ΑΝΝΑ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ:

Εκεί όπου οδηγούν οι ‘Γραμμές Ζωής’.

‘’Εσύ, μυστικιστή, βλέπεις ένα νόημα σε όλα τα πράγματα.

Για σένα όλα έχουν ένα κρυμμένο νόημα. Υπάρχει κάτι μυστικό σε κάθε πράγμα που βλέπεις.

Αυτό που βλέπεις, το βλέπεις πάντα ώστε να δεις κάτι άλλο.

Για μένα, επειδή έχω μάτια μόνο για να βλέπω, βλέπω απουσία νοήματος σε όλα τα πράγματα. Με βλέπω και με αγαπώ γιατί το να είμαι ένα πράγμα είναι, δεν σημαίνω τίποτα.

Το να είμαι ένα πράγμα είναι, δεν υπόκειμαι σε ερμηνείες’’.

‘’Γιατί πρέπει να πω αδέρφι μου το νερό, αν δεν είναι αδέρφι μου;

Για να το νιώσω καλύτερα;

Το νερό είναι νερό και γι’ αυτό είναι ωραίο’’.

Αλμπέρτο Πεσσόα: Tα Ποιήματα του Αλμπέρτο Καέιρο. Μτφ. Μαρία Παπαδήμα. Gutenberg, Αθήνα 2014.

‘’Η Ιστορία είναι μια μεγάλη λέξη... Δεν είναι το είδος του ζώου που μπορείς να κάμεις κατοικίδιο’’. Αντόνιο Ταμπούκκι.

Έρχεται στην Κύπρο σε μια ώρα κρίσεως, (που πότε δεν είναι;), ζούμε, επί δεκαετίες, τους ίδιους ταραγμένους καιρούς, η εικαστικός Άννα Κωνσταντίνου κι εγώ. Να βρισκόμαστε τακτικά κει και δω μες στον κόσμο, στην Κύπρο, όπου ζει η οικογένειά της, la mamma Μαρία, Ιταλίδα από την Αίγυπτο, οι αδερφές της με τις οικογένειές τους, πιο συχνά βλέπω τη Χριστίνα, aka Λίλυ, μιαν εξαιρετική κεραμίστρια με εκθέσεις, όπου εκπροσωπείται η πολύ σπουδαία και αρχαιότερη Τέχνη (όχι ‘’αυτή’’ αλλά ΚΑΙ ‘’αυτή’’, ένεκα Αφροδίτης), η Κεραμική της Κύπρου!

Με τον πατέρα της, τον γνωστό γλύπτη Δημήτρη Κωνσταντίνου, Κύπριο της Αιγύπτου, μας έδενε φιλία χρόνων και πολιτικές έγνοιες κοινές, ζήσαμε ‘Ζυρίχη’ και τη μεγάλη Αναγέννηση σ’ όλες τις Τέχνες που άνθισε λες σε μια νύχτα, με την ανεξαρτησία του τόπου από την αποικιοκρατία, νομίζαμε πως θα φτιάχναμε μια Κύπρο σημαντική, είχαμε τα δικά μας εργαλεία ο καθείς: καλές σπουδές ή πολλή πείρα και σπουδαίες Ιδέες.

Ζήσαμε πραξικόπημα-εισβολή, κατοχή, χωρίς παρελθόν για να αξίζουμε ένα τέτοιο παρόν, κανένα παράπονο, το βλέπαμε να έρχεται το κακό, το προβλέπαμε, δεν χρειαζόταν να είσαι μάγος. Ο Ταμπούκι είπε: ‘’...δεν νομίζω πως έχω ιδιαίτερο ταλέντο πρόβλεψης, επειδή όταν έχεις ανά χείρας τρία - τέσσερα στοιχεία, δεν χρειάζεται να είσαι ιδιοφυία, για να βγάλεις ορισμένα συμπεράσματα‘’. Το είδαμε να έρχεται το Κακό!

Οι καταβολές

Ο Δημήτρης Κωνσταντίνου άφησε το σημαντικότατο Έργο του στην Ιστορία της Τέχνης της Κύπρου, ένας καλλιτέχνης σαν Ήφαιστος, όμορφος, όμως, σ’ ένα σιδεράδικο, να σφυρηλατεί μερόνυχτα: σε δεχόταν ως ίσο, ή καθόλου, για τα μούσκουλα που είχες, έστω και τα αόρατα του... μυαλού, άμα ήσουν γυναίκα!!! Τον χάσαμε πριν από λίγα χρόνια. Σ’ αυτήν την οικογένεια με μόνο κορίτσια (όλα όμορφα) γεννήθηκε στη Λευκωσία η Άννα, κοκκινομάλλα με φακίδες, σαν τη Μάμμα της. Σπούδασε ζωγραφική και χαρακτική στην Ακαδημία Καλών Τεχνών της Ρώμης. Από το 1977 ζει και εργάζεται στο Εδιμβούργο.

