« ... Όλες αυτές [δοκιμές Λεξικογραφίας] οι αναλύσεις παραπέμπουν πάντα σε δύο αρχές που ήσαν ήδη αρχές της γενικής γραμματικής: στην αρχή μιας αρχέγονης και κοινής γλώσσας, που τάχα είχε προσφέρει τον αρχικό κλήρο των ριζών. Και στην αρχή μιας σειράς ιστορικών συμβάντων, ξένων προς τη γλώσσα, τα οποία από τα έξω την κάμπτουν, τη φθείρουν, την εκλεπτύνουν, τη μαλακώνουν, πολλαπλασιάζοντας ή αναμειγνύοντας τις μορφές της (εισβολή, μετανάστευση, πρόοδος των γνώσεων, πολιτική ελευθερία ή σκλαβιά κτλ.)». Μισέλ Φουκώ, «Οι Λέξεις και τα Πράγματα», Μτφ. Κ. Παπαγιώργης, Εκδ. «Γνώση», 1993.

«ὦ πατρίς, ὦ δώματα, μὴ [στρ. δῆτ΄ἄπολις γενοίμαν τὸν ἀμηχανίας ἔχουσα δυσπέρατον αἰῶν΄, οἰκτροτάτων ἀχέων. Θανάτῳ θανάτῳ πάρος δαμείην ἁμέραν τάνδ΄ ἐξανύσασα· μόχθων δ΄ οὐκ ἄλλος ὕπερθεν ἢ γᾶς πατρίας στέρεσθαι». ΜΗΔΕΙΑ ΕΥΡΙΠΙΔΗ Από το 3ο Χορικό. «Πατρίδα μου και κατοικιά, [στρ.πρόσφυγα εγώ να μη βρεθώ, σούρνοντας δύσκολη ζωή, με πίκρες και με βάσανα! Ο θάνατος! Ο θάνατος να με δαμάσει πρώτα αυτός, κ’ οι μέρες πούχω να σωθούν!

650 Από τους πόνους πιο πικρό δεν έχει σα να στερηθώ το χώμα μου το πατρικό». ΜΗΔΕΙΑ ΕΥΡΙΠΙΔΗ ΜΤΦ. Π. ΠΡΕΒΕΛΑΚΗ Από το 3ο Χορικό.

Υπήρξε μια... ενδιαφέρουσα βδομάδα, που τράβηξε στα άκρα τις πολιτικές και ηθικές αντοχές μιας εξουθενωμένης ήδη, πνευματικά, σωματικά, πολιτείας: η διακοπή, ή το προσωρινό, έστω, αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, με το «σύνοικο στοιχείο», επέφερε μια δαψίλεια ψυχολογικών μεταπτώσεων μέχρι της τελικής πτώσεως ένεκα κοπώσεως των πάντων: πολιτικών και (κανονικών) πολιτών.

Οι μεν πρώτοι εξαντλήθηκαν πιο πριν, με μια πτώση πππαααφ, ηχηρή και βαρύγδουπη, μπλομπ, που πρόσφερε εν τω άμα και πολύ ζωηρό θέαμα: Κάτι σαν μονομαχία με θηρία στο Κολοσσαίο, ο «λαός» παρακολουθούσε με άφατο σαδισμό τους πολιτικούς (το «τού» άκυρον, ως κτητική αντωνυμία, παρεκτός για τους τελευταίους πιστούς οπαδούς, των οποίων η αποκοτιά έφθασε σε προκλητικά ύψη για τα φιλοθεάμονα πλήθη), να κάνουν δημόσια κωλοτούμπες για να του αποσπάσουν την προσοχή, και να επιδίδονται σε μια άνευ προηγουμένου ηχητική ρύπανση τόση που να κουκουλώνει, σαν πυκνή σκόνη της ερήμου και σαν χαμσίνι, εν είδει επάλληλων στρωματώσεων να κουκουλώνουν η μια, τις στριγγλιές της άλλης: επιφωνήματα σαν το «έλεος-έλεος», έδωσαν μια νότα κορυφαίας χορού σε κάποιον Ιππόλυτο, μιας Φαίδρας ή μιας Μήδειας, που εκλιπαρούσε να τη συγκρατήσει μια Τροφός, ή ο Χορός.

