Βιβλιοπαρουσίαση για τους μικρούς μας αναγνώστες

Παραμονές της μεγάλης γιορτής της Χριστιανοσύνης και το βιβλιοκριτικό αφιέρωμα δεν θα μπορούσε να είχε άλλο περιεχόμενο…

Επειδή τέτοιες χρονιάρες μέρες απ’ όλες τις καρδιές, πιότερο εκείνες των παιδιών, ανασκιρτούν αλλιώτικα αισθήματα, όπως αποτυπώνονται στα δρώμενα και στους ήρωες των ευφάνταστων συγγραφικών συλλήψεων: από το αρχοντικό σπίτι ή το φτωχόσπιτο της ορφάνιας και της μοναξιάς μέχρι τις φωτοστόλιστες πόλεις και τις μαγικές πολιτείες των παραμυθιών. Εκεί, τελικά, όπου από τη φάτνη του νεογέννητου Χριστού οι μικροί μας φίλοι σε πείσμα της κακίας και της σκληρότητας μεταπλάθουν το μήνυμα της αγάπης σε βιωματικό μάθημα συμπαράστασης και φιλίας, ανιδιοτελούς προσφοράς και πρωτόγνωρης χαράς.

Οφείλουμε, ωστόσο, να διευκρινίσουμε ότι τα λιγοστά και ενδεικτικά που παρουσιάζουμε εδώ δεν είναι τα μοναδικά βιβλία από μιαν πλειάδα αξιόλογων δημιουργικών εμπνεύσεων, που κοσμούν όχι, απλώς, με τις εικονογραφήσεις τους, αλλά, κυρίως, με την ευρηματικότητα της πλοκής και τα ηθοπλαστικά τους νοήματα τη χριστουγεννιάτικη κυπριακή εργογραφία για τους νεαρούς μας αναγνώστες.

Αφού, λοιπόν, κατά την Τούλα Κακουλλή, «παιδιά και Χριστούγεννα πάνε πάντα χέρι-χέρι», στεκόμαστε, κατ’ αρχήν, σε σημειολογικές αναφορές από τα «Πέντε Χριστούγεννα & κάτι» των «Χριστουγεννιάτικων Ιστοριών & Παραμυθιών» της: το γράμμα στο «μπουκάλι της αγάπης», που στέλλει στον Χριστό η ορφανή Μαργαρίτα ανήμερα της γέννησής Του, τη φέρνει μαζί με τη μητέρα της στον πύργο ενός πονεμένου άρχοντα, απ’ όπου και οι τρεις σκορπίζουν στους δυστυχισμένους τα δώρα της αγαθοεργίας τους.

Ο καλός μάστορας παιγνιδιών, που τα βλέπει να ζωντανεύουν στο όνειρό του, ευχαριστεί τον Κύριο για όσα έζησε «στη χώρα των Χριστουγέννων», ενώ ο άσχημος, αλλά φιλάνθρωπος «αόρατος γίγαντας» μεταμορφώνεται από τη νεράιδα σε όμορφο παλικάρι, παίρνοντας την όψη της ψυχής του. Στον αντίποδα της ανθρωπιάς και της καλοσύνης δείχνουν την κακία της εκδίκησής τους «η μάγισσα που μισούσε τα Χριστούγεννα», «οι παγωμένες καρδιές» και «Το ξωτικό και ο χειμώνας», που, όμως, υποχωρούν μπροστά στη θαυματουργική δύναμη των Χριστουγέννων.

Στο χριστουγεννιάτικο - οικολογικό παραμύθι της Τότας Βελησσάρη-Φρούσου «Τα δέντρα των Χριστουγέννων» οι προσωποποιημένες καστανιές, βελανιδιές και τα μικρά έλατα των απάτητων κορφών, με τις συμβουλές του σοφού γεροέλατου παρηγοριούνται, που οι άνθρωποι δεν προτιμούν να τους χαρίσουν τα ψεύτικα στολίδια τους. Ενώ τα έλατα πετιούνται άσπλαχνα μετά τα Χριστούγεννα, εκείνα θα εξακολουθούν να ζουν στο βουνό, λαμποκοπώντας μες στην καταπράσινη δροσιά τους.

