Βιβλιοπαρουσίαση Γιώτας Παρασκευά-Χατζηκώστα
Ο Άγιος Επίσκοπος και Γιατρός Λουκάς Βόινο-Γιασενέτσκι
Αν και το βιβλίο της Γιώτας Παρασκευά-Χατζηκώστα για τα θαυμαστά έργα και τις χαριτόβρυτες ημέρες του νεοφανούς Αγίου της Ρωσικής Εκκλησίας Επισκόπου και Ιατρού Λουκά Βόινο-Γιασενέτσκι βραβεύτηκε επάξια το 2008 από τον Κυπριακό Σύνδεσμο Παιδικού και Νεανικού Βιβλίου, ομολογουμένως, διαβάζεται απνευστί από φιλαναγνώστες πάσης ηλικίας.
Γιατί, αν για τους νέους μας αποτελεί παράδειγμα μίμησης στη σημερινή, κατ’ εξοχήν, εποχή της κοινωνικής αλλοτρίωσης, της συναισθηματικής αστάθειας και της παραχάραξης των ηθικοθρησκευτικών αξιών, άλλο τόσο συνιστά, κατά τον αρχ. Νεκτάριο Αντωνόπουλο, Ηγούμενο Ιεράς Μονής Σαγματά, στο προλογικό του σημείωμα «ένα γνήσιο πρότυπο πίστης, αγάπης, ανθρωπιάς και αυταπάρνησης» για τον κάθε ευήκοο αναγνώστη. Διότι, και σύμφωνα με τον Πανιερότατο Μητροπολίτη Λεμεσού κ.κ. Αθανάσιο, ο οποίος εξαρχής προλογίζει την ωραία αυτή αγιόπνευστη βιογραφία, «… ο φιλόθεος λαός μας θα έχει την ευκαιρία να εντρυφήσει εις το μεγαλείον της ζωής του αγίου Λουκά, του νέου αυτού αγίου της Εκκλησίας μας και να ενισχύεται εις τον πνευματικό αγώνα του».
Το βιβλίο, που λόγω της ευρείας του κυκλοφορίας έτυχε δύο διαδοχικών εκδόσεων, το 2010 και 2011 από τις εκδόσεις Εν πλω, με επαυξημένη εικονογράφηση του Χαράλαμπου Επαμεινώνδα στη Β΄ του έκδοση, απηχεί αφενός σε ευθύγραμμη εξιστόρηση την πειστική αποτύπωση του πνευματικού και επιστημονικού βίου του πολυμάρτυρος Αγίου και αφετέρου μια «μυθιστορηματική» σύλληψη στην αριστοτεχνική διάρθρωση της πλοκής του μέσα από τα 33 του κεφάλαια. Ο εμβληματικός αριθμός δεν μπορεί να είναι τυχαίος, εφόσον παραπέμπει στους «επί της γης» χρόνους του Χριστού μας, που τόσο πολύ αγάπησε ο Ορθόδοξος Ρώσος Άγιος, μετουσιώνοντας τη διδασκαλία Του σε θεάρεστη πράξη αφειδώλευτης προσφοράς προς τον συνάνθρωπο και πλούσιας πνευματικής συγκομιδής.
Επομένως, η έξαρση ενός ορμέμφυτου θαυμασμού και οι ευαίσθητοι κραδασμοί μιας έντεχνης γραφής δεν θα επαρκούσαν μπροστά στη Χριστεπώνυμη πολιτεία ενός τέτοιου ανθρώπου, που δεν ήταν εκ του κόσμου τούτου· θα ήταν, προπάντων, το έναυσμα από την καθαγιασμένη φλόγα της ψυχής του, που άναψε το φως μιας πρωτόγνωρης θείας μυσταγωγίας, μιας διαφορετικής διεισδυτικής όρασης και μιας άλλης συγγραφικής μέθεξης. Η συγγραφέας, εκ προοιμίου, καταθέτει την ομολογία της: «Ο Άγιος Λουκάς, αρχιεπίσκοπος Συμφερουπόλεως και Κριμαίας, υπήρξε μια μεγάλη “αποκάλυψη” για μένα, που σφράγισε ποικιλότροπα τη ζωή μου».
