Γεώργιου Χατζηγεωργίου ΚΑΛΟΓΡΑΙΑ
Σε μια ενδιαφέρουσα, ζωντανή και ψηλαφητή περιδιάβαση, που προκαλεί φόρτιση συναισθηματική και ανακαλεί μνήμες που τρυπούν την καρδιά και αναταράζουν την ψυχή, οδηγεί τους αναγνώστες του ο γνωστός εκπαιδευτικός Γεώργιος Χατζηγεωργίου, μέσα από το βιβλίο του «Η ΚΑΛΟΓΡΑΙΑ», Λευκωσία 2014.
Στην άρτια επιμελημένη έκδοση, ο συγγραφέας επιτυγχάνει, μέσα από τη διάσωση πολλών πληροφοριών, την παράθεση μοναδικών ντοκουμέντων και στοιχείων, την επιστημονική αξιοποίηση και χρήση αυθεντικών πηγών και μαρτυριών, να ζωγραφίσει με πολλή πληρότητα την κοινότητά του, ζωντανεύοντας συνάμα σημαντικές πολιτισμικές στιγμές της υπαίθρου και πλούσια ηθογραφικά στοιχεία και πολιτικοκοινωνικά γεγονότα της ζωής των ανθρώπων του μόχθου και του κόπου.
Πιο συγκεκριμένα, στην έκδοση περιέχονται μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία και την ονοματολογία του χωριού, ένας πλήρης και ακριβής κατάλογος των οικογενειών του χωριού με τα επαγγέλματα και τις ασχολίες των κατοίκων μέχρι τον Αύγουστο του 1974, χρήσιμες αρχειακές πληροφορίες για την τοπική αυτοδιοίκηση, την εκπαίδευση, το συνεργατικό κίνημα, τη θρησκευτική και καθημερινή ζωή, τη λαογραφία και τα έθιμα στις ποικίλες εκδηλώσεις της ζωής του χωριού, τη χλωρίδα και πανίδα κλπ.
Εξαιρέτως σημαντική η αναφορά στη συμμετοχή του χωριού στον Α΄ και Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και στους εθνικούς αγώνες της Κύπρου και της Ελλάδας, με ιδιαίτερη μνεία στους αγνοουμένους του 1974. Για τους κατοίκους της Καλογραίας, αμιγούς ελληνοκυπριακού χωριού στην ανατολική παραλιακή πεδιάδα της επαρχίας Κερύνειας, δυο χιλιόμετρα από τη θάλασσα, κτισμένου στους πρόποδες της οροσειράς του Πενταδακτύλου, υπήρχαν πολλά που τους έδεναν με το χωριό:
Tα ιστορικά τoπωνύμια, τα πολλά περβόλια με τις χρυσομηλιές, οι ελαιώνες, τα κτήματα με τις χαρουπιές, οι περβολότοποι κλπ, τα καφενεία, τα παραθαλάσσια κέντρα, το ονομαστό «Ματσουκούδι», σήμα κατατεθέν για την Καλογραία, ένα μικρό μνημείο στον τόπο υποδοχής του Έλληνα αγωνιστή του 1912 Σπύρου Ματσούκα.
Με ιδιαίτερα γλαφυρό αφηγηματικό ύφος αναφέρεται ο συγγραφέας στις εκκλησίες του χωριού και στα δυο πολύ γνωστά μοναστήρια του Αρχαγγέλου Μιχαήλ του Αντιφωνητή και της Παναγίας της Μελανδρύνας, τώρα λεηλατημένα και εγκαταλειμμένα, όπου θρύλοι και παραδόσεις δένονται με την ιστορία και την ηθογραφία του τόπου μας, αποτυπώνοντας τα γνήσια θρησκευτικά αισθήματα, την πίστη και την αγνότητα του λαού μας.
Αναμνήσεις από τις γιορτές, τα πανηγύρια, τις παραδόσεις, δοξασίες, έθιμα των Χριστουγέννων, του Πάσχα, του γάμου, της καθημερινής ζωής, ένας κόσμος ονειρεμένος, μαγικός. «Αβραμιαία πράγματα», καθώς λέει και ο Φώτης Κόντογλου για το Αϊβαλί την πατρίδα του. «Τώρα στεγνώσανε οι άνθρωποι και γινήκανε σαν ξερίχια από τον πολιτισμό. Πάνε τα καλά τα χρόνια». Η Αθηνά Ταρσούλη, στο μνημειώδες δίτομο εικονογραφημένο έργο της «Κύπρος», Εκδόσεις «Άλφα», Αθήναι 1955, πολύ εύγλωττα σημειώνει:
Αν θέλουμε να γνωρίσουμε την ψυχή ενός λαού, είναι απαραίτητο να ακούσουμε, μαζί με την ιστορία του, τους θρύλους και της παραδόσεις του, να μάθουμε τα ήθη και τα έθιμά του. Γιατί έτσι θα μπορέσουμε να εκτιμήσουμε τη δύναμη και την αντοχή του στις εναντιότητες της μοίρας. Μιλώντας η ίδια συγγραφέας για την προέλευση του ονόματος του Αντιφωνητή, γοητεύεται από τη μεγάλη σοφία, τη φαντασία και τη βαθιά θρησκευτική πίστη του λαού μας, που συνταιριάζει τους κανόνες της Φυσικής με τις λαϊκές παραδόσεις.
Ο Γεώργιος Χατζηγεωργίου, εκπαιδευτικός, συνδικαλιστής και δραστήριο στέλεχος στην πνευματική και πολιτιστική κίνηση της επαρχίας Κερύνειας, μέσα από το περπάτημα σε γνώριμες εστίες, τη μνήμη αγαπημένων προσώπων, την προβολή και αναφορά σε σημαδιακές στιγμές και γεγονότα, ερευνά, αναπολεί, πληροφορεί, περιγράφει, συγκινεί, προβληματίζει, δημιουργώντας έντονο το συναίσθημα της νοσταλγίας της επιστροφής, ταυτόχρονα όμως και της ανάγκης για αυτοκριτική και αντίσταση στα σχέδια για αλλοτρίωση της πατρίδας μας που κινδυνεύει.
Η μνήμη μαστιγώνει, η πληγή παραμένει ανοικτή, η ελπίδα περιμένει. Η Μελίνα Μερκούρη αποτύπωνε τους αγώνες και τον πόνο της για επιστροφή των Μαρμάρων του Παρθενώνα ως εξής: «Ελπίζω να δω τα Μάρμαρα πίσω στην Αθήνα πριν πεθάνω. Αν όμως έλθουν αργότερα, εγώ θα ξαναγεννηθώ». Την ίδια ευχή αναφωνούμε και εμείς για τη σκλαβωμένη μας πατρίδα.
Ιωάνης Βαρελλάς,
φιλόλογος, πρώην Πρώτος Λειτουργός Εκπαίδευσης
