Η γέννησίς σου, Χριστέ ο Θεός ημών,
ανέτειλε τω κόσμω το φως το της γνώσεως
εν αυτή γαρ οι τοις άστροις λατρεύοντες υπό αστέρος εδιδάσκοντο
Σε προσκυνείν, τον Ήλιον της δικαιοσύνης,
και Σε γινώσκειν εξ ύψους ανατολήν Κύριε δόξα Σοι.

Πόσο συγκινεί τις καρδιές των σημερινών Χριστιανών το παιδιόθεν γνωστό κοντάκιο των Χριστουγέννων; Με ποια διάθεση αληθινής κατάνυξης και ευφρόσυνης μέθεξης αφουγκράζονται πλείστοι εξ ημών τα άλλα θεόπνευστα μελωδήματα της κορυφαίας εκκλησιαστικής μας υμνολογίας; Και πόσοι ενωτίζονται τα στιχηρά τους νοήματα, που, εμβαθύνοντας στο κοσμοϊστορικό γεγονός της Θείας Γέννησης, κομίζουν μηνύματα θεογνωσίας-ανθρωπογνωσίας στη διά βίου πνευματική συνοδοιπορία των ανθρώπων; Την ενανθρώπιση, τουτέστιν, του Θεού και τη θέωση του ανθρώπου, όχι με την αλαζονική αντίληψη του Νιτσεϊκού υπερανθρώπου, αλλά με ταπείνωση συναντίληψης, αλληλοπεριχώρηση θυσιαστικής ενσυναίσθησης και συνείδηση πανανθρώπινης κοινωνίας στην ασκητική της αγάπης, όπως με έμπρακτη φιλανθρωπία την ανέδειξε ο Μέγας Βασίλειος.

Μήπως, όμως, τα ξενόφερτα Christmas carols και τα χριστουγεννιάτικά μας τραγουδάκια, που αναπαράγουν τη δυτικότροπη πρόσληψη του «πνεύματος» των Χριστουγέννων με ευτραφείς-διαφημιστές Αγιοβασίληδες, παγανιστικά ξωτικά, ρούντολφς-ελαφάκια και πλαστικές φάτνες πόρρω απέχουν από τα ήθη της ελληνορθόδοξής μας παράδοσης; Μήπως, εξάλλου, τα δώρα των θεοσεβών Μάγων, των φωτισμένων από το άστρο της Βηθλεέμ, έχουν υποκατασταθεί από τα τηλεκατευθυνόμενα «μαγικά» παιγνίδια του τεχνολογικού καταναλωτισμού;

Όσοι, ωστόσο, δεν ανακαλύπτουν εξ αρχής, παρά για πολλοστή φορά επαναλαμβάνουν την επιχειρούμενη κατεδάφιση της χριστιανικής πίστης και της ψαλμικής ποίησης «του ένδοξού μας Βυζαντινισμού» από τους σαρωτικούς ανέμους ενός παγκοσμιοποιημένου μιμητισμού, δεν επικαλούνται μόνο τον Καβάφη, αλλά πρωτίστως τον Παπαδιαμάντη με όσα υπογραμμίζει σε ένα άρθρο του ανήμερα των Χριστουγέννων τού 1887.

Εκθειάζοντας με διείσδυση αντικειμενικής κριτικής «τα λεγόμενα Contes de No?l, τα Χριστούγεννιάτικα δηλ. παραμύθια» στη Βικτωριανή Αγγλία του Ντίκενς, επικεντρώνει την εγκωμιαστική του αποτίμηση στην κατ’ εξοχήν αυθεντική έκφραση του εορτασμού των Χριστουγέννων. Καθότι «εξ Ανατολής το φως», η Παπαδιαμαντική επισήμανση φωτίζει τους συσκοτισμένους ανίδεους καιρούς μας: «δεν δύναμαι να λησμονήσω τους προσφιλείς μοι ασματογράφους, και να μη αποτείνω τον φόρον του θαυμασμού μου εις πάντας[…] τους ποιητάς των διαφόρων της εορτής ύμνων».

Αυτοί λοιπόν οι θεσπέσιοι δοξαστικοί αίνοι στη Γέννηση του Θεανθρώπου ψάλλονται σήμερα και από όρθρου βαθέος, για ν’ ανατείλει ξανά «το φως το της γνώσεως», διαλύοντας το ανθρωποκτόνο έρεβος της αγνωσίας και της μαινόμενης παραφροσύνης. Καθώς ζούμε τις πρόσφατες τραγικές σκηνές και τις δραματικές αιματηρές εικόνες από τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία, την εν ψυχρώ δόλια δολοφονία του Ρώσου πρεσβευτή στην Άγκυρα, την τρομοκρατική επίθεση με νεκρούς και δεκάδες τραυματίες σε χριστουγεννιάτικη αγορά στο Βερολίνο.

