ΣΟΦΙΑ ΝΑΤΣΙΟΥ: Η ΠΑΡΑΔΟΣΗ ΕΙΝΑΙ ΜΙΑ ΠΗΓΗ ΑΝΕΞΑΝΤΛΗΤΗ

Η Θεσσαλονίκη γεννάει μουσικούς, ερμηνευτές, καλλιτέχνες, που στην πορεία τους προσφέρουν πολλά στον πολιτισμό. Μια ανερχόμενη συνθέτρια και μουσικός, η Σοφία Νάτσιου, ζει και δημιουργεί σε τούτη την πόλη και, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν λέει να μετακομίσει πουθενά αλλού! Βιώνει την τέχνη της κάπου ανάμεσα στα τραγούδια, το λαούτο της, τις μουσικές σκηνές αλλά και χορωδίες της υπέροχης Θεσσαλονίκης... Έτσι ώστε η μουσική να ξεχύνεται σαν ποτάμι και να γεμίζει τις καρδιές μας!

Επέλεξες να ζεις και να δημιουργείς σε μια πόλη που ξεχειλίζει από μουσική. Τι κάνει τη Θεσσαλονίκη τόσο δυνατό μουσικό πόλο έλξης;

Η Θεσσαλονίκη είναι μία πόλη που πρωτοστατεί στη ζωή μου από τα παιδικά μου χρόνια. Έχω επιλέξει να ζω στην πόλη αυτή, γιατί με ηρεμεί και με προκαλεί ταυτόχρονα. Κουβαλά μια ιστορία που την αναγνωρίζεις σε κάθε της γωνιά. Όπως κάθε λιμάνι, σου δίνει την αίσθηση της αφετηρίας, αλλά και της άφιξης και, γενικά, σου προσφέρει αφορμές για έμπνευση και εσωτερικό ταξίδι… Άλλωστε πολλοί υπήρξαν εκείνοι που έζησαν και δημιούργησαν στην πόλη αυτή, δείχνοντας και στους επόμενους τον δρόμο…

Το χορωδιακό τραγούδι

Το βιογραφικό σου εμπεριέχει μια μεγάλη και έντονη δραστηριότητα με χορωδίες της πόλης όπου ζεις. Πες μας γι’ αυτό το τόσο έντονο κομμάτι των δραστηριοτήτων σου. Πώς προκύπτει μια τόσο μεγάλη ανάγκη ύπαρξης χορωδιών. Προσωπικά, το βρίσκω πολύ ενδιαφέρον. Εσύ, πώς το εξηγείς;

Το χορωδιακό τραγούδι από τη φύση του είναι μία ομαδική λειτουργία. Η ανάγκη των ανθρώπων για συνύπαρξη και γενικά για κοινή έκφραση είναι αυτή που το καθιστά αναγκαίο. Από την άλλην, η φωνή είναι ένα υπέροχο μουσικό όργανο, που στη μορφή της πολυφωνίας βρίσκει την κορύφωσή του. Για μένα η ενασχόληση με το χορωδιακό τραγούδι είναι μία ακόμη πρόκληση, αλλά και ένα μέρος της καθημερινότητάς μου ως προς το κομμάτι του βιοπορισμού.

Σοφία, εδώ και χρόνια, εκτός από μουσικός, έχεις δώσει εξαιρετικά τραγούδια στην ελληνική δισκογραφία. Τι σε ώθησε στη σύνθεση;

Η αλήθεια είναι ότι η ανάγκη μου να εκφραστώ μέσα από τη δημιουργία ενός τραγουδιού προέκυψε σχεδόν παράλληλα με τα πρώτα μου βήματα στη μουσική. Από τότε μέχρι σήμερα είναι ένας δρόμος που δεν έπαψε ποτέ να με γοητεύει, να με διδάσκει, να με παρηγορεί… Είναι εσωτερικό το κίνητρο για να γράψει κανείς τραγούδια ή μουσική, κρατώντας πάντα την επαφή με τα όσα συμβαίνουν έξω του…

Απ' εκεί και πέρα είναι μία τέχνη που διαρκώς τη μαθαίνεις, αναζητώντας κάθε φορά και νέους τρόπους έκφρασης… Στον δρόμο αυτό γνωρίζεις ανθρώπους με κοινές αναζητήσεις που με την τέχνη τους, τον στίχο, τη φωνή, την προσωπικότητά τους σε εμπνέουν και σε ωθούν σε καινούρια πράγματα… Θέλω να πω ότι η ώθηση δεν είναι κάτι που γίνεται μία φορά άπαξ. Είναι κάτι που ανανεώνεται διαρκώς, μέσα από καινούριες πάντα αφορμές.

