«Το να αγαπάς την Ελλάδα δεν είναι υποχρέωση, αλλά προνόμιο». Αυτό το απόφθεγμα ανήκει στον Χρίστο Ρότσα, από το πρόσφατο βιβλίο του «Απάντηση στον Χρόνο». Πρόκειται για ένα έργο χωρισμένο σε ποίηση και αποφθέγματα. Το έχω διαβάσει δύο φορές, αφού η ιδιόχειρη αφιέρωσή του έβγαινε κατευθείαν από την καρδιά του.

Αυτόν τον άνθρωπο τον γνωρίζω πάνω από τριάντα χρόνια. Λογιστής, πολιτευόμενος, ερευνητής, στοχαστής, φιλικός και φιλομαθής. Μας συνέδεσαν δύο κοινά στοιχεία: Η αγάπη για το βιβλίο, και η αγάπη για την Ελλάδα. Ως ένας γνήσιος βιβλιοφάγος, έγραψε την «Απάντηση στον Χρόνο», την οποία αφιέρωσε στη γυναίκα του, τα παιδιά του, στη μητέρα του, στον πατέρα του που έχασε νωρίς, αλλά και σε όλους τους αδούλωτους.

Αν και μεγάλωσε στο κατεχόμενο χωριό της Αγκαστίνας, κατάφερε να διατηρήσει άσβεστη τη μνήμη των νεανικών του χρόνων. Υπηρέτησε στις Δυνάμεις Καταδρομών και αργότερα σπούδασε Οικονομικές Επιστήμες στο Λονδίνο.

Πρώτη εξομολόγηση

«Το επάγγελμά μου και η πολιτική, προφανώς δεν παραπέμπουν εκ πρώτης όψεως στην ποίηση. Είμαι βέβαιος, λοιπόν, ότι η έκδοση αυτή, που περιλαμβάνει ποιήματα και αποφθέγματα, δηλαδή τα αποστάγματα της ψυχής μου, θα εξέπληξε αρκετούς, πλην εκείνων που με γνωρίζουν πολύ καλά». Αυτά γράφει, μεταξύ άλλων, στο σύντομο προλογικό του σημείωμα. Ο Χρίστος Ρότσας έχει διαχωρίσει τις επαγγελματικές του ασχολίες με τις πνευματικές του αναζητήσεις. Πέραν απ’ αυτά, όμως, ο καημός της σκλαβωμένης πατρίδας δεν τον αφήνει ποτέ να ησυχάσει. Γι’ αυτό λέει ο ίδιος: «Όταν αποφασίσουμε να ελευθερωθούμε, δεν υπάρχει δύναμη να μας σταματήσει».

Οι στίχοι για την Ελλάδα

Η ποιητική του σκέψη και αγάπη για την Ελλάδα αντανακλά ένα αρχαίο τραγούδι, που δεν λέει ποτέ να σταματήσει μέσα του. Ναι, είναι προνόμιο να μιλάς και να γράφεις Ελληνικά. Είναι προνόμιο να ζεις ανάμεσα σε πανάρχαιους καιρούς αλλά, όταν βιώνεις σύγχρονες συμφορές, είναι πλεονέκτημα να έχεις δύναμη για να αντιστέκεσαι.
«Ελλάδα του φωτός, της χάρης, της αρμονίας, της ελευθερίας! Πόσο έντονα φαντάζουν τούτες οι λέξεις, ειδικά σήμερα - 20 Ιουλίου! Δάκρυα προσπαθείς να κρύψεις, τον ύμνο να τελειώσεις. Μα με την Κύπρο λαβωμένη, ποια Ελλάδα να χαρείς; Με απλήρωτο χρέος, όλοι φτωχοί. Όχι μόνο η μάνα και η κόρη, μα όλοι μαζί».