Όχι, δεν ήταν ευχάριστο, όπως δεν είναι ευχάριστο να ξέρεις το τέλος, το whodunit, αλλά να πρέπει να το παρακολουθείς μπας κι αλλάξει η έρμη ειμαρμένη και ο δολοφόνος δεν είναι αυτός που ήσουν βέβαιος, απ’ την αρχή, ότι είναι.

Ένωσις

Η Ένωσις δεν είναι μόνον μια βεβαρημένη ιστορικά, πολιτικά και πολιτισμικά λέξη στην Κύπρο, είναι και μια λέξη που απωθήθηκε στο συλλογικό υποσυνείδητο σαν taboo, από την ώρα που ο έξωθεν επιβαλλόμενος «ρεαλισμός» ήρθε σαν αρά να εκριζώσει τον πόθο που σήμαινε αλληγορικά Ελευθερία, υποκαθιστώντας το «ευκταίο» του πόθου, με το «εφικτό» του τρόπου, εφεξής το εφικτό να ολισθαίνει λάου-λάου προς ολοένα πιο εφικτό, πιο εφικτό, λιγότερο ποθούμενο, ολοένα λιγότερο ποθούμενο μέχρι να γίνει απωθητικό, ως... «συναισθηματικό», άρα «κακό» και αρνητικό.

Το δυαδικό αλλά μονοσήμαντο Ένωση - Ελευθερία μεταγλωττίσθηκε σε «Δικοινοτικήν Ομοσπονδία», καμία σχέση με την αρχική του σημασία. Η εκρίζωση της δυαδικής Λέξης με τη μία της έννοια, σήμαινε και μαρασμό της σκέψης που προκαλούσε, κι όχι τανάπαλιν, αφού σκέψη δεν υπάρχει χώρια από Γλώσσα.

Μόλις όμως το «σύνοικον στοιχείον», προσφάτως, αντέδρασε τόσο βίαια στη λέξη που αποτόλμησε να εισβάλει έστω και ως λέξη σε... εγκύκλιο να διαβαστεί με αναφορά το Ιστορικό Συμβάν του πρώτου Δημοψηφίσματος του 1950 με αίτημα την Ένωση, έκαμε ξανά η δυαδική λέξη να θυμίσει αυτό που σήμαινε, ως λανθάνον σημαινόμενον, εξ αρχής: Ελευθερία.

Ένωσις= Ελευθερία Vs Oμοσπονδία!

Νομίζω ότι αυτό προκάλεσε όλο το τάμπα-τούμπα στους Τούρκους της Κύπρου, τις προάλλες, κι όχι η επιστροφή στην Ένωση - με - την - Ελλάδα: η αρχική ευκολία της αναγωγής της Ένωσης σε πλήρη Ελευθερία, την καθιστά ενίοτε επίκαιρη, αφού η Ένωση με την Ελλάδα θάφτηκε ως ανέφικτη και απευκταία, η δε Ελλάδα δήλωσε ότι δεν ενδιαφέρεται για εγγυήσεις εφόσον η Κύπρος, όντας ένα κράτος μέλος της ΕΕ, δεν είναι νοητό να έχει «εγγυήτριες δυνάμεις».

Η Αγγλία δήλωσε πως βλέπει θετικά την άρση των εγγυήσεων (όχι των... Βάσεών της), ενώ η Τουρκία άστραψε και βρόντηξε. Βίαιη αντίδραση από τους Τούρκους της Κύπρου, με τον Ακιντζί να παρατά στη μέση συνάντηση με τον ΠτΔ και να φεύγει φουριόζος και με φοβέρες της Τουρκίας, ακολούθησαν ψήφισμα για εγκύκλιο που αποφάσισε η Βουλή της Κυπριακής Δημοκρατίας να περάσει για το Ενωτικό Δημοψήφισμα του 1950 με εισήγηση του Εθνικιστικού ΕΛΑΜ, του ΔΗΚΟ, της ΕΔΕΚ και της Συμμαχίας Πολιτών.