Από την ερμηνεία στη σύνθεση

Δώσε μας μια περιγραφή τής μέχρι τώρα συνθετικής σου πορείας.

Δισκογραφικά ξεκίνησα το 2011 κυκλοφορώντας τον πρώτο μου δίσκο με τίτλο «Απόψε», σε μουσική και στίχους που υπέγραφα εγώ, με τις συμμετοχές της Αρετής Κετιμέ, της Σοφίας Εμφιετζή, της Μαρίας Φωτίου, της Dilek Koc και άλλων καλλιτεχνών της Θεσσαλονίκης. Ακολούθησε το «Φιλί στο στόμα», το 2015, σε δική μου μουσική και στίχους πάλι, και ερμηνεύτρια την Κατερίνα Δούκα.

Σ’ αυτό το cd πήρε μέρος και ο Γιάννης ο Ζουγανέλης στο τραγούδι το «Διάβα», απαγγέλλοντας το κείμενο του Μακρυγιάννη «Είμαστε στο Εμείς», καθώς και η Λιζέτα Καλημέρη στιχουργικά. Αρχές του 2016 κυκλοφόρησε ο τρίτος μου δίσκος σε ποίηση Πόλυ Κυριάκου και ενορχηστρώσεις του Γιώτη Κιουρτσόγλου με τίτλο «Χωρίς Αφέντες», με ερμηνευτές τη Λιζέτα Καλημέρη, τον Βασίλη Λέκκα, τον Παντελή Θαλασσινό, την Κατερίνα Δούκα, τη Φωτεινή Βελεσιώτου, την Άννα Χρυσάνθου, τη Μπέτυ Χαρλαύτη, τον Γιωργή Τσουρή, την Εύη Σιαμαντά και την Αρετή Κετιμέ.

Παράλληλα κυκλοφόρησα μεμονωμένα τραγούδια και αναφέρω το «Καθρέφτη καθρεφτάκι μου» σε στίχους της Λιζέτας Καλημέρη και πρόσφατα το «Θάλασσα κάνε με» σε στίχους του Πόλυ Κυριάκου με ερμηνεύτρια την Εύη Σιαμαντά… Το «Απόψε» είναι το τραγούδι που σφράγισε το ξεκίνημά μου, ερμηνευμένο από την Αρετή Κετιμέ… Τα «Παραμύθια» που ερμήνευσε η Φωτεινή Βελεσιώτου είναι ένα τραγούδι που μπορώ να πω ότι ξεχώρισε από την τελευταία μου δουλειά σε στίχους, όπως είπα, του Πόλυ Κυριάκου. Το «Φιλί στο στόμα» επίσης είναι ένα τραγούδι χαρακτηριστικό της επιρροής μου από την παράδοση.

«Δεν με αντιπροσωπεύει η επανάπαυση στις συνταγές»

Η καταγωγή σου σε κατευθύνει σε μια γεύση παράδοσης στη δημιουργία σου; Πιστεύεις ότι οι ρίζες της παράδοσης δίνουν καλύτερους καρπούς όταν εμπεριέχονται στα σημερινά μουσικά ακούσματα;

Η παράδοση είναι μία πηγή ανεξάντλητη και, όποτε κάποιος δημιουργός ανατρέχει στην πηγή αυτή με πραγματική δίψα για το νερό της, τότε θα γεννηθεί κάτι αληθινό. Η καταγωγή μου (Θεσσαλία και Κρήτη) έχει έντονο το βίωμα της παραδοσιακής μουσικής, με την οποία έχω σχέση αγάπης, πράγμα που βγαίνει συχνά και στη γραφή μου… Άλλωστε τα τελευταία 15 χρόνια έχω συνοδοιπόρο το λαούτο μου σε πολλά από τα μουσικά μου ταξίδια! Στα πανηγύρια υπάρχει μία δόνηση και μια αλήθεια που σε καθηλώνει μπροστά στο μεγαλείο του ζώντος παρελθόντος…

Πολύ συχνά μού προκύπτουν τραγούδια έπειτα από ένα πολύωρο παίξιμο παραδοσιακής μουσικής! Ωστόσο, πάντα επιλέγω μουσικά να εκφράζομαι με διάφορους τρόπους… Στην αναζήτησή μου και στις σπουδές μου πάνω στη μουσική συμπεριέλαβα την κλασική και τη βυζαντινή μουσική και γράφω άλλοτε στο πιάνο και άλλοτε στην κιθάρα ή στο λαούτο… Δεν με αντιπροσωπεύει η επανάπαυση σε έναν τρόπο δημιουργίας που σιγά-σιγά θα πάρει τη μορφή συνταγής και ταμπέλας…