Θα μπορούσαν, εντούτοις, και οι καστανιές ή τουλάχιστον ένα κλαδί τους να στολιστούν χριστουγεννιάτικα, σύμφωνα με το παραμύθι της Μάρως Κουσιάππα «Το Καστανόκλαδο και η τύχη του!». Γκρεμοτσακισμένο από τον άνεμο πρώτα σ’ ένα χαντάκι και ύστερα στις αγκαθιές ενός χωραφιού, αντί να γίνει καυσόξυλο στα χέρια της γριάς, μεταφέρεται στο σπίτι μιας οικογένειας, για να χρησιμεύσει διακοσμητικά όχι μόνο τα Χριστούγεννα, μα κι ολόχρονα.

Κάτω από τον αλληγορικό τίτλο «Ο Δήμος Δημοκράτης» η Κωνσταντίνα Οικονόμου, μέσα από την πρώτη της συγγραφική απόπειρα να συναντήσει τα παιδιά, καταπιάνεται με το επίκαιρο θέμα της διαφορετικότητας. Η έμπρακτη παιδαγωγική πρωτοβουλία της δασκάλας να αναθέσει την απαγγελία για τη χριστουγεννιάτικη γιορτή σε τρία διαφορετικά παιδιά ως προς τη φυλετική καταγωγή, τα ενδιαφέροντα και τον ψυχισμό τους στοχεύει στη συμφιλίωση, τη συνύπαρξη και τη συναντίληψη του ομαδικού πνεύματος στη σημερινή πολυπολιτισμική κοινωνία του σχολείου.

Εξάλλου, σε μιαν παρόμοια τάξη θα βρεθεί ο μικρός πρωταγωνιστής της Μαρίας Πυλιώτου, όταν η οικογένειά του μετά την εισβολή του 1974 μεταναστεύει στην Αγγλία. Σε ένα αυτοτελές κεφάλαιο του νεανικού μυθιστορήματός της «Τα Δέντρα που τρέχουν», ο Λάκης θαυμάζει τις βιτρίνες του χριστουγεννιάτικου Λονδίνου, χάνοντας για μια στιγμή μέσα στο πλήθος την αδελφή του.

Άλλη φτωχή προσφυγική οικογένεια στο Λονδίνο εντοπίζουμε στις «Χριστουγεννιάτικες Αληθινές Ιστορίες» της Μαρούλας Τζούβα Παΐκου, όπου με συγκινητικό θαυμασμό παρακολουθούμε, επίσης, τους μικρούς γενναιόδωρους ήρωες να προσφέρουν σε πονεμένα και άρρωστα παιδιά τα χρηματικά τους δώρα και τις εισπράξεις τους από τα κάλαντα.

Στο βραβευμένο βιβλίο της το 2003 από τον Σύνδεσμο Παιδικού-Νεανικού Βιβλίου «Ένα αστέρι στη στέγη μας» η Έλλη Βενιζέλου ξετυλίγει το νήμα της νοσταλγικής της αναπόλησης σε κάποια αλλοτινά Χριστούγεννα, όπου τα όνειρα, οι διακαείς πόθοι, οι προσδοκίες και οι ευγενείς στόχοι μικρών και μεγάλων δικαιώνονται με την προσευχή της πίστης, την αγωνιστική θέληση και τη δύναμη της αγάπης.

Έτσι, θαυματουργό αστέρι γίνεται η έγνοια και η στοργή για εκείνους που υποφέρουν, η επιστροφή του ξενιτεμένου γιου ή συζύγου, η γέννηση ενός παιδιού, ο γάμος δυο αληθινά ερωτευμένων και η ιερή αφοσίωση για την κατασκευή μιας φάτνης.

Με τα Χριστούγεννα στο χωριό και τα παραδοσιακά χριστουγεννιάτικα έθιμα συνδέονται τα νεανικά μυθιστορήματα «Το μεγάλο μυστικό» του Ανδρέα Σοφοκλέους και «Εκείνα τα Χριστούγεννα» του Αντρέα Κωνσταντινίδη, ενώ ο Μπάμπης Χαραλάμπους με το γνωστό πνευματώδες του χιούμορ μάς προετοιμάζει για την Πρωτοχρονιά μέσα από τα ευθυμογραφήματά του «Ένα δώρο από τον Άγιο Βασίλη» και «Το φλουρί της βασιλόπιτας στη Μαριάννα».

Η περιδιάβαση, ασφαλώς, στα ανωτέρω παιδικά αναγνώσματα, ευπρόσδεχτα από κάθε ηλικία, προκαλεί την αναζήτηση πολλών άλλων, που εμπλουτίζουν τη χριστουγεννιάτική μας βιβλιογραφία.

Χρυσόθεμις Χατζηπαναγή