Αποχή έκανε το Κυβερνών ΔΗΣΥ και καταψήφισή του το ΑΚΕΛ. Η βαβούρα δεν έχει ακόμα κοπάσει, κατά πόσον η «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία» είναι αποδεκτή, πια, από άλλα κόμματα πλην του δεξιού κυβερνώντος και του «κομμουνιστικού» ΑΚΕΛ, ΜΕΤΑ το δημοψήφισμα του 2004 που απέρριψε τη ΔΔΟ ως Σχέδιο Ανάν.

Η λέξη «ομοσπονδία», από μόνη της, είναι ανοίκεια, όχι ως μη ελληνική, αφού είναι, αλλά ως «νεοκυπριακή», κενή και τουρκοπρεπής, αφού για πρώτη φορά τα κατεχόμενα εδάφη της Κύπρου προκηρύχτηκαν από τον Ντενκτάς στις 13 Φεβρουαρίου 1975, ως «Τουρκικό Ομόσπονδο Κράτος».

Η Κύπρος ως «Πρόβλημα»...

Το δυαδικό Αυτοκυβέρνηση-Ένωση, που προώθησε η Αριστερά (βλ. Συλλαλητήριο 31ης Οκτ. 1948) ήταν η πρόταση του ΑΚΕΛ και με απάντηση στο συλλαλητήριο της Εθναρχίας, με σύνθημα Ένωσις και μόνον Ένωσις, στις 3 Οκτωβρίου 1948 στο ΓΣΠ, με ομιλητήν τον Μητροπολίτην Κιτίου, μετέπειτα Μακάριον Γ', ο οποίος, όπως αναφέρεται, μίλησε ενάντια στον κομμουνισμό. Το Συλλαλητήριο της Αριστεράς πέρασε ψήφισμα εναντίον του πολέμου και των Βρετανικών Βάσεων των Άγγλων στην αποικιοκρατούμενη ακόμα Κύπρο.

Το 1931, τα Οκτωβριανά, που ήδη προηγήθηκαν, συνιστούν τη μαζική εξέγερση όλης της Κύπρου ενάντια στους Άγγλους με βίαιες συγκρούσεις παντού με θύματα, φυλακίσεις, εξορίες. Το 1948 αποτυγχάνει η Διασκεπτική Συνέλευση στην οποία είχαν πάρει μέρος η Αριστερά και οι Τούρκοι, και απείχεν η Εθναρχία... Προσφυγή στα Ην. Έθνη από την Ελλάδα για την Κύπρο και 1955 απαρχή του Εθνικοαπελευθερωτικού Αγώνα σε μια ατμόσφαιρα πολωμένη πολιτικά, μα που συγκλόνισε και συνεπήρε όλο τον λαό που πήρε μέρος στον γενικό ξεσηκωμό ενάντια στους Εγγλέζους, βοηθώντας με κάθε τρόπο τους αντάρτες της ΕΟΚΑ.

Η τ/κ μειονότητα βοήθησε τους Εγγλέζους, με επικουρικούς αστυνομικούς να συλλαμβάνουν και να βασανίζουν Έλληνες Αγωνιστές, μόνον λίγοι Αριστεροί Τούρκοι μείναν να αγωνίζονται με «ειρηνικά μέσα» με Αριστερούς Έλληνες. Απέρριψαν τον ένοπλο αγώνα, αλλά και πάλι τέθηκαν εκτός νόμου, συνελήφθησαν πολλοί αρχηγοί και είχαν θύματα τόσο από την ΕΟΚΑ όσο και την Τουρκική Οργάνωση ΤΜΤ που επεδίωκε διχοτόμηση. Η τριμερής (Ελλάδα, Τουρκία, Αγγλία) Λονδίνου 1955, στην οποία αντιτάχτηκε σθεναρά ο Μακάριος, ήταν η απαρχή μιας «λύσης» του Κυπριακού που θυμίζει τι θα επακολουθούσε.

