ΜΙΑ ΚΑΤΑΘΕΣΗ ΨΥΧΗΣ ΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΣΤΙΧΟΥΡΓΟΥ ΦΙΛΙΠΠΟΥ ΓΡΑΨΑ

ΕΝΑ ΤΕΡΑΣΤΙΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤΗ ΖΩΗ ΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΟ ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤΗΝ ΚΑΡΙΕΡΑ ΜΟΥ ΕΧΕΙ ΤΙΤΛΟ «ΜΑΡΙΟΣ ΤΟΚΑΣ». ΑΠΟ ΤΗ ΣΤΙΓΜΗ ΠΟΥ ΜΕΣΩ ΤΟΥ ΔΙΟΝΥΣΗ ΘΕΟΔΟΣΗ ΕΦΤΑΣΕ ΤΟ «Σ’ ΑΝΑΖΗΤΩ ΣΤΗ ΣΑΛΟΝΙΚΗ» ΣΤΑ ΧΕΡΙΑ ΤΟΥ ΜΑΡΙΟΥ, ΟΛΑ ΓΙΑ ΜΕΝΑ ΑΛΛΑΞΑΝ. ΓΝΩΡΙΣΑ ΕΝΑΝ ΠΡΟΙΚΙΣΜΕΝΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟ, ΠΟΥ ΕΓΙΝΕ ΕΝΑΣ ΣΠΟΥΔΑΙΟΣ ΦΙΛΟΣ

Η έμπνευση σ' επισκέπτεται, όσο εσύ δεν χαλαρώνεις το ενδιαφέρον σου για τον άνθρωπο, για τη ζωή. Η δημιουργία πάντα γενναιόδωρη θα είναι, αν η έμπνευση δεν μένει αναξιοποίητη

Κάποια τραγούδια καταφέρνουν να διανύουν μεγάλα ταξίδια. Κάποια τραγούδια καταφέρνουν να μπαίνουν στα χείλη όλου του κόσμου… Πίσω από αυτά τα τραγούδια κρύβονται άνθρωποι με ταλέντο, ευαίσθητες κεραίες, στιχουργοί και συνθέτες με απέραντη αγάπη για τον άνθρωπο. Δημιουργοί οι οποίοι κοιτάζουν γύρω τους και καταφέρνουν να εισπράττουν τον παλμό και την αίσθηση της εποχής τους. Τον έρωτα, τον πόνο, την αγωνία, την ελπίδα.

Ένας από αυτούς τους σπάνιους δημιουργούς είναι ο στιχουργός Φίλιππος Γράψας. Ο στιχουργός που κατάφερε να συγκινήσει με τις λέξεις του τον πολύ δικό μας, τον αλησμόνητο Μάριο Τόκα! Πολύ αληθινά, πολύ απλά κι ανθρώπινα ο Φίλιππος Γράψας μάς είπε τις ιστορίες του για τον Μάριο Τόκα, για τον Δημήτρη Μητροπάνο και πολλά άλλα…

Πώς αισθάνεται σήμερα ένας δημιουργός που «γέννησε» τραγούδια που αγάπησε η Ελλάδα, η Κύπρος και ο όπου γης Ελληνισμός;

Με τα πρώτα τραγούδια που απλώς έγιναν γνωστά, η χαρά και η συγκίνησή μου ήταν μεγάλες και έκδηλες, ακόμη κι αν τα άκουγα από ένα ανοιχτό παράθυρο, από μια παρέα στον δρόμο, από ένα ραδιόφωνο κ.λπ. Μπορεί να φανταστεί, λοιπόν, ο καθένας τι σήμαινε για μένα όταν κάποια τραγούδια μου είχαν μεγάλη αποδοχή από τον κόσμο.

Με τον καιρό η χαρά ισορροπεί, η συγκίνηση, όμως, παραμένει.

Το ταξίδι της δημιουργίας έχει διαλείμματα; Επιστρέφει η έμπνευση τόσο γενναιόδωρη όπως παλιά;

Η έμπνευση σε επισκέπτεται, όσο εσύ δεν χαλαρώνεις το ενδιαφέρον σου για τον άνθρωπο, για τη ζωή. Η δημιουργία πάντα γενναιόδωρη θα είναι, αν η έμπνευση δεν μένει αναξιοποίητη.

