Ο στρατιώτης ποιητής

Δεν έχω γράψει ποιήματα
μέσα σε κρότους
μέσα σε κρότους
κύλησε η ζωή μου.

Την μιαν ημέρα έτρεμα,
την άλλην ανατρίχιαζα
μέσα στο φόβο,
μέσα στο φόβο
πέρασε η ζωή μου.

Δεν έχω γράψει ποιήματα,
δεν έχω γράψει ποιήματα,
μόνο σταυρούς
σε μνήματα
καρφώνω.

Μίλτος Σαχτούρης

Όσοι γνωρίζουν μετά βεβαιότητας τη σημασία της σημερινής χριστιανικής εορτής, μπορούν να αφοσιωθούν στην Ημέρα και τον συμβολισμό της, χωρίς να ενοχλούνται από άλλες «συμπτώσεις», ή, παρ' όλες τις «συμπτώσεις»: η αλήθεια είναι ότι ο χρόνος υποδιαιρείται σε τακτές συμβατικές περιόδους, ώρες, μέρες, μήνες, εποχές, χρόνους που κάνουν τη ζωή μας να επιμερίζεται «δίκαια» «επί δικαίων και αδίκων» και να συγχρονίζεται εθελούσια, εξομοιώνοντας πολλές φυλές. Για πρώτην, όμως, φορά σε αιώνες, το μισό Νησί Κύπρος άλλαξε εξαίφνης ώρα και μαζί άλλαξε τη συμβατική βίωση του χρόνου από τους συν-κατοίκους του.

Μια άλλη διαφορά ήρθε να τονίσει την πρώτη που προηγήθηκε. Η γεωγραφική διαίρεση, μεταξύ «Βορρά» και «Νότου». Αυτή υπήρξε η χωροταξική «διαφορά», από το καλοκαίρι της τουρκικής επίθεσης εναντίον της Κύπρου το 1974, οπόταν το Νησί διαιρέθηκε, όσον ούπω, γεωγραφικά σε Βορρά και Νότο, με φορτσαρισμένες ανακρίβειες, αναντίρρητα όμως αποδεκτές.

Πού ακριβώς είναι κτισμένη η Αμμόχωστος; Στον «Βορρά» της Κύπρου; Όχι βέβαια! «Βορράς» έφθασε να σημαίνει το κατεχόμενο από την Τουρκία τμήμα της Κύπρου συμπεριλαμβανομένης της Αμμοχώστου, «επίσημο» όνομα της πόλης που εκτείνεται νοτιοανατολικά, που ονομάζεται, επί το λαϊκότερον Βαρώσι. Στα τουρκικά σημαίνει προάστιο, ονομασία που τη δώσαν οι Τούρκοι Οθωμανοί στην περιοχή νοτιότερα από την παλαιότερη Αμμόχωστο, απ' όπου εκδίωξαν τους Έλληνες Χριστιανούς κατοίκους της το 1571 -όσους δεν κατέσφαξαν, όπως και Βενετσιάνους, Καθολικούς, Αρβανίτες, στρατιωτικούς και άλλους άμαχους κατοίκους της Πόλης.

Καθολική καταπίεση

Λέγεται, με ικανήν ιστορική τεκμηρίωση, ότι η καταπίεση της Καθολικής Εκκλησίας επάνω στους κατοίκους για να γίνουν καθολικοί (κατά την περίοδο των Λουζινιανών, 1192-1489) ήταν ιδιαίτερα σκληρή. Εντούτοις η πολιορκία της Αμμοχώστου, κατά τη Βενετοκρατία (1489-1571) κράτησε έναν ολόκληρο χρόνο σχεδόν, οι κάτοικοι και οι Βενετσιάνοι της πόλης λιμοκτόνησαν, τους σώθηκαν τα πυρομαχικά, και η βοήθεια από την... Καθολική Βενετία... ακόμα αναμένεται!!! Λέγεται πάλι ότι η Πόλη προδόθηκε από κάποιον Ορθόδοξο, αλλιώς θα κρατούσε ακόμα έως... σήμερα!!!

