ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ///Στο φετινό Φεστιβάλ των Καννών θα έχουμε έναν Έλληνα υποψήφιο για τον Χρυσό Φοίνικα (Λάνθιμος), δύο αδέλφια στην προεδρία της Κριτικής Επιτροπής (Κοέν), πολλά λαμπερά ονόματα κι έναν χαλαρό Γούντι Άλεν

Οι Κάννες ήταν και θα παραμείνουν οι ίδιες: το μεγαλύτερο Φεστιβάλ Κινηματογράφου στον κόσμο, που μπορείς άνετα να κλείσεις μέσα σε πέντε-έξι λέξεις: το κόκκινο χαλί, τα φλας, οι auteur, οι σταρ, τα γιοτ... Βεβαίως, κάπου ανάμεσα στα σμόκιν και στα φορέματα της υψηλής ραπτικής, μακριά από τα φώτα των παπαράτσι, υπάρχουν και οι ταινίες. Ταινίες από τις τέσσερις γωνιές της Γης, που μαζεύονται εδώ είτε για να μαγνητίσουν τα βλέμματα των παραγωγών είτε για να διεκδικήσουν το απόλυτο: τον πολυπόθητο Χρυσό Φοίνικα.

Ασφαλώς, η επιλογή των υποψηφιοτήτων ανάμεσα σε δύο χιλιάδες ταινίες δεν είναι ιδιαίτερα εύκολη υπόθεση. Κάθε χρόνο, ο Γάλλος διευθυντής του Φεστιβάλ, Τιερί Φρεμό, μιμείται την τεχνική του σχοινοβάτη. Προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο παλιό και στο νέο, ανάμεσα στη λάμψη του Χόλιγουντ, την εξωτική γοητεία της Ασίας και την τολμηρή ματιά της Ευρώπης. Συνήθως οι απόπειρές του στέφονται με επιτυχία, χωρίς βεβαίως να λείπουν οι παράπλευρες απώλειες.

Οι τελευταίες, διαθέτουν φέτος τρανταχτά ονόματα και υπογραφές: Γκασπάρ Νοέ, Μάρκο Μπελόκιο, Αλεξάντερ Σοκούροφ, Γιέρζι Σκολιμόφσκι, Αντρέι Ζουλάφσκι, Στίβεν Φρίαρς, ο προ πεντατίας θριαμβευτής του Φεστιβάλ, Απιτσατπόγκ Γουιρεσαθακούλ... Με τέτοιους επιφανείς αποκλεισμούς, οι νέοι κινηματογραφιστές που καταφέρνουν να μπουν στη λίστα έχουν ήδη καταγάγει έναν θρίαμβο. Τέτοια είναι και η περίπτωση του «δικού» μας Γιώργου Λάνθιμου.

Ο «Αστακός» που θέλει να δαγκώσει τον Χρυσό Φοίνικα

Πριν από έξι χρόνια, η δυσλειτουργική ελληνική οικογένεια του «Κυνόδοντα» κατάφερε να σοκάρει και εν τέλει να κερδίσει τις Κάννες. Το φιλμ ακολούθησε μία φρενήρη πορεία, φτάνοντας μέχρι το Kodak Theatre, όπου διεκδίκησε το Όσκαρ Καλύτερης Ξένης Ταινίας. Οι μιμητές που προέκυψαν («Attenberg», «Miss Violence», «L») οδήγησαν το ελληνικό σινεμά σε μιαν άλλη εποχή. Ο Νέος Ελληνικός Κινηματογράφος μεταμορφώθηκε σε Greek Weird Wave (Ελληνικό Παράξενο Κύμα) και ο Λάνθιμος διαδέχτηκε ατύπως τον αδικοχαμένο Θεόδωρο Αγγελόπουλο.

Η επιστροφή του 42χρονου σκηνοθέτη στις Κάννες (μετά το... βενετσιάνικο διάλειμμα των «Άλπεων»), απλώς επιβεβαίωσε το γεγονός. Χαρακτηριστικά, η τελευταία ελληνική ταινία που προβλήθηκε στο Μεγάλο Φεστιβάλ ήταν η «Αιωνιότητα και μια Μέρα». Η ευδιάκριτη, πλέον, σκηνοθετική υπογραφή του Λάνθιμου, παραπέμπει σε ένα είδος Μπουνιουέλ του 21ου αιώνα. Η υπόθεση του νέου του φιλμ είναι ενδεικτική: «Κάπου στο μέλλον, οι τελευταίοι άνθρωποι συλλαμβάνονται και μεταφέρονται στο Ξενοδοχείο.

Εκεί είναι υποχρεωμένοι να βρουν έναν σύντροφο μέσα σε 45 ημέρες. Αν αποτύχουν, μεταμορφώνονται σε ένα ζώο της επιλογής τους κι απελευθερώνονται στο Δάσος». Μεγάλα ονόματα του αμερικανικού κινηματογράφου παρελαύνουν από αυτό τον σουρεαλιστικό, δυστοπικό εφιάλτη: Κόλιν Φάρελ, Ρέιτσελ Βάις, Μπεν Γουίσο, Λέα Σεϊντού, Τζον Σ. Ράιλι. Κατά τα φαινόμενα, ο «Αστακός» («The Lobster») θα εμφανιστεί στην Κρουαζέτ με απειλητικές διαθέσεις. Πρόθεσή του; Να επαναλάβει τον αγγελοπουλικό θρίαμβο και να «δαγκώσει» τον Χρυσό Φοίνικα.