Έτσι, η Χάρις της δύναμης και η σταυροαναστάσιμη Οδός της ζωντανής του μαρτυρίας τής προσπόρισαν την ευφυή επι-νόηση μιας εφευρετικής μορφοπλαστικής πρόσληψης, για να ιστορήσει τον πολυκύμαντο θυσιαστικό βίο του.
Έναν αιμάσσοντα αγόγγυστο βίο Ιώβειας υπομονής μέσα από αλλεπάλληλες εξορίες, φυλακίσεις, αστυνομεύσεις και σκευωρίες, απίστευτες κακουχίες, βασανιστήρια και προπηλακισμούς, αλλά και καταξιώσεις του ιατρικού και ποιμαντικού του λειτουργήματος για τους υπεράνθρωπους άθλους, τα επιστημονικά επιτεύγματα και τις πρωτοποριακές του μελέτες, καθώς και τις ανθρωπιστικές ευεργεσίες μιας ολοκληρωτικής αλτρουιστικής αφοσίωσης προς τους πάσχοντες και τους δυσπραγούντες συνανθρώπους του.
Όσο όμως κι αν η τρικυμιώδης ταλανισμένη ζωή τού φερώνυμου και ομότεχνού του Αποστόλου, νεότερου Αγίου Λουκά (1877-1961) στοιχειοθετεί μυθιστόρημα, υπερβαίνοντας και τις πιο ασύλληπτες εκπλήξεις, ωστόσο, η σεπτή του μνήμη δεν θα επέτρεπε ψευδεπίγραφες μυθοδραματικές παραποιήσεις και ακραίες ευφάνταστες μυθοπλασίες, παρά μόνο τη σκηνική παραστατικοποίηση και τη ζωηρή εικονοπλασία των αληθινών δρώμενων της πολυσχιδούς του δράσης· όπερ και επιτυγχάνει η συγγραφέας με την υποβλητική αναδιήγηση των σημαντικότερων σταθμών της πορείας του με ρυθμούς κινηματογραφικής έντασης.
Αξιοποιώντας, επίσης, όχι μόνο τις πηγές της σχετικής βιβλιογραφίας, που επιτάσσονται του βιβλίου, αλλά και αντλώντας από λόγους, κηρύγματα και επιστολές του, παρεμβάλλει το οιονεί Ημερολόγιό του με τοπωνυμικούς και χρονολογικούς προσδιορισμούς, ένα λογοτεχνικό εύρημα αναπόσπαστης σύνδεσης με τα αφηγηματικά μέρη και εύληπτης αναγνωστικής προσοικείωσης σε εναλλαγή πρωτοπρόσωπου και τριτοπρόσωπου αφηγητή.
Η Γιώτα Παρασκευά-Χατζηκώστα με τον εύστοχο ημερολογιακό αυτό εγκιβωτισμό αναβαθμίζει τις σελίδες του βιβλίου της τόσο σε κατανυκτική συναξαριακή πανδαισία, όσο και σε πανδέκτη των πιο συγκλονιστικών γεγονότων της ρωσικής ιστορίας από τα τέλη του 19ου έως τα μέσα του 20ού αιώνα, ήτοι από τη μετάβαση του τσαρικού καθεστώτος και της Ρωσικής Επανάστασης στα μεταπολεμικά χρόνια με τη στυγνή κομουνιστική αθεΐα να συνεχίζει το ανόσιο έργο της. Αυτή που απηνώς καταδίωξε τον ιερωμένο διαπρεπή χειρουργό μέχρι τα γκουλάγκ της Σιβηρίας, αλλά και που τον ανέδειξε ως αλίκτυπο βράχο της πίστης σε Άγιο της Ρωσικής Ορθοδοξίας.
Σ’ ένα τέτοιο βιβλίο αξίζει να σκύψει κανείς για τη νοηματοδότηση των πνευματικών αρετών και την ηθοπλαστική παιδαγωγία των μηνυμάτων, καθώς και τη σύμμετρη αισθητική τους ποιότητα.
Χρυσόθεμις Χατζηπαναγή