Τώρα, ο Μαρκαντώνιος Βραγαδίνος, Κυβερνήτης της Αμμοχώστου που τη λέγαν Famagusta (*), αφού πήγε να πάρει το Κλειδί της Πόλης στον Λαλά Μουσταφά, με ανταλλαγή να αφήσει να φύγουν τα γυναικόπαιδα με πλοίο στην Κρήτη, κι όσοι μείνουν, όλων των φυλών να μην πειραχτούν, κι ο Λαλά Μουσταφάς «έδωσε τον λόγο του», ξαφνικά, κει που έπιναν «πολιτισμένα», του «ανάδωξεν», «εστράβωσεν το δειν του» και είπεν του Μαρκαντώνιου, «μου έφαγες 80.000 στρατιώτες μου, σκύλε», κι έβαλε να αποκεφαλίσουν τους συνοδούς του επιτόπου, και τον ίδιον τον Βραγαδίνο τον βασάνισαν βάναυσα, και τον έγδαραν ζωντανό, αφού πρώτα τον περιέφεραν στους δρόμους, να τον δουν και να παραδειγματιστούν οι «άπιστοι-γκιαούρηδες», που κατά μερικούς μοδέρνους Τουρκολόγους (μόλις προχθές) της Κύπρου δεν σημαίνει δα και τίποτε τόσο... «κακό»!!!

Θύλακοι, οι φύλακες της διχοτόμησης

Μέσα στην παλιά, εντός των τειχών πόλη Αμμόχωστο, στα νοτιανατολικά, μείναν οι Τούρκοι στρατιώτες και έποικοι που κουβάλησαν οι Τούρκοι απ' όλα τα μέρη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και πιο νότια, κολλητά, κτίσαν την πόλη τους οι Έλληνες της Κύπρου που βρίσκονται το Νησί από τη β’ χιλιετία π. Χριστού (προτού γίνουν δηλ. Χριστιανοί από τους Αποστόλους Παύλο και Βαρνάβα).

Στην παλιά Αμμόχωστο υπάρχει ακόμα μεγάλος αριθμός εκκλησιών - λέγεται πως η παλιά πόλη είχε 352 εκκλησιές), πολλές κατεστραμμένες από το 1571, και πολλές από το 1963, όταν η τ/κ ηγεσία του Ντενκτάς εξανάγκασε τους Τούρκους της Κύπρου να κλειστούν σε περιοχές (θυλάκους) αμιγώς τουρκικούς, ενώ ταυτόχρονα κουβαλούσαν λαθραία στην Κύπρο πυρομαχικά και όπλα.

Από το 1957 οι Τούρκοι στην Κύπρο εξοπλίζονταν από την Τουρκία, ενώ, στις 18 Οκτωβρίου 1959, ανακόπτεται από τους Άγγλους -που ακόμα διοικούσαν «μεταβατικά», μετά την υπογραφή Ζυρίχης-Λονδίνου τον Αύγουστο 1959, την Κύπρο- το πλοίο «Ντενίζ» ανοικτά της Καρπασίας, με πυρομαχικά και όπλα, οι Άγγλοι καταδικάζουν τους δύο Τούρκους στρατιωτικούς υπεύθυνους, οι οποίοι βύθισαν το πλοίο, σε 9μηνη φυλάκιση και τους στέλλουν στην Τουρκία για να εκτίσουν τις ποινές τους, μετά από παρέμβαση του Ζορλού, τότε ΥπΕξ της Τουρκίας.