Λαμπεροί σταρ, περιθωριακοί ήρωες

«Ναρκωτικά, αυτοκτονίες, λεσβιακοί έρωτες, προβληματικές οικογένειες»: Το σινεμά του περιθωρίου έχει και φέτος την τιμητική του στο Διαγωνιστικό Τμήμα. Οι υπεύθυνοι που βρίσκονται πίσω από την κάμερα είναι γνωστοί και μη εξαιρετέοι. Ο δαφνοστεφανωμένος για το «Elephant» Γκας Βαν Σαντ επανέρχεται με το «The Sea of Trees». Συγκεκριμένα, στέλνει τον αγαπημένο των σινεφίλ (πώς οι καιροί αλλάζουν;) Μάθιου Μακόναχι στο βουνό Φίτζι, όπου συναντά τον επίσης υποψήφιο αυτόχειρα, Κεν Γουατανάμπε.

Ο Τοντ Χέινς μάς ταξιδεύει στη συντηρητική Αμερική της δεκαετίας του πενήντα («Carol»), όπου αφήνει την Κέιτ Μπλάνσετ να βιώσει έναν ασυμβίβαστο έρωτα με το «κορίτσι με το τατουάζ», Ρούνεϊ Μάρα. Ο Καναδός Ντενίς Βιλνέβ, με το άκρως ρεαλιστικό «Sicario», «ζουμάρει» στα μεξικανικά καρτέλ ναρκωτικών. Εκεί τοποθετεί τον συνήθη ύποπτο Μπενίσιο Ντελ Τόρο, αλλά και την «αθώα» Έμιλι Μπλαντ. Ο Νορβηγός Γιόακιμ Τρίερ στηρίζεται στην αποκάλυψη του «Social Network» Τζέσε Άιζενμπεργκ και στην προ εξαετίας Πρόεδρο της Κριτικής Επιτροπής Ιζαμπέλ Ιπέρ για την επιτυχία της πρώτης του αγγλόφωνης παραγωγής («Louder Than Bombs»).

Ο δε Ιταλός Ματέο Γκαρόνε μεταφέρεται από την ιταλική μαφία του «Gomorrah» στα τρομακτικά παραμύθια του 17ου αιώνα, όπου συναντάει τους Σάλμα Χάγιεκ και Βενσάν Κασέλ («The Tale of Tales»). Και αν ο Γκαρόνε κομίζει στο Φεστιβάλ πλάνα εκπάγλου καλλονής, απαστράπτοντες αστέρες και πλήθος ειδικών εφέ, ο συμπατριώτης του, Νάνι Μορέτι, καταφθάνει έχοντας στις αποσκευές, μονάχα τις αγάπες του («Mia Madre»).

Οι λοιποί διεκδικητές και ο χαλαρός Γούντι Άλεν

Η Ιταλία φαίνεται πως έχει την τιμητική της στις Κάννες, καθώς στους δύο έρχεται να προστεθεί ο σκηνοθέτης της αριστουργηματικής «Μεγάλης Ομορφιάς» Πάολο Σορεντίνο. Από το «Youth» θα παρελάσουν οι Ρέιτσελ Γουάιζ, Τζέιν Φόντα, Χάρβεϊ Καϊτέλ, Πολ Ντέινο καθώς και ο Μάικλ Κέιν σε ρόλο βετεράνου διευθυντή ορχήστρας. Η εκδοχή του σαιξπηρικού «Μάκμπεθ» που πάει στις Κάννες διαθέτει αυστραλιανή καταγωγή (Κούρζελ) και Γερμανογάλλους πρωταγωνιστές (Μάικλ Φασμπέντερ, Μαριόν Κοτιγιάρ).

Ο επίσης Γάλλος Ζακ Οντιάρ, τρία χρόνια μετά το πολυβραβευμένο «Un prophete», προσκομίζει ένα αινιγματικό δράμα ονόματι «Dheepan». Στα λοιπά αξιοσημείωτα του Διαγωνιστικού Τμήματος συναντάμε τη μοναδική γυναίκα σκηνοθέτη, Βαλερί Ντονζελί, η οποία ξαναδουλεύει πάνω σε σενάριο που προοριζόταν για τον μεγάλο Φρανσουά Τρυφώ («Margueritte et Julien»). Συναντάμε επίσης έναν 38χρονο Ούγγρο (Λάζλο Νέμες), ο οποίος με το «Son of Saul» κατακτά το όνειρο κάθε κινηματογραφιστή: πάει στις Κάννες με την πρώτη του μεγάλου μήκους ταινία. Βεβαίως, καλή η Ευρώπη, όμως το ολοένα ανερχόμενο ασιατικό σινεμά δεν θα μπορούσε να λείπει από τη μεγάλη γιορτή.

Από τη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου έρχεται το «Our Little Sister», από την Κίνα το «Mountains May Depart» και από την Ταϊβάν το «The Assassin». Αν τώρα κάνουμε ξανά τον γύρο του κόσμου και φτάσουμε στην Αμερική, θα βρούμε τον χαλαρό και εκτός συναγωνισμού Γούντι Άλεν. Ο οποίος, έχοντας ανά χείρας το 51ο του φιλμ («Irrational Man») και παρέα το δίδυμο Έμα Στόουν-Χοακίν Φοίνιξ, ετοιμάζεται να απολαύσει ήλιο και θάλασσα στις Κάννες. Κι ο Χρυσός Φοίνικας; Γι’ αυτόν άσε τ’ αδέλφια (Κοέν) να ξύνουν το κεφάλι τους…

(Το 68ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου των Καννών θα πραγματοποιηθεί από τις 13 μέχρι τις 24 Μαΐου).