Βέρα Κορφιώτη
Για το εργώδες του αξιόλογου πονήματος της ευπαίδευτης φιλολόγου και ποιήτριας Βέρας Κορφιώτη, που εντρυφώντας σε πρωτογενείς κειμενικές πηγές και νεότερες βιβλιογραφικές μελέτες αναπλάθει με επιδέξια σύνεργα δοκιμιακής γραφής και μυθιστορηματικής βιογραφίας σε 453 μεγάλου μεγέθους σελίδες την επική ζωή και το πολυδιάστατο φιλοσοφικό σύστημα του Πυθαγόρα, η επιμελήτρια του βιβλίου Ανδρούλα Τουμάζου επισημαίνει εγκωμιαστικά: «Τεράστιο υλικό, απόλυτα τεκμηριωμένο, συμπλέκεται χωρίς διόλου να συγχέεται με πλούσιο φαντασιακό σε ενιαίο όλο [...], προκαλώντας και προσκαλώντας μας να κατανοήσουμε τη θέση μας στον κόσμο και τον σκοπό της ύπαρξής μας.
Ως αληθινή Πυθαγόρεια, η Βέρα Κορφιώτη διακονεί τούτη την αποστολή με σεμνότητα και ταπεινότητα, με αληθινό δέος μπροστά στη μεγαλοσύνη του Πυθαγόρα, λειτουργώντας ως διάμεσος μεταξύ του Πυθαγόρα και του καιρού μας, μεταξύ Πυθαγόρα και παντός καιρού».
Ενώ η συγγραφέας στις εισαγωγικές σελίδες τής άνευ υπερβολής Πυθαγόρειας διατριβής της, επεξηγώντας τις δυσκολίες του εγχειρήματός της και «βαδίζοντας στο μεταίχμιο θρύλου και ιστορίας», διερωτάται αν ήταν θεμιτή η αναμέτρηση μ’ έναν άνθρωπο, που όσο κανένας άλλος «έχει επηρεάσει της σφαίρα της τέχνης», κατά τον Ράσσελ. Κάτω από τον εμβληματικό τίτλο «Αυτός έφα», που παραπέμπει στο παροιμιώδες κρυπτικό δόγμα της πυθαγορικής αδελφότητας, το βιβλίο συναρθρώνει με σπονδυλωτή αφήγηση αυτοτελών οκτώ κεφαλαίων σε τέσσερεις συνεκτικές ενότητες μιαν αδρομερή σκιαγράφηση του περιεχομένου του.
Με την παρατήρηση ότι η Β.Κ. αρχίζει πρωθύστερα στο Α΄ κεφάλαιο υπό τον τίτλο «Τετρακτύς, αγνή αρμονία, όμοια με των Σειρήνων» την ενδελεχή της εξιστόρηση σχετικά με την «τετρακτύν», τη βασική μουσικομαθηματική θεωρία του Πυθαγόρα, προκαλεί το αναγνωστικό ενδιαφέρον και χωρίς να το μειώνει κουράζοντας τον αναγνώστη με δύσκολες έννοιες και παρεμφερείς θεωρίες μεταθέτει πιο κάτω το ΣΤ΄ κεφάλαιο, που τιτλοφορεί «Ο Πατέρας του αριθμού», στοιχειοθετώντας την ενότητα του φιλοσοφικού και επιστημονικού Πυθαγορισμού.
Η δεύτερη ενότητα αφορά στις πολυκύμαντες καμπές του πολυτάραχου και μυστηριώδους του βίου, όπως τον διασώζουν οι διαφορετικές εκδοχές των βιογράφων του, από τη Σάμο της καταγωγής του μέχρι τα ταξίδια του στην Ιωνία και τη νότια Ιταλία, καθώς και τις αλλεπάλληλες παιδευτικές του μυήσεις. Με υποβλητική παραστατικότητα γλαφυρής περιγραφής και αφηγηματική δύναμη μυθοπλαστικής πλοκής η συγγραφέας απομυθοποιεί τα δρώμενα των πυθαγόρειων έργων και ημερών μέσα από τα αντίστοιχα κεφάλαια:
«Ο εν Σάμω Κομήτης», «Ένας εκπληκτικός περίπλους» και «Η παλιννόστηση». Τα κεφάλαια «Ένα πεπρωμένο εκτός συναγωνισμού. Η φρυκτωρία του Κρότωνα» και «Οι αλκυονίδες μέρες πέρασαν» μάς μεταφέρουν στον Κρότωνα, την ίδρυση της Σχολής των Πυθαγορείων με εκπαιδευτικό πρόγραμμα, τις επιθέσεις κατά των Πυθαγορείων και τη διάλυσή τους μέχρι την καταστροφή και την αποτέφρωση της Σχολής. Η τελευταία ενότητα περιλαμβάνει το κεφάλαιο «Πυθαγόρεια κληρονομιά», ήτοι των Πυθαγορείων επιγόνων με φανατικότερο τον Πλάτωνα, καθώς και το Επίμετρο. Το κάθε κεφάλαιο υπομνηματίζεται με διαφωτιστικές υποσημειώσεις πραγματολογικών σχολίων.
Από το μνημειώδες έργο αναφοράς της Βέρας Κορφιώτη, που εμπλουτίζει την πανελλήνια φιλοσοφική Γραμματεία, παραθέτουμε ένα άκρως ενδιαφέρον και επίκαιρο απόσπασμα:
«Ήταν υψίστης σημασίας οι μελέτες που γίνονταν στην τάξη των πολιτικών επιστημών. Ο Πυθαγόρας επιζητούσε να ενώσει την πολιτική ιδέα με την επιστημονική και θέλησε να κάνει την ανθρώπινη κοινωνία εικόνα του μακρόκοσμου του Σύμπαντος, που βρίσκεται μέσα σε αρμονία. Απέβλεπε στην ενότητα των φυσικών νόμων και των νόμων της πολιτείας, επιθυμώντας μια ενιαία, αρμονική και εποικοδομητική προσέγγιση ζωής. Πρέπει να καταπολεμηθεί η απάθεια και η αμάθεια και να μειωθεί η αδικία και η ανισότητα. Οι άνθρωποι οφείλουν να προστατεύουν και να διαφυλάσσουν τη φύση σε όλες τις εκφάνσεις της. Τα ζώα, τα φυτά και κάθε άλλο στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος επιβάλλεται να μη βλάπτονται, αλλά να εξασφαλίζεται η ευημερία τους. Το αποτέλεσμα θα είναι να διάγουν οι άνθρωποι μια ζωή με περισσότερο νόημα μέσα σ’ ένα φιλόξενο περιβάλλον συνδιαλλαγής και αρμονίας. […] Την ισορροπία ανάμεσα στη γη και τον ουρανό ο Πυθαγόρας τοποθετούσε στη συνείδηση της ανθρώπινης ελευθερίας».