Η Ελλάδα θρέφει εδώ και αιώνες το «είναι» μας και την ύπαρξή μας. Εδώ ακριβώς μπορούμε να θυμηθούμε τη αλησμόνητη φράση του μεγάλου θεατρικού συγγραφέα Ευγένιου Ιονέσκο, λίγο προτού πεθάνει: «Είμαι δυστυχισμένος που δεν έχω γεννηθεί Έλληνας».

Ποιητικοί στοχασμοί

Η ζωή, ο χρόνος, η αγάπη, η ελευθερία, τα ταξίδια, το χώμα και πολλά άλλα είναι χαρακτηριστικά μιας ποιητικής σκέψης που συμβιβάζεται με τα πιο απλά πράγματα.

«Κάθε μέρα είναι ένα καινούργιο ξεκίνημα,
γνωστή η κατεύθυνση, άγνωστος ο δρόμος.
Θυμάσαι τότε τον Καβάφη;
Ψάχνοντας την ευτυχία στο αποτέλεσμα,
τη βρίσκεις στην προσπάθεια!»
***
«Νοιώθω ωραία όταν επιστρέφω σπίτι μου.
Μακρύ ή κοντινό το ταξίδι, γλυκός ο γυρισμός.
Πεθυμάς εκείνα που σου λείπουν».

Κάθε λέξη και ένα νόημα. Αρκετά συγκινητικό το ποίημα για τη Χάρτζια. Αναβλύζει από μνήμες μιας πανέμορφης γης, αλλά πλημμυρισμένης από ξένους αφέντες.

Τα αποφθέγματα

Σε μια πρόσφατη συνάντησή μας στο γραφείο του, και ενώ μιλούσαμε, μου έγραψε δύο σύντομες σκέψεις:

«Το άσχημο δεν είναι να παλεύεις μόνος σου.
Το άσχημο είναι να μην παλεύεις καθόλου»
«Όταν αυτά που λες είναι πρωτόγνωρα,
το μυαλό αυτών που τα ακούνε τα απορρίπτει»

Παρότρυνα τον Χρίστο να συνεχίσει να γράφει. Ο γραπτός λόγος είναι μια έκφραση ψυχικής διεξόδου. Ένα φάρμακο που αντισταθμίζει τη άραχλη εποχή μας και μας οδηγεί σε μια άλλη διάσταση ζωής. Στην περίπτωση που αγωνίζεσαι για ιδανικά, πρέπει να θυμάσαι πάντα τον Επίκουρο που έλεγε: «Ο μέγιστος καρπός της αυτάρκειας είναι η ελευθερία». Στη σελίδα 85 ένα απόφθεγμα, ασφαλώς και ξεχωρίζει:

«Η ευτυχία δεν κοστίζει αφού δεν αγοράζεται».

Η γοητεία των βιβλίων

Η άλλη μεγάλη αγάπη, η ανάγκη βιβλίων, υπήρξε η μυστική σου δύναμη. Το γνωρίζω καλά. Το βιβλιοπωλείο ΕΛΛΑΣ στάθηκε για σένα μια πνευματική κιβωτός. Ναι, είναι προνόμιο για έναν πολυάσχολο άνθρωπο να διαβάζει βιβλία φιλοσοφίας, πολιτικής, ψυχολογίας, ποίησης κ.λ.π. Πρόσφατα μου ζήτησες να διαβάσεις Οδυσσέα Ελύτη. Εδώ και δεκαετίες θέλεις να μαθαίνεις. Γι’ αυτό γράφεις. Ξεχειλίζεις από την ανάγνωση και αισθάνεσαι την ανάγκη να ξεφορτώνεις πάνω στο χαρτί τις σκέψεις και τους προβληματισμούς σου.

Ναι, τα χρόνια πέρασαν. Η γνώση μένει. Κουβαλάς μια μεγάλη κληρονομιά. Παραμένεις ένας αυθεντικός Έλληνας που αντιστέκεται και ελπίζει σε ένα καλύτερο μέλλον. Παραμένεις πιστός στα ιδανικά της Ελευθερίας και της Αγάπης. Σε ευχαριστώ για το βιβλίο που μου χάρισες.