Έχει παρουσιάσει το έργο της σε 17 ατομικές εκθέσεις στην Κύπρο, την Ελλάδα, την Ιταλία και τη Σκοτία και έχει λάβει μέρος σε πολλές διεθνείς ομαδικές εκθέσεις ανά τον κόσμο, μεταξύ άλλων, στην Ιταλία, την Ελλάδα και το Ηνωμένο Βασίλειο, με πολλές αναθέσεις σε εκκλησίες και δημοσίους χώρους στη Σκοτία. Εκπροσώπησε την Κύπρο το 1967 στην 5η Μπιενάλε Παρισίων, το 1968 στην 7η Μπιενάλε της Αλεξάνδρειας και στην 1η Τριενάλε της Ινδίας στο Νέο Δελχί. Σε λίγες μέρες εκθέτει τις «Γραμμές Ζωής», στη Λευκωσία.

Oι Γραμμές Ζωής

Με την Άννα Κωνσταντίνου βλεπόμαστε χρόνια πολλά και συναπτά στο Εδιμβούργο, όπου ζει με τις κόρες της και τις οικογένειές τους. Επί χρόνια περιδιαβάζουμε μαζί το σπουδαίο Διεθνές Φεστιβάλ Τεχνών του Εδιμβούργου, με την καλύτερη μουσική και τις καλύτερες παραστάσεις απ' όλο τον κόσμο στο Θέατρο, αλλά και το Φεστιβάλ Fringe ταυτόχρονα, πιο πειραματικό, με τις εικαστικές τέχνες να τιμούνται πιο πολύ στις πινακοθήκες και τις γκαλερί της πόλης, όπου ο Καραβάτζιο και ο Ντέιβιντ Χόκνεϋ με τον Καβάφη, ο Πικάσσο και ο Τιντορέττο δέχονται χιλιάδες επισκέπτες απ' όλο τον κόσμο προς μεγάλη τέρψη ομματιών μα και να καταβροχθίζουν τα πιο ωραία cup cakes και το shortbread της Σκοτίας στο απογευματινό τσάι...

Στο λιμάνι της πόλης, στα μικρά ‘’intimate’’ εστιατόρια, τρως τα πιο φρέσκα θαλασσινά με πολύ καλό κρασί. Τα Αρχαιολογικά Μουσεία, τα πολυάριθμα ροκοκό Θέατρα και οι Αίθουσες Συναυλιών, σε πολλές παλιές εκκλησίες, μπορείς να ακούσεις... τυχαία τον Λεωνίδα Καβάκο, ένα σχεδόν... τοπικό όνομα, μα και τη βιολονίστα μας Βικτόρια και την πιανίστα αδερφή της Ελένη Μαυρομουστάκη, δύο εξαιρετικές μουσικούς μας που κάνουν διεθνή καριέρα με βάση τους το Λονδίνο (*1)...

Περί Απελευθέρωσης, πάντα!

Το 2005 προσκάλεσα (*2) την Άννα Κωνσταντίνου και της ανέθεσα να δουλέψει επάνω στο θέμα ‘’De-Liberation’’. Οι λέξεις (στα Γαλλικά) σημαίνουν, ‘’Περί Απελευθέρωσης ‘’, και χωρίς την παύλα, η λέξη σημαίνει σκέψη. Μαζί με την Άννα κάλεσα τον νέο σημαντικότατο συνθέτη μας, Εύη Σαμμούτη, που τον πρωτάκουσα σε μια συναυλία στην Κύπρο το 2005, να δουλέψει επάνω στο ίδιο θέμα, σε συνεννόηση με την εικαστικό Άννα Κωνσταντίνου, για μια έκθεση εικαστική cum σύνθεση μουσική στον ίδιο χώρο, έχοντας το ίδιο θέμα (στο μυαλό και την καρδιά).

Το 2005 η Κύπρος είχε ήδη προσχωρήσει στην Ευρωπαϊκή Ένωση, από 1η Μαΐου 2004. Νέες ελπίδες αναπτέρωσαν την πίστη του κόσμου μας για το Κράτος της Κύπρου και για την τελική απελευθέρωσή της από την τουρκική κατοχή, ως νέο μικρό, ελεύθερο Κράτος, μέσα σε μια μεγάλη δημοκρατική Ένωση.

Γι’ αυτό άλλωστε, η Κυπριακή Δημοκρατία αγωνίστηκε να προσχωρήσει στην Ένωση αυτή, με οικονομικές επιπτώσεις όχι ιδιαίτερα ευνοϊκές για την Κύπρο, που τότε χαιρόταν ένα πολύ καλό επίπεδο ζωής, αλλά πιστεύοντας στην Ευρώπη σαν επίκεντρο της Δημοκρατικής Σκέψης που ενστάλαξαν οι ελληνικές Αξίες στον Διαφωτισμό. Ποιος να φανταζόταν το Brexit, και τη μεταναστευτική τραγωδία που πλήττει την Ελλάδα και όλη τη Μεσόγειο, απειλώντας με Grexit, μια χώρα που πάντα θα διδάσκει την Φιλοξενία, λέξη θυγατρική ακόμα και μέσα στην απίστευτη πενία.

