Το βιβλίο της Χίσλοπ ενδέχεται να καταντήσει εφιάλτης, αν αληθεύουν πληροφορίες ότι κινηματογραφικές εταιρείες ενδιαφέρονται για να το μεταφέρουν στη μεγάλη οθόνη

Μια Αγγλίδα δημοσιογράφος, που τα τελευταία χρόνια επιδίδεται στη συγγραφή λεγόμενων ευπώλητων μυθιστορημάτων, βρήκε εύκολα θέματα συγγραφικής φαντασίας στην Ελλάδα και στην Κύπρο. Έτσι έκρινε ότι θα μπορούσε να επιδοθεί σε λαϊκή μυθιστορία και για την Αμμόχωστο. Λέγεται πως η Βικτώρια Χίσλοπ, που έγραψε το λαϊκό μυθιστόρημα «Η Ανατολή», διαβεβαίωσε ταγούς και ανθρώπους της πόλης, με τους οποίους συνομίλησε, ότι θα αναδείξει την κατοχή και την ερήμωσή της από τον Τούρκο Αττίλα.

Η Χίσλοπ έγραψε ένα μυθιστόρημα που δεν έχει να διηγηθεί και πολλά για την Αμμόχωστο ή για την Κύπρο μας. Αντίθετα, λόγω πλημμελούς γνώσης, στρεβλής κατανόησης, προπαγανδιστικής διοχέτευσης ή μεροληπτικής ενημέρωσης, επιδίδεται άγαρμπα και αφόρητα προσβλητικά σε διαστρέβλωση γεγονότων της σύγχρονης ιστορίας μας, που τα αναφέρει απλώς για να διανθίσει και να ενισχύσει την πλοκή του πονήματός της.

Προσβάλλει την ΕΟΚΑ

Αν ήμασταν Γάλλοι, Αμερικανοί, Σουηδοί ή ακόμα και Ιάπωνες, θα σχηματίζαμε την εξής εικόνα για την Κύπρο, τους Έλληνες και τους Τούρκους: Η Κύπρος είναι ένα νησί με τεσσάρων χιλιάδων και πλέον χρόνων ιστορία, που κατακτήθηκε από διάφορους εισβολείς. Η Χίσλοπ, όμως, κάνει μιαν αδρομερή αναδρομή -μόλις μιας σελίδας- από το 1878, και δεν είναι τυχαίο, όταν δηλαδή οι Εγγλέζοι αγοράζουν από τους Τούρκους και καταλαμβάνουν την Κύπρο, μέχρι το 1974.

Η αναφορά της στην Αμμόχωστο, λειψή, γενικόλογη και επιφανειακή. Η Εγγλέζα συγγραφέας αναφέρεται στην ιστορία της Αμμοχώστου ξεκινώντας από τις σταυροφορίες και καταλήγει στην τουρκική εισβολή. Ο απελευθερωτικός, αντιιμπεριαλιστικός, αντιαποικιακός αγώνας της ηρωικής ΕΟΚΑ χαρακτηρίζεται προσβλητικά και απαξιωτικά από τη Χίσλοπ απλώς ως «μια εκστρατεία βίαιης αντίστασης κατά των Βρετανών».

Οι Έλληνες και, φυσικά, οι Αμμοχωστιανοί διαζωγραφίζονται στο πρόσωπο, κυρίως, του επιχειρηματία Σάββα Παπακώστα, και του βοηθού του Μάρκου Γεωργίου, ως άπληστοι, παραδόπιστοι, ύπουλοι, πονηροί, μοχθηροί, αναξιόπιστοι, φίδια, αδιάφοροι για τα συμβαίνοντα στον τόπο τους, άνθρωποι που δεν πρέπει να εμπιστεύεται κανείς, φονιάδες των καημένων Τουρκοκυπρίων. Οι Τούρκοι, αντίθετα, είναι τα θύματα, που δήθεν υπέστησαν τα πάνδεινα κατά τον αγώνα της ΕΟΚΑ, μετά την ανεξαρτησία και ιδίως κατά ή μετά την τουρκική εισβολή.

«Ορθή η εισβολή»!

Αίφνης αλλ’ όχι ανεξήγητα, στη διήγηση της Χίσλοπ παρεισφρέει η γνωστή υπόθεση Μάραθας και Σανταλάρη, για την οποία κατηγορούνται Έλληνες για σφαγή δεκάδων Τ/κύπριων γυναικοπαίδων. Με επιτήδειο τρόπο, η συγγραφέας καταγράφει, διά της Εμινέ, τις αντιδράσεις των Τ/κυπρίων και μάλιστα σημειώνει και τα ονόματα τεσσάρων συγγενών της που, κατ’ ισχυρισμόν, σφαγιάστηκαν από τους φονιάδες Έλληνες. Και αποφαίνεται, υιοθετώντας δημοσίευμα τ/κ εφημερίδας: «Οι σφαγές στη Μάραθα και σε ένα άλλο χωριό, τον Σανταλάρη, έδειχναν ότι πολύ καλά είχαν κάνει οι Τούρκοι και ανέλαβαν δράση».

