ΕΦΑΛΤΗΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΟΙΝΩΝΙΑ Η ΙΔΡΥΣΗ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ-ΓΡΑΜΜΑΤΩΝ-ΤΕΧΝΩΝ

ΤΟ ΙΔΡΥΜΑ ΝΙΑΡΧΟΣ ΧΡΗΜΑΤΟΔΟΤΕΙ ΤΗΝ ΑΝΕΓΕΡΣΗ ΚΤΗΡΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΤΗΣ ΑΚΑΔΗΜΙΑΣ. ΑΝΩΤΑΤΟ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΤΗΝ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΖΕΙ Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΠΑΙΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Σε μια πρώτη συζήτηση στην Επιτροπή Παιδείας επί σχετικού νομοσχεδίου, που ετοιμάστηκε από το Υπ. Παιδείας, αν και διαφάνηκε ότι όλοι συμφωνούσαν για την ανάγκη δημιουργίας Ακαδημίας και Τεχνών, εξέφρασαν αμφιβολίες και φοβίες κατά πόσον θα μετατραπεί σε κομματικό όργανο κυβερνώντων

Φάρος για την κοινωνία και εφαλτήριο για ανάπτυξη στους τομείς του πολιτισμού θα αποτελέσει η επικείμενη δημιουργία Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών στην Κύπρο. Σε μια χώρα όπου οι αρχές και αξίες συμπιέζονται και κατήντησαν είδος προς εξαφάνιση λόγω του ανελέητου κυνηγητού από πολίτες και πολιτειακούς αξιωματούχους τού χρήματος, της προβολής ενίοτε και της επιβεβαίωσης του παθολογικού ναρκισσισμού τους, η ίδρυση μιας τέτοιας Ακαδημίας θα αποτελεί την άγκυρα του εξορθολογισμού της κοινωνίας και της πολιτείας και σημείο αναφοράς.

Αρκετοί συμπατριώτες μας θα προβάλουν το επιχείρημα ότι σε τέτοιες εποχές η ίδρυση τέτοιας Ακαδημίας Επιστημών - Γραμμάτων και Τεχνών, που η επιβίωση αρκετών πολιτών λόγω οικονομικής κρίσης είναι το πρωταρχικό τους μέλημα, αποτελεί περιττή πολυτέλεια για εξυπηρέτηση ελιτίστικων στόχων και σκοπών μιας δράκας ανθρώπων.

Ωστόσο, θα πρέπει να αντιληφθούμε και συνάμα να παραδεχτούμε ότι ως χώρα υστερούμε στον Πολιτισμό, όχι γιατί μας λείπουν εμπνευσμένοι άνθρωποι και σπουδαίοι καλλιτέχνες, αλλά λόγω του συστήματος που κυριαρχεί και βραχυκυκλώνει τους πνευματικούς ανθρώπους, οδηγώντας τη χώρα και τους κατοίκους της σε πνευματικό ευνουχισμό και άκρατο κυνηγητό της επίδειξης και θεοποίησης του χρήματος. Εξάλλου δεν νοείται ευρωπαϊκό κράτος χωρίς να έχει το σχετικό σημείο αναφοράς στον πνευματικό τομέα, που θα δώσει το στίγμα της χώρας μας στον παγκόσμιο χάρτη του πνεύματος.

Δωρεά ιδρύματος Νιάρχου

Κι όπως για όλα τα θέματα, ακόμη και για τα άκρως πνευματικά υπάρχουν και τα πεζά της σκληρής καθημερινότητας, που ενίοτε κυριαρχούν και υπερφαλαγγίζουν και υπερκαλύπτουν τον φωτεινό δρόμο των Γραμμάτων και Τεχνών. Αναφερόμαστε στα οικονομικά μεγέθη που χρειάζονται για λειτουργία μιας τέτοιας Ακαδημίας.

Σύμφωνα και με όσα δήλωσε ο Υπουργός Παιδείας, Κώστας Καδής, που κατέταξε στις άμεσες προτεραιότητές του την ίδρυση μιας τέτοιας Ακαδημίας και προωθεί με ιδιαίτερη ζέση το θέμα, εκπονήθηκε μελέτη βιωσιμότητας για τις ανάγκες από ακαδημαϊκούς και τοποθετείται το κόστος γύρω στα 5 εκατομμύρια ευρώ.