Υπέροχα χρόνια δίπλα σ’ έναν υπέροχο άνθρωπο

Βάλε μας σε μια παράγραφο τον δικό μας, τον αγαπημένο μας Μάριο Τόκα. Ζωγράφισέ τον για όλους εμάς, καθώς τόσο όμορφα συνδεθήκατε μαζί πριν από τόσο χρόνια, καθώς μοιραστήκατε τα τόσο σημαντικά τραγούδια με τη φωνή του αλησμόνητου Μητροπάνου. Τι ήταν αυτός ο συνθέτης για σένα, ως άνθρωπος και ως δημιουργός;

Ένα τεράστιο κεφάλαιο στη ζωή μου και το μεγαλύτερο κεφάλαιο στην καριέρα μου έχει τίτλο «Μάριος Τόκας». Από τη στιγμή που μέσω του Διονύση Θεοδόση έφτασε το «Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη» στα χέρια του Μάριου, όλα για μένα άλλαξαν. Γνώρισα έναν προικισμένο δημιουργό, που έγινε ένας σπουδαίος φίλος.
Μέσα στα χρόνια, περάσαμε πολλές ώρες στο στουντιάκι, στο σπίτι του, στο Πικέρμι, γράφοντας τραγούδια. Τον έβλεπα να δημιουργεί με αφοσίωση, έχοντας τους στίχους μου στο πιάνο, περνώντας νότες στο πεντάγραμμο. Όταν δεν μ’ έβλεπε αρκετά ευχαριστημένο με το αποτέλεσμα, σταματούσε κι άρχιζε από την αρχή!

Τέτοιος σεβασμός στον στιχουργό...

Όταν τελειώναμε ένα ή δύο τραγούδια, πεταγόμασταν στη Ραφήνα για κρασάκι και κουβέντα για ό,τι αφορά δύο αδελφικούς φίλους και συνεργάτες.

Υπέροχα χρόνια δίπλα σ’ έναν υπέροχο άνθρωπο.

Μιλούσε για την Κύπρο, την ιδιαίτερή του πατρίδα ο Μάριος; Ξέρουμε ότι κουβαλούσε αυτόν τον τραυματισμένο τόπο, όπου κι αν βρισκόταν. Τον κατέγραψε με τον καλύτερο τρόπο στο έργο του. Τι σου έλεγε τότε για τούτο το νησί;

Μεγάλη πληγή η Κύπρος για τον Μάριο. Κουβαλούσε πάντα την αγωνία για το τι θα γίνει. Αν βρεθεί, επιτέλους, λύση, αν κάποια στιγμή ενωθεί ξανά το νησί. Οι φίλοι του τον έχουμε δει να δακρύζει για την αδικία σε βάρος της πατρίδας του. Άλλωστε πολέμησε γι’ αυτήν. Κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής ήταν στρατιώτης στην πρώτη γραμμή και σε μία μάχη, από τύχη σώθηκε…

Φυσικά, μέσα στο πλούσιο μουσικό του έργο, έχει μελοποιήσει ποιήματα σημαντικών Κυπρίων ποιητών, αλλά και μελλοθάνατων αγωνιστών.

Δ. Μητροπάνος: Η έννοια του λαϊκού τραγουδιστή

Θα μπορούσες να σκιτσάρεις τον Δημήτρη Μητροπάνο; Τι κράτησες απ’ αυτόν τον ερμηνευτή μέσα από τη συνεργασία σου μαζί του; Τι ήταν αυτό το συστατικό που τον έκανε τόσο σπουδαίο; Η φωνή του ή τα τραγούδια που ερμήνευσε;

Το όνομα του Μητροπάνου είναι η έννοια του λαϊκού τραγουδιστή. Είμαι εξαιρετικά τυχερός και ευγνώμων που τραγούδησε στίχους μου ένας από τους μεγάλους του λαϊκού τραγουδιού. Η ερμηνεία ενός τραγουδιού παίζει καθοριστικό ρόλο στην επιτυχία του.

Στην επιτυχία των τραγουδιών μας έπαιξε ρόλο και το ότι και οι τρεις, συνθέτης, στιχουργός, τραγουδιστής, βρεθήκαμε σε πολύ καλή στιγμή.

«Σ’ αναζητώ στη Σαλονίκη», ο τίτλος του πολύ επιτυχημένου σου βιβλίου σε συνεργασία με το εκδοτικό οίκο «Ιανός». Ολόκληρη η ζωή σου σ' ένα βιβλίο! Άλλο το συναίσθημα να διαβάζονται οι στίχοι κι άλλο να ακούγονται από τα χείλη των τραγουδιστών;..