Θα περίμενε κανείς πως η Εγγλέζα θα κατέγραφε και μέσω της κυρίας Ειρήνης, της Ε/κύπριας ηρωίδας του μυθιστορήματος, ανάλογες σφαγές και βιασμούς εκατοντάδων Ελλήνων και Ελληνίδων από τους Τούρκους, από το 1958 μέχρι και το 1974. Γιατί δεν αναφέρθηκε π.χ. στο Τριμίθι, στην Άσσια, στο Κιόνελι και στα τόσα άλλα φρικτά και φοβερά εγκλήματα, που οι Αττίλες διέπραξαν με ανήκουστη αλλά τουρκική κτηνωδία;

Οι καλοί Τούρκοι

Οι Τούρκοι εμφανίζονται στο μυθιστόρημα της Χίσλοπ ως περίπου τα αθώα θύματα της απληστίας, της εγκληματικής συμπεριφοράς, της πονηριάς, της μοχθηρίας και της εκμετάλλευσης εκ μέρους των Ελλήνων. Ο Χουσεΐν, υπάλληλος στο ξενοδοχείο «Ανατολή» του Σάββα Παπακώστα, είναι ο εργατικός, φιλήσυχος, αθλητικός Τούρκος, που δεν ανέχεται τις απατεωνιές του Μάρκου Γεωργίου, ενός πρώην αγωνιστή της ΕΟΚΑ, δήθεν μεταμεληθέντος που δεν πιστεύει πια στην Ένωση, συμπαθούντος της ΕΟΚΑ Β’, αλλά στο τέλος εμπόρου όπλων, που κλέβει το αφεντικό του και, στο τέλος, συνάπτει και ερωτικές σχέσεις με τη γυναίκα του, την Αφροδίτη.

Ο Χουσεΐν είναι ο καλός, αδιάφθορος, ηθικός ήρωας, που εξανίσταται κατά του άπληστου Μάρκου, τον μαχαιρώνει και τον σκοτώνει όχι μόνο επειδή ήταν Έλληνας, υπερόπτης και αλαζόνας, κλέφτης και εκμεταλλευτής του αφεντικού του και γι’ αυτό δεν έπρεπε να τον εμπιστευτεί, αλλά παρέμεινε απαθής όταν Τούρκοι στρατιώτες βίαζαν κτηνωδώς στο περιτοίχισμα της «Ανατολής» τη μοιχαλίδα Αφροδίτη.

Επιτήδειοι Αμμοχωστιανοί

Δεν γνωρίζω αν ισχύει δήλωση του Δημάρχου σας ότι, «στον ουρανό τη γυρεύατε και στη γη τη βρήκατε», την κυρία Χίσλοπ, αλλ’ η δική μου εκτίμηση είναι ότι η συγγραφέας απλώς διάνθισε την μυθιστορηματική πλοκή του πονήματός της και με κάποια περιστασιακά ιστορικά και πολιτικά στοιχεία, για να την κάνει πιο ενδιαφέρουσα για τον ξένο αναγνώστη.

Η εικόνα που διαχέεται μέσα από το πόνημα της Αγγλίδας είναι μιας πόλης «επίγειου παράδεισου», αλλά και μιας πόλης απίστευτης χλιδής, ξέφρενης διασκέδασης του διεθνούς τζετ σετ, των φανταχτερών καταστημάτων, των πανάκριβων μπουτίκ και ανθρώπων Ελλήνων Κυπρίων, που σκοτώνονταν μεν μεταξύ τους -Μακαριακοί και Γριβικοί- αλλά στην πόλη όλα αυτά οι επιτήδειοι Αμμοχωστιανοί τα έκρυβαν πίσω από την ευμάρεια, τη σπατάλη, την επίδειξη, την απίστευτη χλιδή, την ξετσίπωτη και προκλητική αρχοντιά και την ασωτία. Για να μην καταλάβουν τίποτε οι χρυσοφόροι τουρίστες…

Τρομοκράτης, ο Γρίβας!

«Η ειρήνη ήταν πρόσκαιρη», αποφαίνεται η συγγραφέας για τα χρόνια μετά την ανεξαρτησία, «και η γαλήνη δολοφονήθηκε μαζί με τους Τούρκους γείτονες της οικογένειας Γεωργίου, σε μια πράξη βίας που διέπραξαν οι Ελληνοκύπριοι». Τι χρείαν άλλης προπαγάνδας έχουν οι Τούρκοι; Ας προσεχθεί και η πονηρή, κακεντρεχής αλλ’ ανιστόρητη υποβολή της Χίσλοπ διά στόματος της κυρίας Ειρήνης: «Δεν θέλω να ξαναγυρίσω σε εκείνα τα φοβερά χρόνια (εννοεί τον αγώνα της ΕΟΚΑ), τότε που όλοι μας ζούσαμε μέσα στον φόβο.