Σύμφωνα με όσα πληροφορείται η «Σημερινή» της Κυριακής, το ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος είναι έτοιμο να χρηματοδοτήσει την προσπάθεια και βρίσκεται σε διαβουλεύσεις εδώ και αρκετόν καιρό με το Υπ. Παιδείας της Κύπρου προς υλοποίηση της προσπάθειας. Κάποιες διασαφηνίσεις εκ μέρους των δυο πλευρών αναμένεται να δοθούν το επόμενο διάστημα και θα εξαγγελθεί η δωρεά του ιδρύματος Νιάρχος, οι δωρεές του οποίου στην Ελλάδα, όπως το σύγχρονο κέντρο Πολιτισμού που ανεγέρθηκε στο Παλαιό Φάληρο -εκεί όπου στο παρελθόν οι φίλιπποι απολάμβαναν το αγαπημένο τους άθλημα των ιπποδρομιών-, κοσμούν το κλεινόν άστυ και δίνουν διαφορετική αίσθηση στην πρωτεύουσα της χώρας που αποτελεί την κοιτίδα του Πολιτισμού, την Αθήνα.

Ως προσωρινή λύση και μέχρις ότου ολοκληρωθεί το καινούριο κτήριο, η Ακαδημία Γραμμάτων και Τεχνών θα στεγαστεί σε νεοκλασικό κτήριο στην Λευκωσία, όπου βρίσκεται το Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών (πίσω από το κτήριο της Ελληνικής Πρεσβείας). Ήδη οι Τεχνικές Υπηρεσίες του Υπ. Παιδείας προχώρησαν σε τεχνοοικονομική μελέτη και κατάρτισαν το πλάνο, βάσει του οποίου θα προχωρήσουν στην ανακαίνιση του νεοκλασικού κτηρίου για προσωρινή στέγαση της Ακαδημίας. Προφανώς μια τέτοια προσπάθεια θα τύχει και σχετικής χρηματοδότησης από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Θεσμική κατοχύρωση

Αίφνης όμως η προσπάθεια για πνευματική αναβάθμιση της κοινωνίας και προβολή, πέραν του Κύπριου βρακά, και άλλων πνευματικών επιτευγμάτων του τόπου, βραχυκυκλώνεται -ως συνήθως- στο Κοινοβούλιο. Σε μια πρώτη συζήτηση στην Επιτροπή Παιδείας επί σχετικού νομοσχεδίου που ετοιμάστηκε από το Υπ. Παιδείας, αν και διαφάνηκε ότι όλοι συμφωνούσαν για την ανάγκη δημιουργίας Ακαδημίας και Τεχνών, εξέφρασαν αμφιβολίες και φοβίες κατά πόσον θα μετατραπεί σε κομματικό όργανο κυβερνώντων.

Έτσι στο τραπέζι της συζήτησης προέκυψε η ιδέα όπως η Ακαδημία εγγραφεί ως Σωματείο και προχωρήσει με δικό της καταστατικό, χωρίς την έγκριση του σχετικού νομοσχεδίου και παράκαμψη της Βουλής, ώστε να επισπευσθούν οι διαδικασίες. Η Νομοθετική Εξουσία στην προκειμένη περίπτωση θα έχει ως αποστολή μόνο την έγκριση του σχετικού κονδυλίου που απαιτείται για τη λειτουργία της. Προς τούτο θα πραγματοποιηθεί σύσκεψη το αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα με τη συμμετοχή του Υπ. Παιδείας, της Γενικής Εισαγγελίας και του Γενικού Ελεγκτή για να αποφασισθούν τα περαιτέρω βήματα προς επίσπευση της διαδικασίας.

Σημειώνεται ότι την προσωρινή επιτροπή των ακαδημαϊκών αποτελούν οι Κύπριοι καθηγητές Λούκας Χριστοφόρου, Βάσος Καραγιώργης, Χριστόφορος Πισσαρίδης και Κυριάκος Νικολάου. Σαφής προσανατολισμός τους ήταν εξαρχής η ακαδημαϊκή αυτονομία, για την οποία δεν τίθεται θέμα προς συζήτηση.

Καδής: Πολύ σημαντική πρωτοβουλία

Η Κύπρος είναι από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο που δεν διαθέτει δική της Ακαδημία Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών, δηλώνει ο Υπουργός Παιδείας και Πολιτισμού Κώστας Καδής. «Πρόκειται για μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία. Η Ακαδημία αποτελεί το ανώτατο πνευματικό ίδρυμα κάθε χώρας, είναι ο χώρος ο οποίος αξιοποιεί τα πιο λαμπρά μυαλά, τους πνευματικούς ανθρώπους διεθνούς εμβέλειας κάθε χώρας και η Κύπρος είναι από τις ελάχιστες εξαιρέσεις στον ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο που δεν διαθέτει δική της Ακαδημία, τη στιγμή που διαθέτει έναν μεγάλο αριθμό επιστημόνων και πνευματικών ανθρώπων, που θα μπορούσαν να αποτελέσουν μέλη μιας τέτοιας Ακαδημίας και να αξιοποιηθούν από την Πολιτεία.

