Ο «ΥΨΗΛΟΣ ΕΚΦΥΛΙΣΜΟΣ» Ή Η ΣΑΓΗΝΗ ΤΗΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ

Η ΟΜΟΡΦΙΑ ΤΟΥ ΑΓΟΡΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΠΟΙΕΙΤΑΙ, ΣΤΟ ΑΠΑΓΟΡΕΥΜΕΝΟ ΤΗΣ ΕΚΠΛΗΡΩΣΗΣ ΤΗΣ, ΣΑΝ ΤΗ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΑΔΥΝΑΤΟΥ (ΣΤΗ ΓΗ) ΕΡΩΤΑ ΤΟΥ ΤΡΙΣΤΑΝΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΖΟΛΔΗΣ, ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΣ ΕΝΑΝ ΟΔΥΝΗΡΟ, ΑΥΤΟΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΟ ΤΗΣ ΓΗΙΝΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ ΑΔΥΝΑΤΟ ΠΟΘΟ, ΠΟΥ ΖΗΤΕΙ ΤΕΛΙΚΑ ΣΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΗΝ ΘΕΙΑ, «ΚΑΘΑΡΗ» ΕΚΠΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ

Στο «Θάνατος στη Βενετία» η εξιδανίκευση αποτυγχάνει. Αληθές για τον Aschenbach. Ίσως και για τον Mann, που απομακρύνεται όσο το μπορεί από τον ήρωά του, γιατί, το γνωρίζει, ταυτίζεται μ' αυτόν

Κορυφαία στιγμή στο «Θάνατος στη Βενετία του» Τόμας Μαν είναι όταν ο 53ετής πρωταγωνιστής Gustave von Aschenbach παραδίνεται αφύλακτα στην αποδοχή, στην αποκαλυπτική αλήθεια, της ερωτικής του επιθυμίας για τον νεαρό, δεκατετράχρονο Tadzio. 'Παράδοση' όχι με την έννοια της σωματικής συνεύρεσης με τον κομιστή της επιθυμίας νεαρό, αλλά με την υπαρξιακή, τραγική έννοια της 'αναγνώρισης': μια αφύπνιση στη λανθάνουσα πραγματικότητα κι αλήθεια τού μέχρι τούδε θωρακισμένου στην έλλογη αυτοπειθαρχία του συγγραφέα, μια σαρωτική έκρηξη αυτοσυνειδησίας που ταυτόχρονα παρασέρνει στην καταλυτική δίνη της την απολλώνια υπερδομή της αυτοκυριαρχίας του, τον καταστρέφει την ίδια ώρα που τον ζωντανεύει στην αλήθεια του σιγασμένου είναι του.

Βρίσκουμε, εδώ, μιαν αξεπέραστη στη λογοτεχνία έκφραση του 'υψηλού εκφυλισμού', όπως τον ονόμασε στο ομώνυμο βιβλίο του 'Degeneration', το 1892, ο Max Nordau: το στενό αγκάλιασμα της επιθυμίας με τον θάνατο, γεφυρωμένων σε μιαν αδήριτη, αλλά σαγηνευτική επιπλοκή με τη δημιουργική ιδιοφυΐα και την αρρώστια. Την ίδια σαγήνη της επιθυμίας από τον θάνατο που βρήκε την πιο πλήρη της διερεύνηση στη φιλοσοφία και τη μουσική - επηρεάζοντας τον Τόμας Μαν - στο 'Ο Κόσμος σαν Βούληση κι Επιθυμία' του Σοπενάουερ και στο 'Τριστάνος και Ιζόλδη' του Βάγκνερ.

Διαβάστε περισσότερα στην έκδοση της "Σημερινής" της Κυριακής που κυκλοφορεί...