‘’Επειδή η απόγνωση ήταν μια υπερβολή που δεν του ταίριαζε, έσκυψε πάνω απ' ό,τι είχε απομείνει στη ζωή του και ξανάρχισε να το φροντίζει με την ακλόνητη επιμονή ενός κηπουρού το πρωϊ μετά την καταιγίδα’’. Αλεσσάντρο Μπαρίκκο, ‘Μετάξι’. Μτφ. Λένα Ταχμαζίδου. Εκδ. Πατάκη.

‘’Η παραγωγή πραγματοποιείται για χάρη του κέρδους και όχι για το όφελος, αλλά δεν υπάρχει εγγύηση ότι όλοι, όσοι θέλουν και μπορούν να εργαστούν, θα μπορέσουν σίγουρα να βρουν δουλειά’’. Άλμπερτ Άινσταϊν, ‘’Γιατί Σοσιαλισμός’’ Monthly Review, NY., USA. 1949.

Ένας τόπος τραβάει τα δικά του ζόρια, σύμφωνα με τον Δεύτερο Νόμο της Θερμοδυναμικής, της Εντροπίας, που αυξάνεται σ’ ένα σύστημα με τον χρόνο. Ο κόσμος που ζεί σ’ αυτόν τον τόπο ακολουθεί κι αυτός την ίδια πορεία της Εντροπίας αλλά δεν το καταλαβαίνει λογικά, παρά βλέπει βαθμηδόν την κατάρρευση ενός συστήματος ολούθε, και στη φύση και στο οικοδομημένο περιβάλλον και στον ανθρώπινο κοινωνικό περίγυρο.

Κάτι τέτοιο φαίνεται να συμβαίνει σήμερα στην Κύπρο. Μια θεωρία της ‘’αδιαβατότητας’’ θα μπορούσε να εκκοινωνήσει την μαθηματική θεωρία της Εντροπίας του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή, του οποίου η ιδιοφυΐα δεν κατέστησε προφανή την ειδοποιό διαφορά μεταξύ της Γνώσης που το ωραίο μυαλό του ταξινομούσε και δημιουργούσε με πρωτοτυπία και φαντασία, και της Επίγνωσης της τραγικής πραγματικότητας, που ήταν η άνοδος του ναζισμού στη Γερμανία όπου ζούσε, και του δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου κατά τον οποίον δεν πήρε θέση, ή πήρε θέση που δεν τον τιμά.

Το ότι πέρασε την σφαγή και την καταστροφή της Σμύρνης το 1922, ως Κωνσταντινουπολίτης την καταγωγή, γεννημένος στο Βέλγιο, με φιλίες με τον Βενιζέλο τον ίδιο, εμένα μου λέει πως η Εντροπία ορθά δεν είναι διαδικασία ανατρέψιμη αν και προβλέψιμη.

Πώς αλλιώς η Μικρασιατική Καταστροφή να μη γίνει ηχηρότατο σήμα κινδύνου για κάποιον που βλέπει λίγα χρόνια αργότερα την άνοδο του Χίτλερ ζώντας μέσα στην ίδια τη χώρα που βύθισε την ανθρωπότητα στην πιο μεγάλη ίσως τραγωδία της; Ένας Έλληνας, ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή, μαθηματικός από τους μεγάλους του κόσμου με φιλίες με τον Άινσταϊν, πώς αντιμετώπισε άραγε το ‘’ψυχανέμισμα’’, τη διαίσθηση ενός επερχόμενου μαζικού θανάτου ανθρώπων και ζώων και ολικής ερήμωσης; Και σημαντικό επίσης ποιανού είδους γνώση ακολουθεί μια μεγάλη περίοδος μαζικής απόγνωσης;

Γιατί Σοσιαλισμός!

Ο Άλμπερτ Άινσταϊν κάθισε και έγραψε το ιστορικό άρθρο του «Γιατί σοσιαλισμός», το οποίο δημοσιεύθηκε πρώτη φορά στο πρώτο τεύχος του αμερικανικού περιοδικού Monthly Revue, που εκδίδεται ίσαμε με σήμερα, το 1949: Παραθέτω ένα μικρό τμήμα μόνο, αλλά το ίδιο σημαντικό:

«Ας εξετάσουμε πρώτα απ’ όλα το ζήτημα αυτό από την άποψη της επιστημονικής γνώσης. Μπορεί να φανεί ότι δεν υπάρχουν ουσιαστικές μεθοδολογικές διαφορές ανάμεσα στην αστρονομία και την οικονομία: οι επιστήμονες και στους δύο τομείς προσπαθούν να ανακαλύψουν τους νόμους, που έχουν γενική εφαρμογή σε ορισμένες ομάδες φαινομένων, για να κάνουν την αμοιβαία σχέση των φαινομένων αυτών όσο γίνεται πιο κατανοητή. Αλλά τέτοιες μεθοδολογικές διαφορές υπάρχουν στην πραγματικότητα.

