Θραύσματα
Αντώνης Πιλλάς

Για μισό σχεδόν αιώνα, από το 1973 μέχρι σήμερα, ο Αντώνης Πιλλάς, κυκλοφορώντας την πρόσφατη ποιητική του συλλογή, με τον ενδεικτικό της μορφής και του περιεχομένου της τίτλο «Θραύσματα», συμπληρώνει 24 ποιοτικές αναβαθμίδες, ισάριθμες της δημιουργικής εργογραφικής του συγκομιδής. Τον χαιρόμαστε έτσι ν’ ανεβαίνει επάξια στην υψηλή, κατά τον Καβάφη, της Ποιήσεως τη σκάλα και να δρέπει τους ώριμους καρπούς της χαρισματικής του γραφίδας, αλλά και μιας επίμονης και επίπονης εντρύφησης στα μυστικά άδυτα του ποιητικού του κόσμου.

Έγνοια του να μοιραστεί μαζί μας στιγμές ενσυναίσθητης μέθεξης και αισθητικής κατάνυξης, κομίζοντάς μας με την ιδιοπρόσωπη σφραγίδα της τέχνης του, καινούργιους οραματικούς στοχασμούς βιωματικών μηνυμάτων, πολυσήμαντων συμβολισμών και αλληγορικών νοημάτων.

Δεν θα παραλείπαμε εκ προοιμίου να μεταφέρουμε αυτούσια την εμβληματική της συγγραφικής του βιοθεωρίας «Σημείωση», που επιτάσσει στην τελευταία σελίδα των «Θραυσμάτων»: «Μέσα από στοιχειώδη ενδοσκόπηση και μέσα από άγρυπνη και κοπιώδη αλίευση, βγήκαν και καταγράφηκαν τα ποιητικά θραύσματα αυτού του τομιδίου. Δημοσιεύονται με την επίγνωση ότι, όπως και στο παρελθόν, λίγοι ή ελάχιστοι θα τα μελετήσουν, ενώ άλλοι εντελώς θ’ αδιαφορήσουν.

Ωστόσο, ο ποιητής δεν αξιώνει πολλά σεβόμενος την ελευθερία τού καθενός. Κι ακόμα σκέφτεται πως η μοναξιά του μαζί με το δόσιμο στο έργο του, έργο “μη παραδεδεγμένης αξίας”, όπως έλεγε ο Παπαδιαμάντης, εμπίπτουν στο μυστήριο της Τέχνης».

Αυτοί, εντούτοις, οι μεστωμένοι σπόροι από τα τωρινά του χρυσά στάχυα ως άλλα ψήγματα πολύτιμων λίθων, που απηχούν τον σπερματικό λόγο μιας αριστοτεχνικής επιγραμματικής αυτοτέλειας, είναι προέκταση των πρώτων «Θραυσμάτων» με τον υπότιτλο «Στιχηρός ημεροδείκτης», που εξέδωσε το 2001 και όπου παραπέμπει η υποτιτλική υπόδειξη «Σειρά δεύτερη» της παρούσας συλλογής.

Ξεκινώντας από την πρώτη και μέσα από μια σημειολογική αναδρομή στις πέντε θεματικές ενότητες, που επιγράφονται «Μνημοσύνη», «Αποδημίες», «Ουράνιο τραύμα», «Αναπαμένο φως» και «Σκόρπια πουλιά», ανιχνεύουμε τη φιλοσοφημένη πρόσληψη από τον ποιητή της μνήμης και της μεταμορφωτικής δυναμικής της λειτουργίας, καθώς με λυρικούς τόνους και ενίοτε με ελεγειακούς λυγμικούς κραδασμούς ρομαντικών ή επώδυνων αναμνήσεων και τρυφερών ονειρικών αναπολήσεων εξιστορεί τη ζωή που ανεπίστροφη φεύγει. Στον αντίποδα όμως της μνήμης η τραγική λήθη, που ξεχνά και την ίδια την παρουσία του Θεού: «Μες στο ελάχιστο ο Θεός/χωρεί και λάμπει/και φεύγει μες στην πέτρινή μας λήθη». Η θλιβή, εξάλλου, της παντοτινής φυγής αγαπημένων προσώπων αποτυπώνεται ανάγλυφη στα ολιγόστιχα ποιήματα των «Αποδημιών»: «Ψαρίσιο βλέμμα των απόντων/μέσ’ από τις παλιές φωτογραφίες».

Ο Πιλλάς, ωστόσο, είναι κατ’ εξοχήν θρησκευτικός ποιητής, όπως αποδεικνύεται στις πλείστες των συλλογών του και όπως φανερώνεται στις εδώ σελίδες των επόμενων τριών ενοτήτων, απ’ όπου αλιεύουμε: «Κύριε,/είσαι της στέρησής μου ο λιγοστός/Άρτος που με χορταίνει μες στην έρημο». «Να Σε φοβάμαι, Κύριε, τον φόβο/που της αγάπης Σου τη φλόγα δυναμώνει». «Όρθρος βυζαντινός στο παραθύρι μου/με της ροδιάς το άνθισμα».

Με πολυτονική επίσης γραφή και με το ίδιο εύληπτο ποιητικό ύφος, αλλά χωρίς τον επιμερισμό σε ενότητες, απαριθμούνται 212 δίστιχα έως επτάστιχα ολιγοσύλλαβα επιγράμματα στη δεύτερη αξιόλογη συλλογή των «Θραυσμάτων».

Σε μείζονες και ελάσσονες κλίμακες μιας εναρμόνιας σύνθεσης, οι ποιητικοί φθόγγοι έρχονται από ήχους της καθημερινότητας και αξεπέραστες φωνές του χτες, για να σμίξουν με αντιστικτικές συγχορδίες της φύσης: από λαλιές πουλιών, σφυρίγματα του ανέμου και φυλλοθροΐσματα μέχρι την βουή του πελάγους, αντιφωνώντας σε βυζαντινή παρασημαντική τα συναισθήματα τής κραδαίνουσας ποιητικής ψυχής μέσα στη χαρμολύπη ενός απέραντου θεϊκού σύμπαντος· αυτής που σηματοδοτεί τον αέναο κύκλο της ζωής και του θανάτου.

Αποφθεγματικές σταγόνες, που με το αεικίνητο φτερό της δόκιμης ποιητικής πένας μάς ξεδιψούν από το ακένωτο νέκταρ μιας άλλης πανδαισίας. Για να μας μεταδώσουν την αίσθηση πως τούτα τα «θραύσματα» δεν είναι παρά πεφταστέρια από τους ποιητικούς μετεωρίτες του Αντώνη Πιλλά, που αφήνουν πίσω τους μιαν ακτινοβόλα γραμμή ανέσπερου φωτός. Δειγματοληπτώντας σταχυολογούμε: «Ό,τι έφυγε ξαναγυρνά/μ’ ένα λυγμό κι ένα λιγνό σπαθάκι». «Πικρό φεγγάρι/-σουδάρι των άγνωστων νεκρών». «Αιωνιότητα/-τραύμα βαθύ του εφήμερου».