Δεν σου χαρίζεται η ηχογράφηση ενός τραγουδιού

H σημερινή μουσική βιομηχανία βοηθάει ανθρώπους σαν εσένα να προωθήσουν το έργο τους; Βρέθηκες σε μια εποχή όπου τα οικονομικά της σημερινής δισκογραφίας έχουν πιάσει πάτο. Προσωπικά με ποιον τρόπο καταφέρνεις να πραγματοποιείς την παραγωγή των νέων σου τραγουδιών;

Τα πράγματα είναι απογοητευτικά ως προς την οικονομική παράμετρο. Πλέον δεν μπορεί να περιμένει κανείς τίποτα και από κανέναν. Προχωρείς στο άγνωστο με βάρκα την ελπίδα, αλλά, από την άλλη, κάνοντας υπομονή, με αργά και σταθερά βήματα και έχοντας καλούς συνεργάτες, όλα είναι εφικτά… Με πολύν κόπο πάντα, πολλές ώρες δουλειάς και παιξίματος, προκειμένου να εξασφαλίσω τον τρόπο για να ηχογραφήσω τα τραγούδια μου. Και, φυσικά, μιλάω για το οικονομικό κομμάτι. Η ηχογράφηση και κυκλοφορία ενός cd ή έστω ενός τραγουδιού δεν είναι κάτι που σου χαρίζεται. Απλώς, αν αισθάνεσαι ότι υπάρχει πραγματικός λόγος για να το κάνεις, βρίσκεις τελικά τον δρόμο ή σε βρίσκει εκείνος… Μάλλον το δεύτερο!

Η Αθήνα συνήθως κλέβει την παράσταση όσον αφορά τον πολιτισμό και τη μουσική. Τη δεύτερη θέση την έχει η συμπρωτεύουσα. Μπορεί ένας δημιουργός ή ένας ερμηνευτής να επιβιώσει χωρίς να μετακομίσει στην Αθήνα; Εκτός από σένα, ένα από τα λαμπρά παραδείγματα είναι ο συνθέτης Γιώργος Καζαντζής, ο οποίος δεν λέει να μετακινηθεί από αυτήν την υπέροχη πόλη, όσες δόξες κι αν του προσφέρει η Αθήνα.

Ο πολιτισμός και η μουσική δεν ανήκουν σε κανέναν τόπο. Την προώθησή τους, σαφώς και τη μονοπωλεί η Αθήνα. Το πού επιλέγει κανείς να ζήσει, όμως, να εμπνευστεί και να δημιουργήσει, δεν πρέπει να καθοδηγείται από τον παράγοντα αυτό. Το παράδειγμα του Γιώργου Καζαντζή που ανέφερες, αισθάνομαι ότι τα λέει όλα. Η Θεσσαλονίκη δεν έχει πλέον τη δυνατότητα να στηρίξει κάποιον δημιουργό ή ερμηνευτή ως προς την επιβίωσή του.

Αλλά, αυτή η δουλειά χρειάζεται μια βαλίτσα στο χέρι και τα μάτια στο ταξίδι. Όποτε χρειάζεται να βρεθώ στην Αθήνα, το κάνω με μεγάλη χαρά και με γοητεύει η προοπτική τού να κάνεις πράγματα στην πρωτεύουσα ή οπουδήποτε αλλού, έχοντας τη δυνατότητα να επιστρέφεις στον τόπο σου για ανασυγκρότηση. Αυτόν το ρόλο έχει στη δική μου ζωή η Θεσσαλονίκη…

Αφθονούν τα ταλέντα

Ζουν και βασιλεύουν ταλέντα στη Θεσσαλονίκη; Έχεις τα μάτια δεκατέσσερα;

Πάντα αναζητώ ανθρώπους με πραγματική εσωτερική ανάγκη και ταλέντο. Όπως και χαίρομαι όταν κάποιος έχει αναζητήσει κάτι σε μένα… Φυσικά και συνεργάζομαι με νέα παιδιά και μάλιστα ετοιμάζω τραγούδια με έναν νέο ταλαντούχο τραγουδιστή, τον Πάνο Ζώη, με τον οποίο συνεργάζομαι και συναυλιακά.