»Η ανακάλυψη των γενικών νόμων στον τομέα της οικονομίας είναι δυσκολότερη γιατί τα υπό παρατήρηση οικονομικά φαινόμενα επηρεάζονται συχνά από πολλούς παράγοντες, που είναι πάρα πολύ δύσκολο να εκτιμηθούν ξεχωριστά. Εκτός από αυτό, η πείρα που συγκεντρώθηκε από την αρχή της λεγόμενης πολιτισμένης περιόδου της ανθρώπινης ιστορίας, υποβαλλόταν και υποβάλλεται, ως γνωστόν, σε σοβαρές επιδράσεις και περιορισμούς, όχι μόνο οικονομικού χαρακτήρα.

»Για παράδειγμα, οι περισσότερες μεγάλες δυνάμεις στην ιστορία οφείλουν την ύπαρξή τους στις κατακτήσεις. Οι λαοί κατακτητές εδραιώνονταν νομικά και οικονομικά ως προνομιούχα τάξη στην κατακτημένη χώρα… Πουθενά δεν έχει ξεπεραστεί πραγματικά εκείνο που ο Βέμπλεν αποκαλεί "ληστρική φάση" ανάπτυξης της ανθρωπότητας. Ορισμένα οικονομικά γεγονότα, που παρατηρούμε, αφορούν τη φάση αυτή και μάλιστα οι νόμοι, που μπορούμε να εξάγουμε από αυτά, δεν είναι εφαρμόσιμοι σε καμιάν άλλη φάση.

Δεδομένου ότι ο πραγματικός σκοπός του σοσιαλισμού είναι ακριβώς να ξεπεράσει τη «ληστρική φάση» στην ανάπτυξη της ανθρωπότητας και να προχωρήσει προς τα εμπρός, η οικονομική επιστήμη στη σημερινή κατάστασή της μπορεί να ρίξει μόνο ένα πολύ ασήμαντο φως στη σοσιαλιστική κοινωνία του μέλλοντος.

»Δεύτερο, ο σκοπός του σοσιαλισμού είναι κοινωνικοηθικός. Η επιστήμη δεν μπορεί να δημιουργεί σκοπούς και είναι ακόμη λιγότερο ικανή να τους εμφυσήσει στους ανθρώπους. Το μέγιστο που μπορεί να κάνει η επιστήμη είναι να προσφέρει τα μέσα για την επίτευξη ορισμένων σκοπών. Αλλά αυτοί καθαυτοί οι σκοποί επιτυγχάνονται από προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά και, αν οι σκοποί αυτοί δεν είναι θνησιγενείς αλλά βιώσιμοι και ισχυροί, τους υποστηρίζουν και τους αναπτύσσουν πολλοί άνθρωποι, που καθορίζουν εν μέρει υποσυνείδητα την αργή εξέλιξη της κοινωνίας.

Λόγω των αιτίων αυτών οφείλουμε να είμαστε προσεκτικοί και να μην υπερεκτιμούμε την επιστήμη και τις επιστημονικές μεθόδους, όταν η υπόθεση αφορά ανθρώπινα προβλήματα. Δεν πρέπει επίσης να σκεφτόμαστε ότι μόνο οι ειδικοί έχουν το δικαίωμα να διατυπώνουν τη γνώμη τους για τα ζητήματα οργάνωσης της κοινωνίας».

Η εντόπια εντροπία!

Από το 1949 ακολούθησαν πολλοί πόλεμοι, τόσο που η ‘’Ληστρική Φάση’’ του Βέμπλεν επανέρχεται συχνά-πυκνά, αν ποτέ περιέπεσε σε ολική... αφασία. Στον τόπο μας η ‘’Ληστρική Φάση’’ που ξεκίνησε το 1974 συνεχίζει, απρόσκοπτα μάλιστα, να επεκτείνεται πέρα κι από την εμφανή βία που δεν λέει καν να κοπάσει, με την Τουρκία να 'χει κάνει κατοχή ενός τεράστιου τμήματος του Τόπου, που δεν είναι απλώς ‘’κομμάτι γης’’, μα αναφαίρετο δυναμικό τμήμα του Συλλογικού Ιστορικού και Πολιτισμικού μας Τρόπου, που με την τουρκική κατοχή σήπεται και κακοφορμίζει, αρρωσταίνοντας κάθε ζωντανό οργανισμό, φυσικό, κοινωνικό και βαθύτατα υπαρξιακό.

Η καχεξία και η δυσανεξία είναι καταστάσεις που προσβάλλουν τα κύτταρα όλων των οργάνων, αλλά σαν την εντροπία και την αναταραχή στο κάθε σύστημα, δεν είναι αναστρέψιμες προοδευτικά αλλά ριζικά, ανατρεπτικά τώρα, αποτρεπτικά για το μέλλον. Ο δήθεν ‘’φόβος της αλλαγής’’, του ‘’άλλου’’ και άλλες κουράδες εσκεμμένα και κακόβουλα επιστρατεύονται με μοδέρνα και διαστρεβλωτική ορολογία - όπου το ‘πρόβλημα’ μεταγλωττίζεται σε ‘πρόκληση’ και η ‘προσαρμογή’ στην απορρύθμιση, ως... ‘’μεταρρύθμιση’’.