Όταν ο «Ιανός» μού ζήτησε να κάνουμε αυτή την έκδοση, χάρηκα πολύ. Ήταν ευκαιρία να μαζέψω σ’ ένα βιβλίο όλους τους στίχους μου που μελοποιήθηκαν, γιατί, από τη μια, σήμαινε ένα είδος αρχειοθέτησης, και, από την άλλην, ήταν κι ένα θέμα για μένα, να διαπιστώσω πόσο «μετράν» οι στίχοι μου χωρίς μουσική. Πάνω σ’ αυτό, οι γνώμες που άκουσα ήταν θετικές, μερικοί μάλιστα μου είπαν ότι με το βιβλίο μου αισθάνθηκαν πως κρατούσαν μια ποιητική συλλογή. Υπερβολή, βέβαια, γιατί δεν τολμώ να αισθανθώ ποιητής.

Η μουσική την περίοδο της κρίσης

Εδώ και πολλά χρόνια η οικονομική κρίση, ανάμεσα σ’ άλλα, έχει τραυματίσει και το ελληνικό τραγούδι. Τι κρατάει έναν δημιουργό, σαν εσένα, αισιόδοξο στις μέρες μας;

Δεν θα μπορούσε το τραγούδι να μείνει εκτός κρίσης. Δημιουργοί, ερμηνευτές, μουσικοί κ.λπ. βρίσκονται σε πολύ άσχημη ψυχολογία. Οι δουλειές στις μουσικές σκηνές γίναν διήμερα, η δισκογραφία σαν να μην υπάρχει... Πολύ θα ήθελα να μεταδώσω ένα αισιόδοξο μήνυμα, αλλά δεν έχω. Πρέπει να υπάρξει μια καινούρια φωτισμένη σκέψη και φωνή γενικά πάνω στα πράγματα της χώρας, αλλά και μια προσπάθεια αλλαγής νοοτροπίας απ’ όλους μας.

Ίσως το ότι βλέπω πως υπάρχουν πολλά νέα ταλέντα στον χώρο, να είναι ένα αισιόδοξο μήνυμα. Όμως, ποιο πάλκο θα δεχτεί το μεγάλο, αλλά άγνωστο ταλέντο; Ποια από τις ελάχιστες, πλέον, δισκογραφικές θα το αναδείξει; Ποιο παρόν θα ενδιαφερθεί για το μέλλον τους;

Υπήρχαν και τότε διαγωνισμοί τραγουδιών από διάφορους φορείς, υπάρχουν και σήμερα. Τι διαφορετικό συμβαίνει στις μέρες μας; H ανάγκη των νέων δημιουργών (συνθετών, στιχουργών) και ερμηνευτών να πραγματοποιήσουν τα όνειρά τους, συχνά τους ωθεί να λαμβάνουν μέρος σε reality shows, τα οποία τους βγάζουν σε αδιέξοδα κι όχι στην επιτυχία που τροχοδρόμησαν...

Στην ερώτηση, υπάρχει και η απάντηση.

Για δυο τρεις μήνες, κάποιοι νέοι καλλιτέχνες ζουν το όνειρο της δημοσιότητας. Όταν το reality ή talent show τελειώνει, ο νικητής θα πάρει ένα έπαθλο και τα περισσότερα από τα διαγωνισθέντα παιδιά αναρωτιούνται πώς έσβησαν ξαφνικά τα φώτα και το όνειρό τους. Δεν θα μου ήταν εύκολο να συμμετάσχω ως κριτής σ’ αυτήν την ιστορία, όταν ξέρω ότι ένα λάθος μου μπορεί να κάνει κακό σ’ ένα παιδί.

Οι σημερινές δυσκολίες έφεραν τραγούδια που καταγράφουν την εποχή μας; Εσύ, προσωπικά, αισθάνθηκες την ανάγκη να μιλήσεις για όσα βιώνει ο Έλληνας;

Ο στιχουργός έχει πάντα έτοιμες τις κεραίες του να αφουγκραστεί τι συμβαίνει γύρω του.

Ζούμε μια παρακμή σε πολλά επίπεδα. Πώς να μην επηρεασθώ και να μη μεταφέρω την ατμόσφαιρα στα γραπτά μου! Ο Μπιθικώτσης έλεγε ότι μετά τον πόλεμο βγαίνουν μεγάλα τραγούδια. Εάν συμφωνήσουμε με όσους λένε ότι αυτό που ζούμε είναι, τρόπον τινά, ένας πόλεμος, τότε να περιμένουμε πολλά τραγούδια με θέμα την κρίση.

