ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΕΤΑΙ Η ΑΜΦΙΣΗΜΙΑ «ΤΩΝ ΘΑΥΜΑΤΩΝ» ΑΠΟ ΤΟ ΛΕΩΦΟΡΕΙΟ ΤΗΣ ΔΙΑΔΡΟΜΗΣ ΜΑΣ

Αντιμαχόμενες σκέψεις και συνωθούμενοι συνειρμοί να με κατακλύζουν ανάμεσα σε παλιρροϊκά κύματα αεροφοβικού ορμέμφυτου και εύλογης αγνωστοφοβίας για όσα απρόοπτα και επισφαλή μπορούν να συμβούν ταξιδεύοντας σε έναν αβέβαιο κόσμο σήμερα. Πώς γίνεται, όμως, να μένεις αταξίδευτος με το «Mal du dupart» ανεκπλήρωτων πόθων και απραγματοποίητων προορισμών, μουρμουρίζοντας τους Καββαδιακούς στίχους «Θα μείνω πάντα ιδανικός κι ανάξιος εραστής/των μακρυσμένων ταξιδιών…»;

Η φετινή, λοιπόν, απόδραση, αν και ολιγοήμερη, είχε μιαν αίσθηση παρατεταμένης διάρκειας ατέλειωτων εναλλασσόμενων εμπειριών, καταξιώνοντας το όνειρο «στις μακρινές Ινδίες» του ποιητή των θαλασσών, που μπορεί να μην ήταν και τόσο «μακρινές»· όχι μόνο μέσα από τις κινηματογραφικές ταινίες εποχής και τις τωρινές «μπολιγουντιανές» μαζικές παραγωγές, αλλά και από τις παλαιότερες έως τις νεότερες λογοτεχνικές σελίδες, όπως τα μυθιστορήματα «Κιμ» του Κίπλινγκ, «Το πέρασμα στην Ινδία» του Φόρστερ, «Τα παιδιά του Μεσονυκτίου» του Ρούσντι και «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» της Αρουντάτι Ρόι.

Στον διαμετακομιστικό σταθμό ακόμη του Μπαχρέιν μιας πεντάωρης αναμονής σε προδιαθέτουν πολύχρωμα σάρι και μεσόφρυδα κόκκινα «μπίντι», σαρίκια και επιβλητικά ινδικά τουρμπάνια, που διανθίζοντας μαύρες αμπάγιες, μπούργκες και λευκές κελεμπίες των λιγότερο ή περισσότερο μελαμψών Αράβων, αδημονούν με την πανσπερμία των υπόλοιπων ταξιδιωτών για την πτήση της αναχώρησης είτε, ποιος ξέρει, της επιστροφής τους.

Όσοι, ωστόσο, ξέρουν από «Ιθάκες» και «τες καλές πραγμάτειες» τους, εύχονται «να 'ναι μακρύς ο δρόμος», όπου σαν γυρίζει η μέρα, κι ύστερα από βραδύκαυστες γραφειοκρατικές διατυπώσεις στο πελώριο αεροδρόμιο Ιντίρα Γκάντι, με το θαμποχάραμα «μια καινούργια χώρα φανερώνεται μαζί με όλα της τα θαύματα».

Είναι η χώρα του μεγάλου Ινδού ποιητή Ταγκόρ, που αποτυπώνει την αντίστοιχη «ταξιδιογραφική» αλληγορία. Επιβεβαιώνεται η αμφισημία «των θαυμάτων» από το λεωφορείο της διαδρομής μας, ξετυλίγοντας συγκλονιστικές αποκαλύψεις και ζωντανές εικόνες θεαματικών αντιθέσεων και χασματικών αντινομιών στην πολύβουη πυκνοκατοικημένη ανθρωποπλημμύρα της πρωτεύουσάς της με τον ολοένα αυξανόμενο πληθυσμό των εκατομμυρίων και των ανυπολόγιστων αστέγων.

Αδιανόητο να πιστέψουμε ό,τι βλέπουμε και εδώ και σ’ όλες τις γωνιές της βορειοδυτικής Ινδίας: πολυμελείς οικογένειες, ρακένδυτες κι ολόσκονες κάτω από γέφυρες κυκλοφοριακών κόμβων είτε σαν σταματούμε στα λασπωμένα κράσπεδα χαοτικών δρόμων και παράδρομων, γυναίκες πεινασμένες να ξεπροβάλλουν, αγκαλιάζοντας με το ένα χέρι τα μισόγυμνα βρέφη τους και με το άλλο σηματοδοτώντας χειρονομίες ζητιανιάς.

Ξάγρυπνα τα μάτια με μετέωρες ενοχές μεταξύ οίκτου και οργής καταγράφουν πρωτόγνωρα σκηνικά στιγμιότυπα: μεσοστρατίς, στα προάστια κυρίως και σε απερίγραπτους αγροτικούς συνοικισμούς μέσα από ένα άθλιο οδικό δίκτυο τρίκυκλα (ρίκσο), μοτοσικλέτες, ζωγραφισμένα φορτηγά και σαραβαλιασμένα λεωφορεία με στοιβαγμένους επιβάτες και χρωματιστά μαντίλια ν’ ακινητοποιούνται πίσω από αργοκίνητες ασπριδερές ή γκριζόμαυρες γυαλιστερές αγελάδες, μόνες ή σε αγέλες, λες και το κάνουν επίτηδες, επιβάλλοντας την παντοδυναμία της ιερότητάς τους.