Η άρνηση ανοχής εκτίθεται ως αδυναμία αποδοχής και εξοικείωσης όλων όσων οργανισμών αντιδρούν μπροστά στην σταδιακή συμφιλίωσή τους με την γάγγραινα, σαν βίαιη εισχώρηση ‘’ξενιστών’’ που συνεχίζουν, μετά τον πρώτο βιασμό -κυριολεχτικό - στην περίπτωση της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο, να εισδύουν ποικιλοτρόπως και πανταχόθεν, σε όλες τις πτυχώσεις της κυπριακής ψυχοσύνθεσης ως ‘’κανονικές’’, κοινωνικές ψυχώσεις: κακή τηλεόραση, επιφανειακές μη-ειδήσεις επαναληπτικές, ελλειμματικές, κακοί τρόποι, κακό οδήγημα, παραβάσεις, παραβιάσεις, βιασμοί των πιο αδύναμων, κακόγουστη τέχνη, δήθεν λαϊκή και ντόπια ενώ είναι αναυθεντική και ευτελής και προπαγανδιαστική της Κυρίαρχης Μονοϊδεολογίας, κακή παιδεία, υποτροπιασμός στα γραμματικά λάθη προφορικά και γραπτά και τέλος η Κάθοδος Ημιμαθών Ειδικών επί παντός του Επιστητού: από την Εθνολογία ως την πολιτική Μετα-Αστρολογία με πολλούς παρασιτικούς και προσοδοφόρους κλάδους ‘’Προπονητές Ζωής’’, Scientology, παραψυχολογίες, παραφιλοσοφίες, και πολλές νέες αιρέσεις και παροράσεις...

Ό,τι σε δηλώσουν είσαι κι άσ' τους να τρέχουν να βρουν ότι ΔΕΝ πήρες κανένα χαρτί από τη... Γαλλία, ούτε μιλάς Γαλλικά!!! Το μέλλον σου είναι λαμπρό αρκεί να 'ναι κομματικό... πολυπολιτισμικό, πολυθεσικό... συναινετικό.

Τάδε έφη Άινσταϊν!

Ο πιο μεγάλος ειδικός επιστήμονας πολλών αιώνων, ο δήθεν συγγραφέας κάθε ανόητου motto στο ΦΒ Άλμπερτ Άινσταϊν, που μέσα στον τίγκα καπιταλισμό των Ην. Πολιτειών έγραψε ένα όμορφο, συγυρισμένο άρθρο υπέρ του Σοσιαλισμού, συμβουλεύει με πάσα σεμνότητα: ‘’Δεν πρέπει (...) να σκεφτόμαστε ότι μόνο οι ειδικοί έχουν το δικαίωμα να διατυπώνουν τη γνώμη τους για τα ζητήματα οργάνωσης της κοινωνίας’’.

Στα καθ’ ημάς χρίζουμε ειδικούς νεόκοπους κομματικούς ημιμαθείς με... ‘’τρεμάμενες’’ σπουδές σε ντόπια πανεπιστήμια-φάμπρικες, των οποίων οι πρυτάνεις-υπάλληλοι λένε ανερυθρίαστα ‘’πιο ευρύτερα’’ και τα νέα παιδιά ενθαρρύνονται να νομίζουν ότι το να 'σαι απλώς νεότερος είναι... προσόν (αμερικανιά για τη νέα πελατεία, όχι για μια νεολαία σκεπτόμενη και αμφισβητία) και ως δημόσιος ή και ιδιωτικός υπάλληλος σε κρατικό ή ιδιωτικό ΜΜΕ είσαι νομίζεις τζέρι μου... ΚΑΙ ‘’μάχιμος’’ και ‘’δημοσιογράφος’’ που ξέρεις καλά πως είσαι αναλώσιμος και ευτυχώς πο'χεις το Κόμμα και σε προστατεύει όταν λες ‘’του επικεφαλούς των γιατρών’’ όταν το να 'σαι και θρασύς και αμόρφωτος σημαίνει απελευθερωμένος και...’’επανενωμένος’’.

Και δώσ' του οι πιο ηλικιωμένοι ανασφαλείς-κομπλεξικοί, τρέχουν ασθμαίνοντες να βάψουν μαλλί μην τους πουν πως δεν είναι... νεαροί!!! Σκοπεύουμε κάπου ως λαός, ή ως ανόητα σφάγια ποζάρουμε με βαμμένο τρικολόρ μαλλί... κι όπου βγει. Ξέρουν οι ξένοι μας κουρείς.

Ο Άινσταϊν, λοιπόν, πράγματι είπε: ‘’...αυτοί καθαυτοί οι σκοποί επιτυγχάνονται από προσωπικότητες με υψηλά ηθικά ιδανικά’’. Να χαρώ εγώ, άμα το ιδώ. ΕΔΩ! ΝΚ

ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
Κριτικός πολιτισμού και πολιτικής