Αν δεν υποστήριζες τον Γρίβα και τους ανθρώπους του, ένας Θεός ξέρει τι σε περίμενε». Η βρετανική κακοήθεια, αισχρότητα και προπαγάνδα ξανά σε ένα βιβλίο που, υποτίθεται, θα βοηθούσε και θα προέβαλλε την Αμμόχωστο και την Κύπρο. Θυμάστε εκείνην την ανεκδιήγητη Ρεπούση, που είχε αναφερθεί στη Μικρασιατική Καταστροφή ως εάν ένα εκατομμύριο Έλληνες έκαναν τουρισμό στην Τουρκία και περίμεναν τα κρουαζιερόπλοια στην προκυμαία της Σμύρνης; Η Χίσλοπ την ξεπέρασε σε διαστρεβλωτική φαντασία. Γράφει:

«Στα 1923, οι Έλληνες και οι Τούρκοι στη Μικρά Ασία είχαν αναγκαστεί να μαζέψουν όπως-όπως τα υπάρχοντά τους και να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους, συναντώντας οι μεν τους δε στον δρόμο, καθώς ταξίδευαν από την Ανατολή στη Δύση κι από τη Δύση στην Ανατολή. Αυτήν τη φορά, οι Ε/κύπριοι και οι Τ/κύπριοι ήταν αυτοί που βρέθηκαν στην ανάγκη να τραπούν σε φυγή».

Σπίτι 4 εκ. λιρών!

Απλώς για ενημέρωσή σας, η κ. Χίσλοπ, από τα εκατομμύρια που κέρδισε πουλώντας με τα βιβλία της μυθιστορίες για τα ελληνικά νησιά και τώρα για την Αμμόχωστο, αγόρασε στο Κένσινγκτον ένα σπίτι τεσσάρων υπνοδωματίων αξίας 4 εκ. λιρών (εκτενές ρεπορτάζ της Άλισον Ρόμπερτς στην εφημερίδα «The Evening Standard», 15/11/2012). Κανείς από τους άμεσα αρμόδιους -και εννοώ τον Δήμαρχο Αμμοχώστου και το Δημοτικό Συμβούλιο- δεν ζήτησε να έχει άποψη; Τι είπαν στη Χίσλοπ ο Αλέξης Γαλανός και όσοι Αμμοχωστιανοί μίλησαν μαζί της;

Ποιες διαβεβαιώσεις τους έδωσε, αν τους έδωσε, για το πώς θα κινηθεί στην πλοκή του έργου της; Ό,τι και να συμβαίνει, ως Έλληνας Κύπριος δεν θα εμπιστευόμουνα ποτέ έναν ξένο να γράψει ανεξέλεγκτα για την πόλη μου, ιδιαίτερα μιαν Εγγλέζα. Ο ξένος είναι ξένος και όπως σωστά υπογραμμίζει ο Σεφέρης, «καθένας χωριστά ονειρεύεται και δεν ακούει τον βραχνά του άλλου». Πώς ήταν δυνατόν μια Εγγλέζα, η χώρα της οποίας ανέκαθεν ευθύνεται για πολλά δεινά μας, να καταλάβει και να καταγράψει τον δικό μας βραχνά;

Τουρκική προπαγάνδα

ΛΕΝΕ μερικοί αφελέστατοι δικοί μας: «Μα το μυθιστόρημα της Χίσλοπ δεν είναι πολιτικό και δεν κάνει πολιτική». Λάθος! Πρόκειται για ένα καθαρά πολιτικό μυθιστόρημα που εξευτελίζει, προσβάλλει, μειώνει, απαξιώνει και εκθέτει τους Έλληνες ως τους χειρότερους ανθρώπους και προάγει την τουρκική προπαγάνδα. Αυτή η «Ανατολή» επιχειρεί να σκοτεινιάσει τη λαμπρή ιστορία, τον πολιτισμό και τους ανθρώπους της Αμμοχώστου με τον πιο επιτήδειο, δηλαδή χυδαίο τρόπο. Ας προσεχθεί η σημειολογία:

Η μοιχαλίδα Αφροδίτη, σύμβολο μιας Αμμοχώστου της χλιδής και της επίδειξης, αλλά και μιας Κύπρου που υποφέρει από ανεμελιά, αρχοντοχωριατισμό και χρηματολατρία. Η Χίσλοπ δεν ήταν μια κάποια λύση στην ανυπαρξία δικής μας προβολής της Αμμοχώστου. Τώρα, ενδέχεται να καταντήσει εφιάλτης, αν αληθεύουν πληροφορίες ότι κινηματογραφικές εταιρείες ενδιαφέρονται για να μεταφέρουν στη μεγάλη οθόνη το βιβλίο της. Τότε η τραγωδία και ο διασυρμός, η προσβολή και ο εξευτελισμός όλων θα συμπληρωθούν.

(Απόσπασμα από παρέμβαση σε εκδήλωση του ΚΥΚΕΜ στη ΣΕΚ Λ/σίας, την περ. Τρίτη, με θέμα τη βιβλιοκριτική της «Ανατολής» της Β. Χίσλοπ).