Πώς να ξεχάσουμε ακόμη με τα άλλα συσσωρευμένα κακά, που πλήττουν ανελέητα και ολημερίς τον πλανήτη, τη στυγερή δολοφονία αθώων παιδιών, θυμάτων της οπλοκατοχής στις ΗΠΑ; Δεν είναι με δακρύβρεκτα αισθήματα συμπόνιας και παροδικής φοβίας, αλλά με τον εναγώνιο πόνο και τον διαρκή πανικό ενός ανύποπτου μαζικού αφανισμού, που έντρομοι ρωτούμε: πώς και μέχρι πότε θα εξαλειφθούν τα αόρατα πλοκάμια της φανατικής τρομοκρατίας;

Την απάντηση, όσο κι αν τη δώσουν τα όπλα της αντεκδικητικής της καταπολέμησης, θα πάψει, άραγε, να διαιωνίζεται ο αιμάτινος κύκλος της βίας; Δεν απομένει παρά η πίστη στην ελπίδα και την προσδοκία του θαύματος. Κι ας μην απαξιώνουν χλευαστικά οι άπιστοι των απτών αποδείξεων και οι υπέρμαχοι της αμετάπειστης δυσπιστίας εκείνους που «αφελείς» επικαλούνται τη θαυματουργική επενέργεια για την «εξ ύψους ανατολήν» ενός φιλειρηνικού καινούργιου κόσμου και μιας νέας συνανθρώπινης ζωής.

Αυτήν που ο Ιερός Αυγουστίνος, ταπεινός προσκυνητής του Θείου Βρέφους, προσφυώς ομολογεί: «…Ο εσπαργανωμένος Χριστός της Βηθλεέμ έφερε την ειρήνην του αγγελικού ύμνου μέσα εις την ψυχήν του πεπτωκότος ανθρώπου και τον συνεφιλίωσε με τον Δημιουργόν του Θεόν. Εναπόκειται πλέον εις τον άνθρωπον, ν’ ατενίζη με τα όμματα της ψυχής του, πάντα προς την φάτνην του πτωχού και γλυκυτάτου Ιησού ίνα γέμη η ζωή του από εσωτερική ισορροπίαν και γαλήνην, διά να αναγενννάται πνευματικώς μέχρι της συντελείας των αιώνων».

Αυτή τη χαρμονή της αναγέννησης ευαγγελίζονται σήμερα οι άγγελοι από τον Ναόν της Γεννήσεως μέχρι τις ολόφωτες εκκλησίες τής οπού γης χριστιανοσύνης, ψάλλοντας την παναρμόνια λυτρωτική ωδή: «Δόξα εν υψίστοις Θεώ και επί γης ειρήνη εν ανθρώποις ευδοκία». Και ιδού οραματίζονται γονυπετείς οι πιστοί, ωσάν άλλοι αγραυλούντες ποιμένες, ν’ αναδύεται από τα σκοτεινά βάραθρα της οικουμένης ο νοητός Ήλιος της δικαιοσύνης. Και, κατά τον Παπατσώνη, «παρ’ όλα τα τρισκόταδα» και πέρα από «τη φωταψία των ημερήσιων ήλιων» θα τον περιμένουμε να καταπαύσει «των άγριων λαών την ορμητική αντάρα».

Κι ακόμη, να φωτίσει τον νουν της ηγεσίας μας μακριά από θολά τοπία και ζοφερές σκιές, ορθοτομώντας τα βήματα στον δρόμο της διαπραγμάτευσης για την επίτευξη μιας καθολικά αποδεκτής λύσης στο πρόβλημά μας. Για ν’ απελευθερωθεί ο σκλαβωμένος από τον Αττίλα Πενταδάκτυλος και να γίνει το δικό μας σπήλαιο της Γέννησης του Χριστού μας. Για να πάμε σύντομα προσκυνητές στο «Βλογημένο Μαντρί», που όπως διαμηνύει ο Κόντογλου, «θα φεγγοβολήσει με μιαν αλλιώτικη λάμψη και θα φανεί σαν παλάτι». Το παλάτι της Ρήγαινας της Κύπρου.

Χρόνια πολλά και ευλογημένα σε μιαν ελεύθερη πατρίδα!