Όλων τα μάτια, ώς και των πιο ανίδεων ακόμα, γίνονται «ποδοσφαιρικά» τις μέρες αυτές του παγκόσμιου αθλητικού γεγονότος. Λες και οι ίριδές τους αντανακλούν το σχήμα και την πολυχρωμία της αεροδυναμικής «στρογγύλης θεάς», που ακούει φέτος στο όνομα Brazuca, καμάρι τόσο των αναδόχων όσο και της κατασκευάστριάς της φίρμας των επώνυμων αθλητικών ειδών.

Έστω κι αν ο Πλάτωνας δεν θα μπορούσε να διανοηθεί τέτοιες μετεξελίξεις, η προφητική του περιγραφή στον «Φαίδωνα, 110b» συνάδει σχεδόν με τις σύγχρονες προδιαγραφές της. Παραλληλίζοντας την μπάλα με τη γη, είναι ως να προεξαγγέλλει, επίσης, την απήχηση τού πιο δημοφιλούς αθλήματος σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της: «…η γη, όταν τη δει κανείς από ψηλά, μοιάζει με τις σφαίρες, που είναι κατασκευασμένες από δώδεκα τεμάχια δέρματος, είναι δηλαδή σφαίρα ποικιλόχρωμη…».

Και ενώ, λοιπόν, ο τηλεοπτικά φίλαθλος σύζυγος μεταξύ παραληρήματος και αιφνίδιων επιφωνημάτων προσπαθεί να σε προσηλυτίσει σε κανονισμούς, ονόματα παικτών και διαιτητών, χρυσά τέρματα, επίχρυσες εστίες και χρυσωμένους αστέρες, η οθόνη της εικονικής πραγματικότητας σε μεταφέρει σε έναν από τους δώδεκα ναούς του φετινού Μουντιάλ.

Κι εσύ από τον καναπέ σου δεν μπορείς να μη σκέφτεσαι όχι μόνο τις μαζικές φωνές διαμαρτυρίας του καταπιεσμένου βραζιλιάνικου λαού, που απαιτεί αντί υπερσύγχρονα γήπεδα σχολεία και νοσοκομεία, αλλά και τις άλλες ορατές ή αόρατες πλεκτάνες του πλέον εξουσιαστικού καθεστώτος του κόσμου: από τις πρόσφατες ασχημονίες της βίαιης εκτόνωσης της κερκίδας στον τόπο σου, έως την ανά την υφήλιο ποδοσφαιροποίηση της ζωής, την εμπορευματοποίηση και τα συνωμοτικά ισχυρά συμφέροντα, τη διαφθορά και την οξύμωρη αλλοτρίωση του αθλητικού ιδεώδους.

Άλλο, όμως, η δική σου εύλογη καταδίκη για όλα αυτά και άλλο η φρενίτιδα μιας θρησκευτικής προσήλωσης εκατομμυρίων, που αδημονεί αν ο Νεϊμάρ θα συνέλθει από το τραύμα του, για να συμμετέχει στο Παγκόσμιο Κύπελλο και να ανεβάσει τις τιμές στο χρηματιστήριο!

Ωστόσο, και πάλι μονολογείς: ποια είσαι εσύ που θα απέκλειες από την οπτική της μαγείας και του θαυμασμού ένα τέτοιο υπερθέαμα, όταν πριν από έναν αιώνα περίπου η πολυγραφότατη Αγγλίδα συγγραφέας Βιρτζίνια Γουλφ, συγκρίνοντας τις ανδρικές με τις γυναικείες αξίες και απαξιώνοντας τη λατρεία της μόδας, είχε επισημάνει σε ένα της δοκίμιο τη σπουδαιότητα του αθλητισμού και του ποδοσφαίρου, ενώ ο συνομήλικός της επικός Ιρλανδός μυθιστοριογράφος και ποιητής Τζέιμς Τζόις υπήρξε φανατικός θιασώτης του ράγκμπι.

Παρά την αφοριστική στάση για το άθλημα ορισμένων συγγραφέων, που χρονολογούνται από τον Σαίξπηρ μέχρι τον Κίπλινγκ, τον Τζορτζ Όργουελ, τον Ουμπέρτο Έκο και τον Μπόρχες, η θετική έως ενθουσιώδης αντιμετώπισή του από άλλους ομότεχνους και διανοούμενους έμεινε παροιμιώδης. Ας θυμηθούμε ενδεικτικά τη δήλωση του Αλμπέρ Καμύ, που όχι μόνο δεν δαιμονοποιούσε το ποδόσφαιρο, αλλά από προσωπική εμπειρία το υπερασπιζόταν με εξομολογητικούς τόνους: «Ό,τι καλύτερα γνωρίζω περί ηθικής και καθήκοντος, το οφείλω στο ποδόσφαιρο».

Άποψη που αμφισβητεί για τα σημερινά δεδομένα ο Τούρκος Νομπελίστας Ορχάν Παμούκ, αν και φανατικός οπαδός της Φενερμπαχστέ. Ενώ ο Σαρτρ με αινιγματική διάθεση σημείωνε: «Στο ποδόσφαιρο όλα είναι περίπλοκα από την παρουσία της αντίπαλης ομάδας».

Επιπλέον, στην αριστοτεχνική αυτοβιογραφία τού Βλαντιμίρ Ναμπόκοβ αποκωδικοποιούμε το μήνυμα: «Ο τερματοφύλακας είναι ο μοναχικός αετός, ο άνθρωπος του μυστηρίου, ο τελευταίος αμυντικός. Λιγότερο ο κάτοχος ενός τέρματος από τον κάτοχο ενός ονείρου».

Και ο μεγάλος Κολομβιανός Μάρκες, που μας έφυγε πρόσφατα, μέσα από τους ευφάνταστους αλληγορικούς συμβολισμούς τού «Όρκου» του συσχετίζει διάσημους ποδοσφαιριστές της εποχής με διάφορους τύπους συγγραφέων, όπως: τον «μαέστρο» Ελένο με έναν υπέροχο συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων, τον Ντος Σάντος με κριτικό τέχνης, που θα έκοβε τη φόρα για την αθανασία στους φλύαρους συγγραφείς και τον Ντε Λατούρ με ποιητή, του οποίου τα ποιήματα θα ενέπνεαν ταινίες μεγάλου μήκους.

Ένα αληθινό ποίημα, εντούτοις, που θα μπορούσε να εμπνεύσει και συγγραφείς και ποδοσφαιριστές είναι το ανάγλυφο του 4ου αι. π.Χ. στο Αρχαιολογικό Μουσείο Αθηνών, όπου ο νεαρός αθλητής / ποδοσφαιριστής με άψογη τεχνική ελέγχει την μπάλα πάνω στο δεξί του πόδι, κρατώντας τα χέρια του πίσω από την πλάτη. Η επιτύμβια στήλη ουδόλως μας ξαφνιάζει, διαβάζοντας κάποιους στίχους από το Θ΄ της Οδύσσειας, όπου ο Οδυσσέας και οι Φαίακες πετούσαν στα σύννεφα την όμορφη πορφυρή σφαίρα, φτιαγμένη από τον Πόλυβο, με τους άλλους νέους να χειροκροτούν ολόγυρα κι απ’ τους πολλούς κρότους ν’ αντιλαλεί ο τόπος. Αλλά και στην Αγγλία του ο Καζαντζάκης, τονίζοντας την αξία του ομαδικού αθλητισμού και του fair play, ταυτίζει το γήπεδο με τον στίβο της ζωής ως το πεδίο του ανώτατου αγωνιστικού χρέους.