωση.

Λίαν ανησυχητικός ο αριθμός των 42 χιλιάδων νεαρών συμπατριωτών μας, μη εγγεγραμμένων στους εκλογικούς καταλόγους, οι οποίοι ενσυνειδήτως ή από έλλειψη πολιτειακής συνείδησης αποποιούνται με την αμφιλεγόμενη σιωπή τους τη φωνή της διεκδίκησης ενός καλύτερου αύριο σε κρίσιμες ιδίως ώρες για το μέλλον της πατρίδας, που είναι το δικό τους μέλλον.

Το αίτημα εντούτοις παραμένει ενώπιον πρωτίστως της πολιτικής ηγεσίας, χωρίς ουδόλως να απαλλάσσονται της ευθύνης τους οι πολίτες. Οι καιροί ου μενετοί για τον εκπολιτισμό της παρακμιακής και ελλειμματικής πολιτικής με την εξυγίανση των κακώς εχόντων και την παλινόρθωση του δημοκρατικού ήθους εντός ενός ανθρωποκεντρικού και δημιουργικού πολιτικού πολιτισμού. Ενός πολιτισμού που προτάσσει αντί του διχαστικού εριστικού λόγου τον εποικοδομητικό διάλογο της συναινετικής συστράτευσης για τη δραστικότερη επιτέλεση έργων και τη συνεξεύρεση ενδεδειγμένων λύσεων σε κοινωνικά ζωτικά ζητήματα και επείγοντα προβλήματα εθνικής επιβίωσης, εν προκειμένω της βιώσιμης και αποτελεσματικής επίλυσης στο Κυπριακό.

Οι αδολεσχίες των διακομματικών συζητήσεων

Ποιον, ωστόσο, πολιτικό πολιτισμό επαγγέλλονται οι ατέρμονες αδολεσχίες των διακομματικών συζητήσεων ή μάλλον των προκατασκευασμένων παράλληλων μονολόγων παρά την αναχρονιστική παρωδία μιας κατ’ επίφασιν ευγένειας, συγκεκαλυμμένης αλληλοανοχής και συγκρατημένης επιθετικότητας, που ενορχηστρώνει σε διάφορους τόνους και ημιτόνια την ύβριν της κακόηχης συνθηματικής κενολογίας;

Ευήκοες οι προθέσεις των ηχηρών και άλλων παρόμοιων μέσα από στρεψόδικες σοφιστείες συσκότισης της αλήθειας, παραπλανητικές υποσχέσεις και άκαρπες εν γένει δημοκοπικές αντιδικίες σε περιόδους κυρίως προεκλογικής αναμέτρησης. Την ψευδεπίγραφη όμως μεταμφίεση, το μένος της αντιπολιτευτικής πολεμικής με άσφαιρα πυρά και αυτεπίστροφα όπλα, την εμπάθεια της λασπολογίας και της ανερμάτιστης αποδόμησης μέχρι της δήθεν εξόντωσης του αντιπάλου, που επιχωριάζει στα μέσα κοινωνικής-ακοινώνητης δικτύωσης ενός τέτοιου απολίτιστου ή απολίτικου πολιτισμού αμετροέπειας, επισκιάζει ο ορθός λόγος των τεκμηριωμένων επιχειρημάτων και των εμπράγματων αποδείξεων.

Ό,τι ο πολιτισμός του αρχαιοελληνικού μέτρου και της δημοκρατικής «ευβουλίας» όχι απλώς εξευγενίζει, αλλά και καταξιώνει την Πλατωνική πολιτική τέχνη ή πολιτική αρετή ως εφικτό όραμα επίτευξης σκοπών και όχι σκοπιμοτήτων και ως λυσιτελής πράξη όχι ατομικιστικών αλλά συλλογικών προτεραιοτήτων.

Κρηπίδα αλλά και κορύφωση της δημοκρατίας συνιστά ο πολιτικός πολιτισμός με τον εκπολιτισμό των πολιτικών, των πολιτών και της πολιτικής ως προς την αποδοτική διακυβέρνηση της δημόσιας ζωής, την εύρυθμη λειτουργία των θεσμών, προπάντων τη υλική και ηθικοπνευματική ευημερία των ανθρώπων.