Παρένθεση

Στο πρώτο αλλ’ όχι τελευταίο στρατιωτικό πραξικόπημα στις 27 Μαΐου 1960, στην Τουρκία, καταδικάζονται σε θάνατο ο πρωθυπουργός Aντνάν Μεντερές, ο ΥπΕξ Ζορλού και ο Υπουργός Οικονομικών Χασάν Πολατκάν. Οι δυο τελευταίοι απαγχονίστηκαν μαζί στις 16 Σεπτ. 1961, ενώ ο Μεντερές στις 17.9.61, γιατί προηγήθηκε απόπειρα αυτοκτονίας του. Οι συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου για την Κύπρο είχαν υπογραφεί από τους Μεντερές και Ζορλού στο Λονδίνο.

Το αεροπλάνο του Μεντερές, με 24 επιβάτες, κατέπεσε λίγο πριν από την προσγείωσή του στο Γκάτουικ, 17/2/1959, σκοτώθηκαν 14 επιβαίνοντες, αλλά ο Μεντερές γλύτωσε με ελάχιστες γρατσουνιές και μεταφέρθηκε στο London Clinic, όπου στις 19 Φεβρ. 1959 υπέγραψε τη Συνθήκη για την Κύπρο και γύρισε με υποδοχή ήρωα στις 26 Φεβρ. στην Άγκυρα. Το στρατιωτικό πραξικόπημα σε ένα χρόνο, εκτός από πολλούς θανάτους, οδήγησε και στην ίδρυση του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας της Τουρκίας, που δίνει το δικαίωμα επέμβασης του στρατού σε πολιτικά ζητήματα.

Χριστούγεννα 1963

Ξεσπούν συγκρούσεις μεταξύ Ελλήνων και Τούρκων. Οι όροι Ε/κ και Τ/κ ήταν φυλετικοί χαρακτηρισμοί που δόθηκαν από τους Άγγλους, με στόχο τη δημιουργία «Κυπριακότητας» των κατοίκων της Κύπρου, ιδίως των Τούρκων και των Ελλήνων, για να εξισωθούν ως κοινότητες, αντί των ιδιοτήτων «πλειονότητας- μειονότητας» 82%-18%. Οι άλλες κοινότητες δεν έγιναν ποτέ Α/κ, Αρμενοκύπριοι, ή Μ/κ Μαρωνιτοκύπριοι, ή Λ/κ Λατινοκύπριοι.

Τα «Δεκατρία Σημεία» του Μακάριου Νοε. 1963 για αναθεώρηση του συντάγματος -με τη συγκατάθεση, λέει, των Άγγλων (Κλαρκ)- που δεν λειτουργούσε λόγω των βέτο που είχε ο Τούρκος αντιπρόεδρος και άλλες δυσλειτουργίες, είχαν σαν απάντηση την τουρκική αντίδραση, συγκρούσεις με επέμβαση της ΤΟΥΡΔΥΚ και ΕΛΔΥΚ, πρώτα στη Λευκωσία αλλά και στην Αμμόχωστο και την Κερύνεια, θανάτους, θύματα, τον εγκλεισμό Τ/κυπρίων σε θυλάκους, και χάραξη της «Πράσινης Γραμμής» της διχοτόμησης της Κύπρου γεωγραφικά από τους Άγγλους και: Τη δημιουργία θυλάκων με Τ/κ και τη μετέπειτα διχοτόμηση της Κύπρου σε πολιτικό/φυλετικό «Βορρά» και «Νότο».

Κι ας μην ήταν μήτε γεωγραφικά Βορράς, μήτε αρτιμελής Νότος. Τον Αύγουστο 1964 βομβαρδίζεται η Τηλλυρία Β.Δ. της Κύπρου, από την Τουρκία, με βόμβες ναπάλμ και πολλούς νεκρούς Έλληνες, στρατιώτες και αμάχους. Το 1983, το κατεχόμενο έδαφος της Κύπρου με τους Τ/κ, που άλλοι εκούσια κι άλλοι ακούσια κατέφυγαν στον «Βορρά», ανακηρύχτηκε παράνομα σε «Τουρκική Δημοκρατία Βόρειας Κύπρου», ΤΔΒΚ, αφού είχε ανακηρυχθεί προηγουμένως στις 13 Φεβρουαρίου 1975 από τον Ντενκτάς ως «Τουρκικό Ομοσπονδιακό Κράτος».