Η έκθεση του Νιχάτ Ερίμ 1956 ολοκλήρωσε επί χάρτου την επιδιωκόμενη στρατηγική της διχοτόμησης: Η Ζυρίχη περιείχε όλα τα στοιχεία που θα εξελίσσονταν σε αποσχιστική διχοτόμηση, με την Τ/κ μειονότητα να αναβαθμίζεται «στρατηγικά» ως ισότιμη Κοινότητα, μέσα στο Σύνταγμα Ζυρίχης - Λονδίνου και της Κυπριακής Δημοκρατίας του 1960. «Την ανεξαρτησία της Κύπρου όλοι την είχαν αντιμετωπίσει ως μεταβατική περίοδο. - Ένα μέρος του κυπριακού Ελληνισμού, ως ενδιάμεσο σταθμό για την τελική επίτευξη του στόχου της ένωσης με την Ελλάδα. - Η Τουρκία, ως προστάδιο για την ολοκλήρωση του τελικού της στόχου για πλήρη ενσωμάτωση του συνόλου της κυπριακής επικράτειας. - Η Βρετανία, για την κατοχύρωση της στρατιωτικής της παρουσίας στην περιοχή, δια μέσου των βάσεων.

Οι δε ΗΠΑ προωθούσαν το σχέδιό τους για πλήρη ΝΑΤΟποίηση της Κύπρου και περιορισμό ή/και αποκλεισμό της σοβιετικής επιρροής και παρουσίας στην περιοχή, διαμέσου των τριών συμμαχικών τους χωρών. Η ενεργοποίηση του τουρκικού σχεδιασμού για την προώθηση της τελικής φάσης άρχισε με την ένοπλη ανταρσία του Δεκεμβρίου του 1963, την αποχώρηση των Τουρκοκυπρίων από την κυβέρνηση και τη δημιουργία αμιγώς τουρκοκυπριακών θυλάκων, με τη βίαιη μετακίνηση σε αυτούς των Τουρκοκυπρίων».

«Η σύγχρονη γένεση του κυπριακού προβλήματος: Η διζωνική οδηγεί την Κύπρο σε διάλυση». Μαρίνος Σιζόπουλος, Πρόεδρος ΕΔΕΚ. 13 Αυγ., 2016.

Κοινή και μη, Κληρονομιά!

Η άκρως βάναυση Τουρκική Εισβολή - που ακολούθησε σε μόλις 5 μέρες το ειδεχθές πραξικόπημα της Ελληνικής Χούντας στην Κύπρο και τι σήμαινε για μας - να γίνεται τουρκική κατοχή που κρατάει επί 43 χρόνια τώρα με σκοτωμένους, αγνοουμένους, βιασμούς ανδρών, γυναικών και παιδιών, γρήγορα αντικατέστησε την «Ένωση», μισητή τώρα πια, ένεκα του πραξικοπήματος από την Αριστερά και τη Δημοκρατική Δεξιά, καταλήγει γρήγορα με ενταφιασμόν αυτής τούτης της λέξης της Ένωσης, που όμως σήμαινε πολύ περισσότερο από Ένωση - με - την - Ελλάδα, αφού η Ελλάδα μέσα στο πολιτισμικό φαντασιακό του Έλληνα της Κύπρου σήμαινε για τον Κύπριον Ελευθερία!

Η πολιτιστική κληρονομιά μας, που κράτησε Γλώσσα, το κυριότερον, άρα Σκέψη και Λόγον, την Επική Ποίηση, τα Κύπρια Έπη του Στασίνου λίγο αργότερα κι ως συνέχεια των Ομηρικών Επών, ήθη και έθιμα και Τέχνες, αδιάλειπτα Ελληνικά, από τη Μυκηναϊκή Εποχή, 2500 π.Χ. Η πολιτιστική μας κληρονομιά, όσο και να βολεύει πολιτικά τους ξένους κατακτητές, ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΟΙΝΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ με τους Τ/κ απλούστατα, για τους ανιστόρητους αυτοδιοριζόμενους Αρχαιολόγους και... Τουριστικούς Οδηγούς, γιατί οι Τ/κ δεν ήρθαν στην Κύπρο παρά τον 16ον αιω. μ.Χ, με την πτώση της Κύπρου στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, επομένως η Σαλαμίνα, το Κούριον, οι Σόλοι, η Βυζαντινή Τέχνη του 14 ου αιώ. δεν είναι ΚΟΙΝΗ κληρονομιά, οι τεχνίτες και οι χρήστες ήσαν Έλληνες κι ας λέγονταν Ρωμιοί ή Χριστιανοί...