Η Άννα Κωνσταντίνου δημιούργησε μια σειρά έργων λαμπερών και χρωματιστών με μεγάλα τελάρα και φόρμες με βαθύ κόκκινο, μαύρο και χρυσό αστραφτερό, σαν μέταλλο και σαν ήλιο, σε αρχιτεκτονικές δομές στέρεες και εύ-μορφες, με ανοίγματα και παράθυρα, αλλά σε μια ‘διάλεκτο’ προ-γλωσσική, όπου σκέψη και αίσθηση ήταν συνταιριασμένα σε μιαν Ηρακλείτεια ‘’Κρυφήν αρμονίη’’... Η μουσική του Εύη Σαμμούτη, σύγχρονη, πρωτότυπη, είχε περιέργως αυτήν την ισορροπία, δυνατή αλλά ευλύγιστη και ‘’λαμπερή’’, με σίγουρη, λεπτή, καθαρή σύνθεση ήχων και οργάνων, με πολλήν αφαίρεση, χωρίς bavardage και ευκολίες, μια ανάταση ήχων: Με οπτικο-ακουστική προσωπική και συλ-λογική Σκέψη: Deliberation.

Μια νέα, άλεκτη Διά-λεκτος

Έκτοτε η Άννα Κωνσταντίνου έκανε χίλια δυο καινούργια έργα, άλλαξε χρώματα, αφαίρεσε χρώματα, έφερε μέσα στην τέχνη της τη Φύση, βγήκε η τέχνη της έξω στη Φύση, ανέβηκε σε δέντρα και τα έκαμε έργα του Ανθρώπου, ‘’Η Άνοιξη, και αυτή προϊόν του Ανθρώπου είναι’’, λέει ο Ελύτης, έργα Τέχνης μέσα στον δικό τους χώρο, υπαινισσόμενη άηχα, ήσυχα, πως η ίδια Κρυφή Αρμονίη συνέχει το Χέρι με τον Μίσχο, το Δέντρο με το Μέταλλο, το Οργανικό με το Ανόργανο, γραμμικά.

Οι ‘Γραμμές Ζωής’, είναι αυτές που περι-γράφουν τη νέα έκθεσή της στην C.K. Art Gallery (Mακαρίου και Παπανικολή 3, Λευκωσία, τηλ. 22751325) από την προσεχή Τετάρτη, 7μ.μ., 22 Φεβρουαρίου-15 Μαρτίου, 2017. Με λεπτό πινέλο και μια - μια, να κατά-γράφει στιγμές, ή τελείες, ή σημεία στίξης που διαρκούν στο διηνεκές, σε μια Διάλεκτο εν-διαλογική, που ρέει αντιδρομικά για να φθάσει σε μια (στιγμιαία) ισορροπία.

Αλλά βλέποντας προχθές μαζί της ένα έργο της, τής δεκαετίας του ’70 συνειδητοποιούμε (στην Έγκωμη, έστω, της Λευκωσίας, και όχι την κατεχόμενη από την Τουρκία, την αρχέγονη Μυκηναϊκή μας Έγκωμη, της Αμμοχώστου, με τα ‘’Άλογα της Έγκωμης’’, ιστορικό έργο του ζωγράφου Γιώργου Σκοτεινού) μια σταθερότητα και μια συνέπεια, όχι σαν ύφος, μα ως ουσία, με καμπύλες τότε, αλλά πάλι με γραμμές σήμερα και από-χρώσεις του μαύρου προς το λευκό: όπως λέει ακριβώς ο Theodor Adorno: ‘’Ελευθερία δεν είναι να διαλέγεις μεταξύ μαύρου και άσπρου, αλλά να αποδεσμεύεσαι από τέτοιες έξωθεν επιβεβλημένες επιλογές’’.

Η ίδια Οικονομία στη Φύση πάντα, στην Άννα, η ίδια Ισορροπία που επιτυγχάνεται, μέσα από την Εναντιοδρομία: πάλι Delibaration, χωρίς την παύλα να χωρίζει τη Σκέψη από την Απελευθέρωση. Επειδή Σκέψη = Απελευθέρωση! Σε ώρες κρίσεως ο Τόπος μας - και πότε δεν ήταν; - η Άννα Κωνσταντίνου, μέσα σ’ αυτή τη δύση των χρωμάτων της πραγματικότητάς μας με επιβεβλημένο το Μαύρο - Άσπρο, ή το Μαύρο ΣΑΝ Άσπρο, με τις ‘’Γραμμές Ζωής’’, εξηγεί, με μηδεμία Λέξη, γιατί η Ζωή αξίζει. Αντέστε να δείτε τι ακριβώς εννοεί η Άννα ! ΑΞΙΖΕΙ! ΝΚ

Δρ ΝΙΚΗ ΚΑΤΣΑΟΥΝΗ ΚΡΙΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ ‘ΠΑΡΡΗΣΙΑΚΑ’