Πολλοί Κύπριοι πνευματικοί άνθρωποι συμμετέχουν σε Ακαδημίες άλλων χωρών. Αυτό το κενό, λοιπόν, το έχουμε εντοπίσει. Έχουμε αξιοποιήσει τις εμπειρίες, τις γνώσεις τεσσάρων ακαδημαϊκών. Έχουν διαμορφώσει την πρόταση για τη δημιουργία της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών. Αυτή η πρόταση μετατράπηκε σε νομοσχέδιο, το οποίο ξεκίνησε να συζητείται σήμερα στην Επιτροπή Παιδείας και Πολιτισμού της Βουλής», σημείωσε.

Ακόμη, ο κ. Καδής ανέφερε ότι η Ελεγκτική Υπηρεσία είναι θετική ως προς την πρωτοβουλία της δημιουργίας της Ακαδημίας. «Τέθηκε ένα ζήτημα ως προς το ποια είναι η καλύτερη μέθοδος για να προχωρήσουμε στη δημιουργία της Ακαδημίας, κατά πόσον, δηλαδή, θα πρέπει να δημιουργηθεί με νόμο και να είναι πρόσωπο δημοσίου δικαίου ή αν θα πρέπει να είναι ένα Ίδρυμα. Αυτό το θέμα θα το συζητήσουμε και με την Ελεγκτική Υπηρεσία αλλά και με τη Νομική Υπηρεσία, που σήμερα δεν παρευρέθη στην συνάντηση, ώστε να καταλήξουμε και να προχωρήσουμε αμέσως στη σύσταση της Ακαδημίας. Αμέσως μετά θα εκλεγούν τα ιδρυτικά μέλη από την ιδρυτική Επιτροπή, ώστε η Ακαδημία να ξεκινήσει τη λειτουργία της και να προσφέρει στην πολιτεία», πρόσθεσε.

«Δεν είμαστε δογματικοί»

Ο κ. Καδής είπε ότι πρόκριναν την πρόταση της τετραμελούς ιδρυτικής Επιτροπής. «Αυτήν την πρόταση την είχε στα χέρια της η Νομική Υπηρεσία, η οποία μας συμβούλευσε να προχωρήσουμε με τη διαμόρφωση του νομοσχεδίου που κατατέθηκε στη Βουλή. Ωστόσο δεν είμαστε δογματικοί, τέθηκε μια εναλλακτική άποψη από την Ελεγκτική Υπηρεσία, η οποία δεν επιμένει ούτε στη μια ούτε στην άλλη (ψήφιση νομοσχεδίου ή ίδρυση σωματείου), γι’ αυτό και διευθετήθηκε μία συνάντηση ανάμεσα στους τρεις φορείς, Υπουργείο Παιδείας, Νομική Υπηρεσία, Ελεγκτική Υπηρεσία για να ξεκαθαρίσει και να αποφασιστεί τελεσίδικα το ποιο μοντέλο θα ακολουθήσουμε», σημείωσε.

Ανέφερε, παράλληλα, ότι οι Ακαδημίες είναι πλήρως ανεξάρτητα σώματα και για να μπορέσουν να λειτουργήσουν και να προσφέρουν αυτά που αναμένεται μια πολιτεία να πάρει από αυτές, θα πρέπει να έχουν πλήρη αυτονομία.

«Άρα, ίσως το βασικότερο κριτήριο το οποίο θα ληφθεί υπόψη για το μοντέλο που θα ακολουθήσουμε είναι ακριβώς το πώς διασφαλίζεται καλύτερα η αυτονομία της Ακαδημίας. Η χρηματοδότηση των Ακαδημιών γίνεται με τη συνεισφορά των χωρών στις οποίες ανήκουν, αλλά και με χορηγίες, με κληροδοτήματα τα οποία εξασφαλίζουν και έχουμε πάρα πολλά τέτοια παραδείγματα.

Ήδη πριν από τη δημιουργία της Ακαδημίας είμαστε σε πολύ προχωρημένες συζητήσεις για την εξασφάλιση μιας μεγάλης χορηγίας από ίδρυμα του εξωτερικού, η οποία θα καλύψει την ανέγερση των κτηρίων της Ακαδημίας. Άρα, βλέπετε ότι αμέσως δημιουργείται μια δυναμική. Έχει ακουστεί ότι η Κυπριακή Δημοκρατία προχωρεί στη δημιουργία της δικής της Ακαδημίας Γραμμάτων, Επιστημών και Τεχνών», πρόσθεσε.