ΕΔΩ ΕΙΜΑΣΤΕ. Η ομόνοια, η φιλία, η ένωση δεν ματαγίνεται επαν-ένωση, για να θυμίζει Ελλάδα και Ελευθερία όταν η προσάρτηση της διχοτομημένης Κύπρου γίνεται τώρα και χρόνια με την επεκτατική γείτονα, όταν ήδη την επιδαψιλεύουν ντόπιοι και ξένοι, κομμάτι το κομμάτι του συλημένου σαρκίου του Νησιού μας, βορά στη σαρκοβόρα Τουρκιά. Αν-Ένωση, αν υπάρχει βούληση για την ίδια, ευκταία και εφικτή, ποθούμενην, όπως ανέκαθεν, Ελευθερίαν, όμως! ΝΚ

ΔΡ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ
Κριτικός Πολιτισμού και Πολιτικής

Τα «Φυλακισμένα Μνήματα» παρουσιάζονται συμβολικά πίσω από συρματοπλέγματα δέκα μνήματα ηρώων του κυπριακού Απελευθερωτικού Αγώνα - εννέα απαγχονισθέντων (Μιχαήλ Κουτσόφτα, Στέλιου Μαυρομμάτη, Ανδρέα Παναγίδη, Ευαγόρα Παλληκαρίδη, Ιάκωβου Πατάτσου, Ανδρέα Ζάκου, Χαρίλαου Μιχαήλ, Μιχαήλ Καραολή, Ανδρέα Δημητρίου) και του πεσόντος Γρηγόρη Αυξεντίου, τους οποίους οι Άγγλοι είχαν θάψει στις Κεντρικές Φυλακές της Λευκωσίας.

Σε σημείωμα για το έργο, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Τάιμς οφ Σάιπρους», ο ζωγράφος εξηγούσε: «Το απανθρακωμένο λείψανο του Γρηγόρη Αυξεντίου θάφτηκε στις εφτά του Μάρτη του 1957, πίσω από τα σίδερα των κεντρικών φυλακών κοντά στους τάφους του Καραολή, του Δημητρίου, του Μιχαήλ, του Μαυρομμάτη, του Κουτσόφτα, του Παναγίδη, του Ζάκου, του Πατάτσου και του Παλληκαρίδη. Σαράντα μέρες μετά τον θάνατό του, στο μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής του, ενώ η μητέρα του μοιρολογούσε, ένα λευκό περιστέρι πέταξε και κάθησε επάνω στην εκκλησιά».

Στο κάτω μέρος του πίνακα ο Γεωργίου παρουσιάζει τρεις πενθοφορούσες Κυπρίες μητέρες και το περιστέρι επάνω στην εκκλησία. Μέσω του περιοδικού «Τάιμς οφ Σάιπρους» ο Γ. Πολ. Γεωργίου απηύθυνε την ακόλουθη έκκληση προς τον Κυβερνήτη: «Ευσεβάστως απευθύνομαι προς την Εξοχότητά σας για να σας ζητήσω να λευτερώσετε τους νεαρούς νεκρούς που είναι θαμμένοι πίσω από τα κάγκελα των Κεντρικών Φυλακών για να ταφούν χριστιανικά και ν’ αναπαυθούν εν ειρήνη. Και πάλι σας ευχαριστώ. Γ. Πολ. Γεωργίου, Αμμόχωστος». Η έκκληση του ζωγράφου αγνοήθηκε: άλλοι τρεις πεσόντες (Μάρκος Δράκος, Στυλιανός Λένας, Κυριάκος Μάτσης) προστέθηκαν στο φυλακισμένο κοιμητήριο. Πολλοί θάφτηκαν δυο δυο μαζί!