Επίσης, στο σχήμα μου τραγουδάει και παίζει κιθάρες ο Οδυσσέας Μαυρομάτης, νέος, ταλαντούχος και καλός συνεργάτης. Επειδή με συγκινούν τα πράγματα που συμβαίνουν τη νύχτα, κινούμαι συχνά στα στέκια της Θεσσαλονίκης και έχω εντυπωσιαστεί πολλές φορές από νέα παιδιά, όχι μόνον από το ταλέντο τους, αλλά και από τη διαφορετική προσέγγισή τους σε σχέση με το τραγούδι. Το διαφορετικό με γοητεύει πάντα! Υπάρχουν σχέδια για συνεργασία με διάφορα νέα παιδιά στο μέλλον…

Έχεις συνεργαστεί με πολλά μεγάλα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού. Με ποιους ερμηνευτές και ερμηνεύτριες έχεις συνδεθεί και συνεργαστεί περισσότερο;

Η κάθε συνεργασία μού προσφέρει και μία διαφορετική χαρά… Φέρνω στον νου μου την Αρετή Κετιμέ, με την οποία μας συνδέουν πολλά και η οποία μου χάρισε την υπέροχη φωνή της στο πρώτο μου τραγούδι, αλλά και σε άλλα τραγούδια που ακολούθησαν. Της οφείλω πολλά και φυσικά ελπίζω στη διάρκεια της συνεργασίας μας. Φέρνω στον νου τη Λιζέτα Καλημέρη, τη Φωτεινή Βελεσιώτου, φυσικά τον Βασίλη Λέκκα, την Ντιλέκ Κοτς, τη Μαρία Σουλτάτου και την Εύη Σιαμαντά. Είμαι ευγνώμων για όλες τις συνεργασίες μου, απλώς αυτές μου έρχονται πρώτα στη σκέψη.

Η Λιζέτα και η Φωτεινή είναι δύο πρόσωπα με τα οποία μοιράστηκα πολύ όμορφες στιγμές συναυλιακά, αλλά και εκτός δουλειάς. Και φυσικά διδάχτηκα πολλά από τη συνεργασία αυτή, η οποία αγαπήθηκε πολύ και από τον κόσμο…Τον τελευταίο καιρό συνεργάζομαι πιο στενά με την Εύη τη Σιαμαντά, την οποία προσωπικά θαυμάζω για τις φωνητικές της ικανότητες αλλά και τη φαντασία με την οποία ερμηνεύει και παίζει με τα τραγούδια. Και φυσικά συνδέομαι μαζί της με μία πολύ όμορφη φιλία, πράγμα που κάνει τη συνεργασία μας ακόμη πιο ενδιαφέρουσα…

Στην καρδιά μου η Κύπρος

Είχες την τιμή πέρυσι να βρεθείς στην Κύπρο και να συνεργαστείς με πολλούς Κύπριους μουσικούς, υπό τη διεύθυνση του Άδμητου Πιτσιλλίδη. Ποια ήταν η εμπειρία σου με το νησί;

Με την Κύπρο με συνδέουν στενοί δεσμοί και όμορφες αναμνήσεις από τα φοιτητικά μου χρόνια. Αγαπώ την Κύπρο και τους ανθρώπους της και αισθάνομαι συγγένεια με τον τόπο αυτό! Πάντα στη δισκοθήκη μου είχα δίσκους του Σίκκη, της Πελαγίας και ό,τι άλλο έπεφτε στα χέρια μου από τη μουσική του τόπου αυτού. Η συναυλία του περασμένου καλοκαιριού στην Κύπρο ήταν για μένα ανεπανάληπτη εμπειρία.

Ήταν η δεύτερη φορά που ερχόμουν στην Κύπρο και, επειδή ήμουν σε όλη τη διάρκεια των προβών για τη συναυλία, έζησα από κοντά την κυπριακή φιλοξενία, τη συνέπεια και τη γνώση των Κυπρίων μουσικών και την ποιητική διάσταση του τόπου, του παρελθόντος και του παρόντος του. Η συνεργασία μου με τον Άδμητο και τους εξαιρετικούς μουσικούς του χαράχτηκαν μέσα μου ανεξίτηλα. Σχεδιάζω σύντομα να επισκεφτώ το νησί και πάλι με τη μουσική μου παρέα…

«Τρεις φωνές χιλιάδες χιλιόμετρα»…

Ονόμασε και περίγραψέ μας ένα από τα επόμενα καλλιτεχνικά σου όνειρα...

«Τρεις φωνές χιλιάδες χιλιόμετρα»… Είναι η μουσική παράσταση που ξεκίνησε την περασμένη άνοιξη, αλλά ουσιαστικά θα ταξιδέψει φέτος, ευελπιστούμε. Είναι ένα πανηγύρι φωνών και τραγουδιών απ’ όλον τον κόσμο και φυσικά και από τον τόπο μας. Αρετή Κετιμέ, Εύη Σιαμαντά και Πάνος Ζώης, σε σκηνοθεσία του Γιάννη Κυφωνίδη. Παράλληλα συναυλίες με τον Βασίλη Λέκκα και την Ντιλέκ Κοτς για τον χειμώνα… Και άλλα πολλά όνειρα, γιατί γεννηθήκαμε ονειροπόλοι…