Ως παλαιότερος στιχουργός, πώς αντιδράς όταν σε προσεγγίζουν νέα πρόσωπα στον χώρο που χρειάζονται τη συμπαράστασή σου για το επόμενό τους βήμα;

Δεν μπορώ να αρνηθώ συμπαράσταση σε νέους καλλιτέχνες. Διαβάζω τα κείμενά τους ή ακούω τις δουλειές τους. Απλώς, προσπαθώ η άποψή μου να είναι τεκμηριωμένη και ειλικρινής.

Η «Δύσκολη σιωπή»

Ακούσαμε πρόσφατα ένα νέο σου τραγούδι σε μουσική του Σταύρου Σιόλα με τη φωνή της Ελεωνόρας Ζουγανέλη, το τραγούδι «Δύσκολη σιωπή», το οποίο είναι ο προπομπός του επόμενού της δίσκου. Τι καινούριο ετοιμάζεις αυτόν τον καιρό;

Με τον Σταύρο γνωριστήκαμε στο τελευταίο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης. Μου άρεσε τότε η ιδιαίτερη ερμηνεία του στο περίφημο τραγούδι «Της Άρνης το νερό», που πήρε το πρώτο βραβείο και ήταν δική του σύνθεση. Έκτοτε τα λέμε τακτικά κι αυτό σηματοδοτεί μια φιλία. Το 2008 γράψαμε ένα τραγούδι «Η μοναξιά μου», για την Ελένη Τσαλιγοπούλου, κι εφέτος γράψαμε το «Δύσκολη σιωπή», για την αγαπημένη Ελεωνόρα Ζουγανέλη. Αυτό το τραγούδι ήρθε μετά τη μεγάλη επιτυχία «Τα διόδια», των Σιόλα-Κυριάκου με τη Φωτεινή Βελεσιώτου. Αυτήν την εποχή συνεργάζομαι με τον Χρ. Νικολόπουλο, τον Θανάση Πολυκανδριώτη και με κάποιους ταλαντούχους νέους δημιουργούς.

Μια λέξη για την Κύπρο, τη γενέτειρα του αγαπημένου σου φίλου και συνθέτη Μάριου Τόκα...

Αντί για μια λέξη, θα αναφέρω αυτό που έγραψα στο οπισθόφυλλο του δίσκου «Παρέα μ’ έναν ήλιο», που κάναμε με τον Μάριο και τραγούδησε ο Μητροπάνος, το 1994. «Το τραγούδι ΦΩΣ (που περιλαμβάνεται στον δίσκο), γράφτηκε για την Κύπρο. Είναι το ελάχιστο που θα μπορούσα να της αφιερώσω. Γιατί, αν δεν ήταν τραγούδι, θα ήταν λυγμός που χρόνια αγριεύει μέσα μου. Μα τον αρνούμαι. Γιατί εγώ ελπίζω».

«Θεογεννήτωρ Μαρία»

Τη Δευτέρα, 25 Σεπτεμβρίου, 8.00 μ.μ. το Δημοτικό Κηποθέατρο Λεμεσού θα φέρει το όνομα «Μάριος Τόκας». To κύριο μέρος του προγράμματος θα αφιερωθεί στην εκτέλεση του κορυφαίου μουσικού έργου του συνθέτη «Θεογεννήτωρ Μαρία», σε κείμενα του Αγιορείτη Μοναχού Γεράσιμου Μικραγιαννανίτη, από μικρή συμφωνική ορχήστρα (κουαρτέτο Δήμου Λεμεσού) και τη χορωδία του ΑΡΗ Λεμεσού, υπό τη διεύθυνση του Σόλωνα Κλαδά. Σολίστ θα είναι ο Κώστας Χατζηχριστοδούλου.

Στην εκδήλωση, θα λάβει μέρος η χορωδία του Μουσικού Λυκείου «Μάριος Τόκας», όπου τα παιδιά θα ερμηνεύσουν γνωστά τραγούδια του Μάριου Τόκα για την Κύπρο, ενώ τη δική της συμμετοχή στην ίδια εκδήλωση θα έχει η Φιλαρμονική του Δήμου Λεμεσού. Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο αγαπημένος Κύπριος συνθέτης από μικρό παιδί υπήρξε μέλος της Φιλαρμονικής, που θα εκτελέσει κάποιες από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του συνθέτη.

Είσοδος ελεύθερη.