Οποία σύλληψη ιδέας και οποία ευφάνταστη εκτέλεση των δύο αγαλμάτων-αντιγράφων, των κλασικών και ελληνιστικών χρόνων, που κοσμούν την είσοδο της αίθουσας εκδηλώσεων του Παγκυπρίου Γυμνασίου! Και μάλιστα κάτω από τις σεπτές μορφές των δύο ιδρυτών του, του Εθνομάρτυρος Κυπριανού και του Αρχιεπισκόπου Παναρέτου, ένθεν και ένθεν του εικονίσματος της Αγίας Τριάδος, στη χάρη της οποίας είναι αφιερωμένο το παλαιότερο ανά το πανελλήνιο ιστορικό αυτό εκπαιδευτήριο.

Συγκεκριμένα, στο πλαίσια του 6ου Παγκύπριου Διαγωνισμού Εικαστικών Τεχνών «Συνδέοντας Ηπείρους, γεφυρώνοντας πολιτισμούς», το να ντύνεις «χωρίς περίσκεψιν… χωρίς αιδώ» την Αφροδίτη της Μήλου και τον Διαδούμενο με αισθησιακά γυναικεία εσώρουχα, τιτλοφορώντας τη συμμετοχή του σχολείου σου «εικαστική παρέμβαση», συνιστά όχι μόνο ανοσιούργημα ή μάλλον μελανούργημα -στο χρώμα των εσωρούχων- αλλά και φραστική παραποίηση.

Η δικαιολογία της πράξης, τουτέστιν, επικαλείται τη σημασιολογική αλλοίωση της λέξης, κατά τον Θουκυδίδη, καθώς το δρώμενο μιας τέτοιας διακωμώδησης απηχεί στο κοινό αισθητήριο ως αντιαισθητική επέμβαση εκχυδαϊστικής ύβρεως απέναντι στον μνημειακό μας πολιτισμό. Κι ας έχουν σπεύσει και πάλι οι επί παντός επιστητού κουλτουριαραίοι εφημεριδογράφοι να προβάλουν τη δική τους «διαφωτιστική παρέμβαση».

Οι επαΐοντες του ψευδεπίγραφου προοδευτισμού, απευθυνόμενοι, προφανώς, σε «αρτηριοσκληρωτικούς» δασκάλους, υπερσυντηρητικούς, σεμνότυφους και οπισθοδρομικούς της «σχιζοφρενικής ελληνορθόδοξης ταυτότητας» (sic), δεν παρέλειψαν να ψιττακίσουν τα περί κριτικής σκέψης και ελεύθερης έκφρασης. Με συγκεχυμένας τας φρένας μεταξύ κριτικής παιδαγωγίας και αντιπαιδαγωγικής αγκύλωσης, ελευθερίας, ελευθεριότητας και αμετροέπειας, συνηγόρησαν έτσι στα όσα αδικαιολόγητα και ανοικονόμητα προσπάθησε με υστερογενείς επεξηγήσεις να συμμαζέψει η διεύθυνση του σχολείου.

Το σκεπτικό, δυστυχώς, των «τεχνουργών κρατήρων», για να παραφράσουμε τον Καβάφη, «ένθα αντι-καλαισθησία πολλή επικρατεί», και που ευλόγως προκάλεσε έκρηξη αντιδράσεων, δεν έπεισε τους περισσότερους από την Κύπρο έως την Ελλάδα, τους ρητά ή υπόρρητα κεκοσμημένους με τα ως άνω επίθετα.

Η ίδια η ονομασία της τεχνουργίας «από το ιδεώδες στο αγοραίο», αντί να υπερασπιστεί το απρόσβλητο και το απαραχάρακτο του ιδεώδους, υπερτόνισε το αγοραίο και μάλιστα στην πιο διαστροφική του έκφανση. Ελευθερία στην τέχνη άνευ όρων και ορίων; Και εν προκειμένω, πού η ελευθερία των αγαλμάτων και γιατί οι αρμονικές αναλογίες των αριστοτεχνικών γυμνών τους σωμάτων να υφίστανται ένα τέτοιου είδους βιασμό; Θα δεχόταν ο Πολύκλειτος, ο «molliter juvenis» (αβρός νέος) του να φορούσε ζαρτιέρες και γυαλιά ηλίου; Και πού παρακαλώ;

Σε σχολείο, μπροστά στα μάτια εφήβων, που θα έσπευδαν δήθεν να συνδέσουν το μήνυμα με τις ανευόδωτες βλέψεις του οίκου Gucci για επίδειξη μόδας, όχι πάντως με προκλητικά γυναικεία εσώρουχα. Ή μήπως η ακραία πρόκληση μέσω της στρεβλωτικής παραμόρφωσης εμβληματικών έργων της ελληνικής και παγκόσμιας κληρονομιάς θα λειτουργούσε καταγγελτικά;

