Λούκας Κωνσταντίνου

Ποιος θυμάται σήμερα την Ακανθιώτισσα Γυμνάστρια-Παιδαγωγό με περγαμηνές Αναστασία Κραμβή, εκτός από ελάχιστους παλαιότερους συντοπίτες της, που την είχαν γνωρίσει κάποια καλοκαίρια στη γενέτειρά της, φτάνοντας από την Ελλάδα της μόνιμης διαμονής της; Ευτυχώς που ο επίγονος ομότεχνός της Λούκας Κωνσταντίνου μάς έφερε στο φως τα πολυσχιδή έργα και τις αξιοθαύμαστες ημέρες της μέσα από την εμπεριστατωμένη βιοεργογραφική του μελέτη, που εξέδωσε το 2015 υπό τον τίτλο «Φύλλο Πορείας μιας ανυπότακτης ψυχής».

Τίτλος τιμής, που απηχεί την πολύπλευρη σημειολογία μιας εμβληματικής μορφής, της ηρωικής, ανθρωπιστικής και πατριωτικής της προσφοράς, ειδικότερα στα χρόνια του Ελληνοϊταλικού και Εμφυλίου Πολέμου, αλλά και μιας αεικίνητης πολυδιάστατης δράσης καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της στα εκπαιδευτικά και πολιτισμικά βορειοελλαδικά δρώμενα.

Το βιβλίο, που ο συγγραφέας αφιερώνει στη μνήμη του Επίτιμου Σχολικού Συμβούλου Ιωάννη Σεραφειμίδη (1933-2013), στον οποίον, σύμφωνα με το προλογικό του σημείωμα, οφείλει την προτροπή της συγγραφής του, είναι καρπός επίμοχθης έρευνας, όπως διαπιστώνεται από τον συστηματικό υπομνηματισμό των 111 σελίδων του, όπου, εκτός από το διαφωτιστικό φωτογραφικό υλικό, το γλωσσάρι και το ευρετήριο, επιτάσσονται πολυειδείς βιβλιογραφικές πηγές: συνεντεύξεις βιωματικών μαρτυριών, ανέκδοτα κείμενα, ιδιωτικές και δημόσιες αρχειακές συλλογές, καθώς και εφημερίδες, περιοδικά και έργα αναφοράς Ελλαδιτών και Κυπρίων συγγραφέων.

Στο εναρκτήριο κεφάλαιο του βιβλίου καταγράφονται συνοπτικά στοιχεία, σχετικά με τη γέννηση της Αναστασίας Κραμβή στην Ακανθού στις αρχές του περασμένου αιώνα, χωρίς να καθορίζεται επακριβής ημερομηνία λόγω διαφορετικών γραπτών ενδείξεων, την ημερομηνία της εκδημίας της στις 19 Ιανουαρίου 1998 στη Θεσσαλονίκη, τις γονεϊκές της καταβολές και τις επιδράσεις του οικογενειακού, κοινωνικού, θρησκευτικού και φυσικού-ειδυλλιακού περιβάλλοντος της κωμόπολής της.

Γηγενείς δυνάμεις και ιδιαιτερότητες φυσιογνωμικής εντοπιότητας, όπως το παραθαλάσσιο λοφώδες τοπίο, η φιλομάθεια, η προοδευτικότητα και η ευσέβεια των κατοίκων με τις ευλογίες του πολιούχου τους Χρυσοσώτηρος, η φιλοπατρία και η διαχρονική συνεισφορά τους στους αγώνες του Έθνους.

Όλες εκείνες οι πατροπαράδοτες αρετές και τα ελληνοχριστιανικά ιδεώδη, που διαμόρφωσαν τον χαρακτήρα και τον ψυχισμό του ιδεολογικού-συναισθηματικού κόσμου μιας δυναμικής προσωπικότητας, προδρομικής για την εποχή της, όπως σκιαγραφείται στις επί μέρους αναφορές των δύο άλλων εκτενών κεφαλαίων.

Διατρέχουμε περιληπτικά τους σημαντικότερους σταθμούς της «εκπαίδευσης και του εκπαιδευτικού της έργου» και της «κοινωνικής δραστηριότητας και προσφοράς» της, κατά την αναγραφή των ομώνυμων τίτλων. Εν πρώτοις, μετά την αποφοίτηση από το Δημοτικό Σχολείο της κοινότητάς της και το Παρθεναγωγείο Φανερωμένης στη Λευκωσία, και αφού εργάστηκε ως δασκάλα στα Πάνω Ακουρδάλια, σπούδασε στο Διδασκαλείο Νηπιαγωγών Καλλιθέας και αναφέρεται ως η πρώτη Κυπρία Γυμνάστρια, που αποφοίτησε από το Διδασκαλείο Γυμναστικής Αθηνών (1923-1925).

Πρώτος διορισμός της ως καθηγήτριας Σωματικής Αγωγής στις Σέρρες, όπου επίσης δίδαξε στο Ανώτερο Παρθεναγωγείο και στο Διδασκαλείο Θηλέων. Στη «δεύτερη γλυκυτάτη πατρίδα» της, κατά την ίδια, γνωρίστηκε με τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, που ήταν στο Δ.Σ. του Αθλητικού Συλλόγου Σερρών τη δεκαετία του 1930. Στη συνέχεια, αφού εργάστηκε στο Β' Γυμνάσιο Θηλέων Θεσσαλονίκης(1934-1938), έφυγε για το Λονδίνο, όπου σπούδασε σύγχρονη σχολική και ρυθμική γυμναστική και προπαρασκευή αθλητών, παρακολουθώντας παράλληλα σε νοσοκομεία μάλαξη-κινησιοθεραπεία.

Μετά τη μετεκπαίδευσή της στη Στοκχόλμη, πιθανόν το 1940, επιστρέφει στην Ελλάδα, για να καταταγεί εθελόντρια αδελφή στον Ελληνικό Ερυθρό Σταυρό, αναλαμβάνοντας καθήκοντα σε νοσοκομεία, ορεινά χειρουργεία και Κινητά Ιατρικά Συνεργεία (ΚΙΣ). Στα μέσα της δεκαετίας του 1940 συνάντησε στη Θεσσαλονίκη τον Αυξεντίου και τον Μάτση. Το 1951 παρακολούθησε πάλι στο Λονδίνο μαθήματα φυσικοθεραπείας για ένα εξάμηνο.

Τόσο οι λαμπρές της σπουδές σε τρεις διαφορετικές σχολές εντός και εκτός Ελλάδος όσο και η προσφορά της ως καθηγήτριας στη Μέση και Ανώτερη Εκπαίδευση, Επιθεωρήτριας Σωματικής Αγωγής και από το 1983 Επιθεωρήτριας εθελοντριών νοσοκόμων του ΕΕΣ και η συγγραφή εκπαιδευτικών εγχειριδίων σηματοδοτούν την πρωτοπορία μιας κορυφαίας φιλόμουσης παιδαγωγού. Μιας αγωνίστριας στις επάλξεις του εθελοντισμού, που λάτρεψε τη φύση, την ορειβασία, τη χαρά της ζωής και τον άνθρωπο. Το επιμαρτυρούν οι αναμνήσεις μαθητριών της, οι πανελλήνιες και οι διεθνείς της διακρίσεις.