Ποιος το πήρε χαμπάρι τότε, ως προάγγελο της «Τουρκικής Δημοκρατίας Βόρειας Κύπρου»; Αυτό που εκκρεμεί είναι η νομιμοποίηση της τουρκικής κατοχής, τώρα με την τουρκικής ιδιοκτησίας «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία» (ΔΔΟ), που θα συζητηθεί τελεσίδικα στη Γενεύη, 9 και 11 Ιανουαρίου 2017, με Διάσκεψη με τις Εγγυήτριες Δυνάμεις, et al, στις 12/1/2017.

Χριστούγεννα 2016

Δεν θυμούμαι Χριστούγεννα, που τίποτε ευφρόσυνο να μπορεί το πλάσμα να αντλήσει, στο... εγκόσμιο πεδίο. Αν εκκενώθηκε αρκετά το Χαλέπι, είναι σημαντικό. Αν σώθηκαν ζωές, μακάρι. Αν ο Ισλαμικός ανίερος πόλεμος γίνει κατορθωτό να αναχαιτιστεί, είναι η μόνη ελπίδα για τον κόσμο, χώρια από τα ήδη υπάρχοντα δεινά των λιμών και λοιμών. Η Λαμπεντούζα (Λαμπηδούσα) ήταν κάποτε ένα όνομα ιταλικού νησιού που σήμερα προκαλεί μόνο πόνο. Στην Κύπρο καραδοκεί από τη δεκαετία του ’50 η πιθανότητα του εκτουρκισμού τού σταδιακού, με εθνοκάθαρση και διχοτόμηση, με απαρχή την επιδιωκόμενη διάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ως ενιαίου κράτους, με την κατοχή μεγάλου μέρους του εδάφους της από την Τουρκία το 1974 να επιχειρείται να νομιμοποιηθεί με μια «Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία».

Οι άλλες δυο εγγυήτριες δυνάμεις, η Βρετανία και η Ελλάδα, φαίνεται να είναι πρόθυμες να παραιτηθούν από τον ολέθριο, αποικιοκρατικό τους ρόλο, όχι εντελώς η Βρετανία, βέβαια, με επικαιροποίηση των βάσεών της στην Κύπρο. Μόνο η Τουρκία εμμένει στις δικές της διαιώνιες απαιτήσεις, να ροκανίσει το κοκκαλάκι της απισχνασμένης Κύπρου, μαζί με κείνο της Μοσούλης, οσμιζόμενη φυσικά αέρια και πετρέλαια αντλημένα με ανελέητα μεγαλομανή Νεο-Οθωμανικά όνειρα, ορατά σε στόλους, αεροπλάνα, τανκς και ασκέρια που θα τσαλαπατήσουν τη Συνθήκη της Λωζάννης.

Ας πράξει ο καθείς το καθήκον του για Χριστούγεννα με επί Γης Ειρήνη, όχι «Ανταλκίδειο Ειρήνη», πρωτίστως με Δικαιοσύνη: όχι με φυλετικές και θρησκευτικές θανατώσεις ανθρώπων, τρόπων και τόπων. Και δεύτερον, για την Κύπρο, απλώς Ελευθερία και Δημοκρατία, ως μόνη ρεαλιστική λύση. Είναι καιρός. Εγκαίρως! ΝΚ

(*) Δεν βρήκα καμιά λογική εξήγηση πώς και γιατί δόθηκε το λατινοειδές όνομα Famagusta στην Αμμόχωστο από τους Λουζινιανούς (1192-1489) ως Famagouste. Στην Ιταλία πάντως, στο Μιλάνο, ρωτώντας έμαθα πως μια περιοχή φέρει το όνομα Famagosta, χωρίς κανένα άλλο χαρακτηριστικό, ή μια εξήγηση της λέξης. ΝΚ