Την απάντηση, ωστόσο, της αναμενόμενης πρόσληψης την έδωσαν τα παιδιά, εφοδιάζοντας τον Διαδούμενο με τον ασελγή κυνισμό του προφυλακτικού. Πώς συνάδει η ασχημία της χλευαστικής κακοποίησης, έστω του πονηρού ή αφελούς αστεϊσμού, που μοιραία προκάλεσε ο ατυχής ανεγκεφαλισμός της ιδέας, με όσα σημειώνει μεταξύ άλλων για τα αριστουργήματα της ελληνικής αρχαιότητας ο πρώην καθηγητής του Παγκυπρίου Γυμνασίου Αντρέας Λαδόμματος στο συγγραφικό του διδακτικό εγχειρίδιο «Ιστορία της Τέχνης: Αισθητική Εκτίμηση Έργων Τέχνης:

«Τώρα προβάλλει η εξιδανίκευση της μορφής, η κλασική ομορφιά του ανθρώπου, που αναζητείται στο κλασικό μέτρο, στη σχέση ανάμεσα στο πνεύμα και στην ύλη» (σσ. 38-39). Άλλωστε, τα μαθήματα των Εικαστικών Τεχνών στο Λύκειο, σύμφωνα με το Αναλυτικό Πρόγραμμα, στοχεύουν τόσο στη διεύρυνση των εκφραστικών και δημιουργικών δυνατοτήτων των μαθητών όσο και στην ανάπτυξη της αισθητικής τους παιδείας.

Ποια η σχέση, επομένως, μεταξύ των «ενδεδυμένων» αγαλμάτων με «ακατάλληλη περιβολή», όπως έσωθεν ελέχθη, με τον καλώς εννοούμενο στόχο της δημιουργικής αισθητικής καλλιέργειας; Πώς συγκρίνεται, εξάλλου, με το πανευρωπαϊκά βραβευμένο πέρυσι συγκλονιστικό γλυπτό «Μετανάστες» ενός άλλου Λυκείου μας; Καμιά, βεβαίως, σύγκριση ως προς το θέμα, αλλά και καμιά ως προς την ποιότητα του έργου τέχνης και των συγκινητικών ανθρωπιστικών μηνυμάτων που μετέδωσε. Θα μπορούσε να επισημανθεί ότι η παρούσα εικαστική «μετάλλαξη» ήταν πρωτόγνωρη, εφόσον κανείς δεν την είχε προηγουμένως σκεφτεί και εφαρμόσει με στόχο να προβληματίσει και να καταγράψει αντιδράσεις με αμφιλεγόμενες κρυφές κάμερες.

Μήπως η δημιουργική πρωτοτυπία έγκειτο στη ζωντανή και όχι στην εικονική κακόγουστη μεταμφίεση αγαλμάτων, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις μιας τέτοιας «πειραματικής» πρωτοβουλίας; Οι, έστω, καλοπροαίρετοι στόχοι επιτρέπουν το όποιο πείραμα όχι σε γκαλερί ή πανεπιστημιακή σχολή, αλλά σε σχολείο δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης; Στο σχολείο, που δεν πρέπει να περιχαρακώνεται με παρωχημένους ανεφάρμοστους κανονισμούς, αλλά ούτε και πρέπει να μην οριοθετείται με πειθαρχία και σεβασμό σε διαχρονικές αρχές και οικουμενικές αξίες.

Αν η καθηγήτρια των Καλών Τεχνών και οι μαθητές της είχαν εμπνευστεί από τον Gucci και την Ακρόπολη την εμπορευματοποίηση της τέχνης μέσω της μόδας, θα μπορούσαν με μιαν πραγματικά εικαστική δημιουργία να είναι εμφανώς και ευπρεπώς εντός της θεματικής του διαγωνισμού και όχι με δοκησίσοφες πλην σαφείς αιτιάσεις ανίερων εικαστικών βανδαλισμών. Διότι, καταπώς θα έλεγε ο Σεφέρης, «-Τ’ αγάλματα είναι στο μουσείο.[του Παγκυπρίου]/-Όχι, σε κυνηγούν, πώς δεν το βλέπεις;/θέλω να πω με τα σπασμένα μέλη τους,/με την αλλοτινή μορφή τους που δεν γνώρισες/κι όμως την ξέρεις.».

Αν οι μαθητές έπρεπε να μάθουν τις αρνητικές παρενέργειες από τη μεταμφίεση αρχαιοελληνικών γλυπτών, ας έβλεπαν την ενδυματολογική προπέρσινη καμπάνια του Gucci με ολόγλυφες μορφές από το αέτωμα του Παρθενώνα, είτε διάσημα αγάλματα στο Μουσείο του Λούβρου, που ντυμένα δεν είχαν καμιά σχέση με τα αρχέτυπά τους, κατά τον Γάλλο φωτογράφο Caillard. Πόσω μάλλον τα αγάλματα του Παγκυπρίου Γυμνασίου, που ο αστόχαστος βιασμός δεν πέτυχε τον εικαστικό τους στόχο.