Τοπία πρωτογονισμού μέσα στο σύγχρονο

Εξοικείωση συνύπαρξης ανθρώπων και ζώων, αλλά σε σύγκριση με τα αποστεωμένα τυραγνισμένα άλογα θεοποίηση του εμβληματικού θηλαστικού της ινδουιστικής λατρείας, που φτάνει στον φανατισμό θανάσιμων επιθέσεων κατά μουσουλμάνων και που καταδίκασε προσφάτως ο Πρωθυπουργός Μόντι. Σωροί, επίσης, τα φανταχτερά σκουπίδια παραδίπλα σ’ ερείπια μπάζων στις παραγκουπόλεις σ’ ένα επαναλαμβανόμενο τοπίο πρωτογονισμού και ανθυγιεινών συνθηκών αμφίβολης επιβίωσης, που φτωχές αφρικανικές και ασιατικές χώρες δύσκολα συναγωνίζονται.

Μόλις πρότινος μάς εξηγεί ο ξεναγός, με Αγγλικά παρεφθαρμένης προφοράς, η Κυβέρνηση παραχώρησε κίνητρα υδροδότησης και εγκατάστασης αποχωρητηρίων, εντούτοις δεν έλειψαν τα υπαίθρια ουρητήρια και αφοδευτήρια από τα χωριά μέχρι τις μεγαλουπόλεις.

Και διερωτάσαι πότε και πώς ο μισός πληθυσμός, που τελεί κάτω από το όριο της φτώχιας, θα καταφέρει να έχει επαρκείς πόρους πρόσβασης σε διατροφή, παιδεία και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη μέσα σε μια δυναμικά αναπτυσσόμενη Ινδία της εκβιομηχάνισης και της υψηλής τεχνολογίας, των πολυτελών ξενοδοχειακών μονάδων και των συνεχώς αναδυόμενων πανεπιστημιακών σχολών, των πολυεθνικών εταιρειών και των ξένων παραγωγικών επενδύσεων. Πότε η αισθητική και προπάντων η ενσυναίσθηση δικαιοσύνης για ίση κατανομή των πλουτοπαραγωγικών πηγών θ’ αφανίσει την κακοδαιμονία της ασχήμιας και τη μιζέρια της ένδειας;

Σ’ αυτήν την πανέμορφη ολοπράσινη υποήπειρο της αναδάσωσης, των εθνικών πάρκων και των τροπικών δασών με πουλιά εξωτικά, σκίουρους, παγώνια και πιθήκους, σε μια αποικία των οποίων, στις παρυφές των Ιμαλαΐων, βρέθηκε τον φετινό Απρίλη να ζει, δυστυχώς μαζί τους, το κορίτσι «Μόγλης»! Ποιος τάχα να υπολογίσει μια παραπάνω ζωή ανάμεσα στο 1,25 δισεκατομμύριο ψυχών, διαιρεμένων στις παραδοσιακές τέσσερεις κάστες και στους παρίες «ανέγγιχτους-ντάλιτ», σε τόσα φιλοσοφικο-θρησκευτικά συστήματα και χίλια γλωσσικά ιδιώματα…

Κι όμως, είναι ανεπίτρεπτο ν’ απαξιώνεται ανίερα ο άνθρωπος κοντά σε τόσους ναούς και ιερά τεμένη, που εξακτινώνουν τον πολιτισμό αιώνων μέσα από χρυσές ανταύγειες και απαστράπτουσες μαρμαρυγές πολύτιμων και ημιπολύτιμων λίθων, καθώς και περίτεχνες αρχιτεκτονικές λεπταίσθητων διακοσμήσεων. Ανασύρω σημειολογικά από το ημερολογιακό μου ταξιδολόγιο: Βροχές Μουσώνων τέτοια εποχή στην Άγκρα-Μαργαριτάρι του Ινδουστάν, ανακαλώντας τον Καβαφικό στίχο
«Η πύλη της Aνατολής είν’ εκ λαμπρού μαργάρου·» («Ινδική Εικών»).

Δεσπόζει στην πεδιάδα του Γάγγη το θρυλικό Ταζ Μαχάλ, ολόλευκο μαρμάρινο μαυσωλείο-σύμβολο αιώνιας αγάπης. Φρούρια-πύργοι-παλάτια και τζαμιά από κοκκινωπό ψαμμόλιθο και εδώ και στην Τζαϊπούρ-«Ροζ Πόλη» και στο Δελχί-«κόσμημα του κόσμου». Εντυπωσιάζει το αστεροσκοπείο με το ηλιακό ρολόι («Τσαντάρ Μαντάρ»), ένα οκταώροφο πηγάδι θαυμαστής αρχιτεκτονικής συμμετρίας, η αναθηματική Πύλη των Πεσόντων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο ναός του Λωτού και το Κόκκινο Φρούριο των Μογγόλων αυτοκρατόρων, όπου αποτεφρώθηκε ο Μαχάτμα Γκάντι.

Παραμονές των 70χρονων της Ανεξαρτησίας από την αγγλική αποικιοκρατία και η καρδιά της Ινδίας στο Δελχί κτυπά στους εορταστικούς ρυθμούς μιας άλλης φαντασμαγορικής πανδαισίας…