Είπε, επίσης, ότι πριν ακόμα ολοκληρωθεί η διαδικασία ίδρυσής της, αυτό το πράγμα έγινε δεκτό με πολύ θετικά σχόλια από τη διεθνή επιστημονική κοινωνία και ήδη η κυπριακή Ακαδημία χωρίς να έχει ακόμη συσταθεί τυπικά, λαμβάνει προσκλήσεις για συμμετοχή σε συναντήσεις διεθνείς. Ο κ. Καδής σημείωσε τη μεγάλη σημασία που έχει η εκπροσώπηση της Κύπρου σε τέτοια επιστημονικά φόρα.

«Σε τέτοιες επιστημονικές συναντήσεις, όπου συμμετέχουν οι Ακαδημίες όλων των χωρών, διαμορφώνονται πολιτικές, εισηγήσεις, τις οποίες λόγω του κύρους των Ακαδημιών λαμβάνουν πολύ σοβαρά υπόψη τόσο οι Κυβερνήσεις όσο και οι διεθνείς οργανισμοί. Από αυτές τις συναντήσεις η Κύπρος απουσίαζε μέχρι στιγμής και θεωρούμε ότι είναι πάρα πολύ σημαντικό να ακούγεται και η δική μας η φωνή, για επιστημονικούς, πολιτικούς και εθνικούς λόγους», συμπλήρωσε.

«Αγκαλιάστε την Ακαδημία»

Το μέλος της Ιδρυτικής Επιτροπής της Ακαδημίας, Λουκάς Χριστοφόρου, σε δηλώσεις του είπε ότι «όλοι μας αισθανόμαστε μεγάλη τιμή που αποτελούμε μέρος αυτής της προσπάθειας, η οποία είναι όχι δική μας, είναι της Κύπρου, είναι δική σας. Επομένως αγκαλιάστε την Ακαδημία της Κύπρου. Θα ιδρυθεί η Ακαδημία της Κύπρου το συντομότερο δυνατό και καταβάλλουμε όλες τις προσπάθειες και θα είναι μια πραγματικότητα για την οποία όλοι θα είμαστε πολύ υπερήφανοι αλλά χρειάζεται να την αγκαλιάσουμε όλοι γιατί είναι δικιά μας», συμπλήρωσε.

Το μέλος της Ιδρυτικής Επιτροπής της Ακαδημίας, Βάσος Καραγιώργης, σε δηλώσεις του είπε ότι έχει ήδη διανυθεί ένα μεγάλο μέρος του δρόμου που οδηγεί προς την ίδρυση της Κυπριακής Ακαδημίας Επιστημών, Γραμμάτων και Τεχνών. «Ελπίζω ότι πολύ σύντομα αυτός ο τόπος θα οργανώσει την Ακαδημία, η οποία θα τον αντιπροσωπεύει στη Διεθνή Ένωση Ακαδημιών, όπου η Κύπρος θα έχει ίση φωνή μαζί με όλες τις άλλες χώρες του κόσμου, γιατί στα θέματα πολιτισμού, επιστημών δεν υπάρχουν μεγάλες και μικρές χώρες, υπάρχουν χώρες που έχουν κάτι να πουν και η Κύπρος έχει πάρα πολλά να πει», σημείωσε.

Ο Πρόεδρος της Επιτροπής Παιδείας της Βουλής, Κυριάκος Χατζηγιάννης, είπε ότι σε μια χώρα όπου οι αρχές, οι αξίες και οι αρετές δέχονται πιέσεις είτε από την οικονομική είτε από την κοινωνική ανάπτυξη «με τρόπο άτσαλο», αυτή η Ακαδημία έχει ρόλο να διαδραματίσει. «Πραγματικά, η σοφία της θα είναι άγκυρα εξορθολογισμού του τρόπου λειτουργίας και της κοινωνίας και της πολιτείας, αλλά ευρύτερα του συστήματός μας. Γι’ αυτό το χαιρετίζουμε με όλη τη δύναμη της ψυχής μας και δεν μπορεί κανείς να χρησιμοποιεί επιχειρήματα μέσω διαδικασίας προκειμένου να δημιουργεί καθυστερήσεις».

Ο κ. Χατζηγιάννης είπε, τέλος, ότι προσωπικά στηρίζει όπως η Ακαδημία δημιουργηθεί υπό μορφή ιδρύματος.