Μικρές ιστορίες με αγριολούλουδα
Άννα Καλογήρου-Παύλου

Εργατική Πρωτομαγιά αύριο, καθώς και Ημέρα των Λουλουδιών και ο συνειρμός προκαλεί την πικρή μεταφορά: από τα κόκκινα τριαντάφυλλα των ολάνθιστων κήπων σ’ αυτούς που έδωσαν μέσα από μακροχρόνιους αγώνες το άλικο αίμα τους για τη βελτίωση των όρων εργασίας σε μιαν ανθρωπινότερη, ομορφότερη ζωή. Όπως αυτήν, που η Άννα Καλογήρου-Παύλου ζωντανεύει στις σελίδες των παιδικών-νεανικών της βιβλίων, εκδίδοντάς τα το 2009 σε δύο αυτοτελή αλλά και συνεχόμενα μέρη.

Εκπαιδευτικός και πολυγραφότατη συγγραφέας, με τα βραβευμένα λογοτεχνικά της έργα να απευθύνονται τόσο σε μεγάλους όσο και σε μικρούς, που κι αυτά κερδίζουν αβίαστα τους ενήλικες αναγνώστες, κατέχει όχι απλώς την τέχνη της αφήγησης, αλλά σαν καλή δασκάλα αξιοποιεί με τις γνώσεις και τις βιωματικές της εμπειρίες τα σύνεργα της αφηγηματικής παιδαγωγίας. Με το μέτρο της χρήσης, όχι της εξεζητημένης κατάχρησης στην προσωποποίηση των λουλουδιών και άλλων στοιχείων της φύσης, όπως «ο ταξιδευτής άνεμος».

Ενδεικτικό παράδειγμα το ευρηματικό εισαγωγικό αφήγημα «Η γλώσσα των λουλουδιών» στο σχολείο της Άνοιξης, όπου το ματσικόριδο εισηγείται στα λουλούδια να γράψουν τις ιστορίες τους, για «να μάθουν τα παιδιά πράγματα για μας, να μας αγαπήσουν, να μας προστατεύουν, να μη χαθούμε». Αδυνατώντας όμως να τις γράψουν, αναθέτουν τον ρόλο στη συγγραφέα.

Και στα δύο καλαίσθητα βιβλιαράκια, που διανθίζονται, επί κυριολεξίας, από μιαν πανδαισία πολύχρωμων φωτογραφιών κάτω από τον δικό της φακό, το κεντρικό θέμα των «μικρών ιστοριών» αφορά στα ενδημικά μας, κυρίως, αγριολούλουδα της άνοιξης και του καλοκαιριού. Είναι τα λουλούδια των κάμπων και των βουνοπλαγιών της πατρίδας μας, μαζί και της τουρκοκατεχόμενης γης μας, που την ιστορία και τη θεϊκή ομορφιά τους θέλει να μεταδώσει στους αγαπημένους μικρούς της φίλους.

Γιατί πιστεύει ακράδαντα πως αν τα λουλούδια είναι οι προάγγελοι των πιο χαρούμενων εποχών του χρόνου, τα παιδιά είναι τα αθώα αγγελικά πλάσματα, που πρέπει να μαθητεύσουν στα διδάγματα της χαράς της ζωής κοντά στη φύση, για να γίνουν οι αγγελιαφόροι των μηνυμάτων της: του σεβασμού προς το περιβάλλον και της αγάπης για τον φυσικό κόσμο, που είναι ό ίδιος ο κόσμος μας.

Σ’ αυτά τα ιδιαίτερα μαθήματα οικολογικής συνείδησης για τις αξίες και τις ωφέλειες της μητέρας-φύσης, που περιλαμβάνουν συνάμα διδαχές πατριδογνωσίας, η αφήγηση, με τα λυρικά σκιρτήματα ενίοτε δροσερών ποιημάτων, δεν παραδίδεται από καθέδρας, αλλά πότε με την πρωτοπρόσωπη αμεσότητα και πότε με την τριτοπρόσωπη προσέγγιση μιας ενδιαφέρουσας εξιστόρησης. Εκμαιεύοντας, έτσι, με την πρόκληση αποριών την επαρκή ηλικιακά πληροφόρηση γύρω από τα αγριολούλουδα του τόπου τους, τα ονόματα και τις επιτόπιες λαογραφικές τους παραδόσεις μέσα από ακαριαίες διαλογικές συζητήσεις μεταξύ των παιδιών και των μεντόρων-παιδαγωγών τους, που εναλλάσσονται στα πρόσωπα των γονέων, των γιαγιάδων-παππούδων και των δασκάλων τους.

Από την πλοκή των ιστοριών στο πρώτο βιβλίο τα παιδιά ενθαρρύνονται να γίνουν «σωστοί φυσιοδίφες-ερευνητές της Φύσης», μαθαίνοντας για τις κίτρινες και άσπρες μαργαρίτες των λιβαδιών, τα ξινίδια, τα πικροβούλια, το τετράφυλλο τριφύλλι και τη μικρούτσικη κοκκινωπή μαργαρίτα (ανθεμίς η τρίχρωμη) της διαφορετικότητας. Για το σιφωνάρι με τα «απέταλα» λουλούδια, όμοια με χελιδονάκια, το «μη με λησμόνει» των αγαπημένων, την ευλογημένη μυροφόρα, τα «λαούθκια», όπως ονόμαζαν στον Καραβά τα κυκλάμινα, τους λαζάρους, όπως παντού αποκαλούν τους αγριογλαδίολους, το πολυγόνατο-πολυβότανο, το μερσίνι, τη δεντρομολόχα και τα μελισσούθκια, όπως είχαν βαφτίσει τις ορχιδέες στη Λάπηθο, τόπο καταγωγής της συγγραφέως, το ψουμί της πέρτικας και τα νύσια της κατσικορόνας, τα αντίστοιχα κυπριακά φυτώνυμα για την περικοκλάδα και το ερώδιον.

Εκτός από τις πορτοκαλοκόκκινες τουλίπες, τα δάκρυα της Παναγίας, τα αθάνατα, την ψιντρόφυλλη μολόχα και το γαϊδουράγκαθο, στο διηγηματάκι «Τα νυκτολούλουδα και η παπαρούνα» τα νυκτολούλουδα στενοχωριούνται που δεν μπορούν να απολαύσουν τις ομορφιές της μέρας, ενώ το νυκτοπούλι τούς υπενθυμίζει τις ομορφιές της νύκτας. Συγκινητικές, ωστόσο, οι ιστορίες, οι εμπνευσμένες από τη Λάπηθο, όπως «Το Κλαδίν» για το καματερό-μεταξοσκώληκα από θυμάρια, ψυλλίτες, ξισταρκές του βουνού. Στο λογοτεχνικό αφήγημα με τον εμβληματικό τίτλο «Να μην ξεχνούν» τα κυκλάμινα και τα σκυλάκια του Πενταδακτύλου μεταφυτεύτηκαν στην προσφυγιά: «Τα έφεραν χέρια τρεμάμενα από καημό Πατρίδας»…