Η υπονόμευση, αντιθέτως, των δημοκρατικών πολιτειακών δομών και η αντιδημοκρατική αλλοτρίωση του κοινωνικού ιστού με δημαγωγικές μεθοδεύσεις διαπλεκόμενου πελατειακού λαϊκισμού και χειραγωγούμενου όχλου παραπέμπει στην αρχαιοελληνική Γραμματεία: στον «Περί Ειρήνης» λόγο του Ισοκράτη, όπου ο λαός ανέχεται να ακούει τα λόγια εκείνων που ικανοποιούν τις επιθυμίες του και που δεν είναι άλλοι από το γένος των εχθρών του, τους πανούργους ρήτορες και τους δημαγωγούς· στον «Περί συντάξεως» του Δημοσθένη, όπου τα ώτα των ακροατών έχουν διαφθαρεί από τα πολλά ψεύδη, που έχουν συνηθίσει να ακούουν αντί τα βέλτιστα· ενώ ο Αριστοφάνης στους «Ιππής», σατιρίζοντας τον δημαγωγό Κλέωνα, παρουσιάζει τον «βυρσοπαφλαγόνα» με πονηρή δουλοπρέπεια να χαϊδολογεί, να θωπεύει, να κολακεύει και να εξαπατά τον αφέντη του Δήμο, αλληγορική τουτέστιν ειρωνεία του λαού, που προσφωνείται «δεσπότης», παρότι είναι δούλος σ’ αυτούς που τον παρασύρουν.

Η αφυπνισμένη μνήμη

Όσο όμως κι αν οι υπομνήσεις των αρχαίων κειμένων ακούγονται παρωχημένες «αερολογίες», το ερώτημα ανακύπτει επικαίρως αβίαστο: ποια ψέματα λέγονται πριν από τις εκλογές; Τα μεγαλύτερα επισημαίνει ο κοινότοπος αφορισμός του Βίσμαρκ. Αν και ο λαός ξέρει οι ψευδολογίες, οι δεσμευτικές υποσχέσεις και οι αυθυποβολές των φρούδων ελπίδων τι σημαίνουν.

Παρόλο που το γνωρίζουν οι πολιτικοί παντός καιρού και παντός τόπου άρα και οι μη εξαιρετέοι του δικού μας συνωθούμενου προεκλογικού τοπίου, του οποίου την ομίχλη έχουμε συνηθίσει λόγω καθεστηκυίας αδιαφάνειας και συγκεχυμένης ορατότητας. Και ξέρουν πολύ καλά ότι ξέρουμε τις γνωστές και όχι άγνωστες βουλές των «υψίστων». Άλλωστε, μας το υπενθυμίζει ο περιβόητος «Ηγεμόνας» του Μακιαβέλι: «Ο συνετός ηγεμόνας δεν μπορεί να κρατάει τον λόγο του, όταν αυτό τον ζημιώνει και όταν πέρασαν οι αφορμές που τον είχαν κάνει να υποσχεθεί»(XVIII, μτφρ. Ν. Καζαντζάκη, Γαλαξίας 1961).

Αλλά στην επικράτεια του πολιτικού πολιτισμού δεν χωρούν πια ηγεμόνες και ηγεμονίσκοι μακιαβελικού τύπου, μήτε περιστασιακές ή μόνιμες αμνησίες στην αφυπνισμένη μνήμη και στην επαγρυπνούσα συνείδηση πολιτικών και πολιτών. Ας αλληλοϋπενθυμίζονται ότι τα ιδιοτελή και ηγεμονικά κέρδη ζημιώνουν το συλλογικό διάφορο του κοινού καλού και το γενικό όφελος της πατρίδας. Υπέρ μιας τέτοιας αειφόρου κερδοφορίας καταλυτική είναι η συμβολή της φιλοσοφικής σκέψης και του νοήμονος λόγου των διανοουμένων, καθώς και των αδιάφθορων και κατά το δυνατόν αντικειμενικών Μ.Μ.Ε. Για την εδραίωση του πολιτικού πολιτισμού απαιτείται συστηματική διαφώτιση για δρώντες και δρώμενα και η καλλιέργεια της κριτικής αποτίμησής τους.