Εξ αφορμής της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου
Ενσάρκωση του φετινού μηνύματος από τον θεατρικό πολυχώρο Εστία
ΧΡΕΙΑΖΟΜΑΣΤΕ τέτοιες ερμηνείες σήμερα, μέσα από τέτοιους χώρους αληθινής θεατρικής παιδείας, προκειμένου να ευοδωθεί το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου
Από το 1962, που η 27η Μαρτίου καθιερώθηκε ως εορταστική μνεία για την Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου, έχει περάσει μισός και πλέον αιώνας. Και το φετινό μήνυμα από τον Νοτιοαφρικανό θεατρικό συγγραφέα και πρωτοποριακό σκηνοθέτη Brett Baily μεταφέρει το θετικό φορτίο της εύγλωττης επικαιρότητάς του για συνειδητή αφύπνιση και συμμετοχική δράση, ένα διαρκή διάλογο ουσιαστικής επικοινωνίας και συλλογικής δημιουργικής μέθεξης για ένα καλύτερο αύριο.
Οι εμπνευστές των εκάστοτε μηνυμάτων, από τον Κοκτώ, τον Μίλλερ και τον Μπρουκ ώς τον Νερούδα, τον Ιονέσκο και τον Καμπανέλλη μέχρι τον Μπρετ, για να αναφέρουμε μόνο μερικούς εξ αυτών, όντας κομιστές μιας ανώτερης πνευματικής αποστολής από την κλασική αρχαιότητα έως σήμερα, απηχούν την ίδια φωνή επείγουσας έκκλησης. Με την προβληματική της ανθρωποκεντρικής παιδαγωγίας συμπυκνώνουν τον αείποτε καταλυτικό ρόλο του θεάτρου και τους επιμέρους λειτουργικούς του στόχους: αυτούς που ευαγγελίζονται την ανα-μόρφωση του ανθρώπου και την ανασυγκρότηση των δημιουργικών του δυνάμεων από την επιτόπια σκηνή των θεατρικών δρώμενων με τις δραματικές περσόνες και τα συμβολικά «προσωπεία» στο παγκόσμιο προσκήνιο του κοινωνικοπολιτικού γίγνεσθαι για την αναγέννηση ενός νέου κόσμου με ανθρώπινο πρόσωπο.
Συγκεκριμένα, ο Brett συνοψίζει με αποφθεγματική επιγραμματικότητα στην εισαγωγή του μηνύματός του: «Όπου υπάρχει ανθρώπινη κοινωνία, εκδηλώνεται το ακαταμάχητο Πνεύμα της Παράστασης». Για να επισημάνει στη συνέχεια την επενέργεια αυτού του πνεύματος από τον πιο αυτοσχέδιο και ταπεινό υπαίθριο χώρο μέχρι τις πιο εκσυγχρονισμένες σκηνές. Και ως προς το έργο των ανθρώπων του θεάτρου και τη διαλεκτική - επικοινωνιακή τους σχέση με τους θεατές των έργων και των παραστάσεών τους, συμπεραίνεται εμφαντικά στον επίλογο του μηνύματος η δημιουργία όχι παθητικών αλλά ενεργητικών θεατών σε μια καταξιωμένη συνέργεια ρόλων εποικοδομητικής συνεργασίας και αλληλέγγυας αγωνιστικής συμπόρευσης:
«Είμαστε οι καλλιτέχνες των αμφιθεάτρων και των σκηνών, που συμμορφωνόμαστε με τις εκλογικευμένες απαιτήσεις της αγοράς ή αδράχνουμε τη δύναμη που έχουμε: για να καθαρίσουμε ένα χώρο στις καρδιές και τα μυαλά της κοινωνίας, να συγκεντρώσουμε τους ανθρώπους γύρω μας, να εμπνεύσουμε, να γοητεύσουμε και να πληροφορήσουμε και να δημιουργήσουμε έναν κόσμο ελπίδας και ανοιχτόκαρδης συνεργασίας;».
Ανάμεσα στους διάφορους θεατρικούς χώρους των κρατικών ή ιδιωτικών σκηνών στον τόπο μας, ολοένα και αναδεικνύεται μια υποδειγματική ενσάρκωση του πιο πάνω μηνύματος: ο θεατρικός πολυχώρος Εστία στο κέντρο της Λευκωσίας, που διευθύνει με τα όποια πενιχρά μέσα διαθέτει, αλλά προπάντων με το θεατρικό όραμα ενός άοκνου ποιοτικού ζήλου, ο εμπνευσμένος σκηνοθέτης του Άγις Παΐκος. Μετατρέποντας το παλαιικό πατρικό του σπίτι σε μια φιλόξενη θεατρική στέγη, έχει ανεβάσει μέχρι στιγμής αξιόλογα έργα του διεθνούς δραματολογίου, που επιχειροκροτούν κάθε φορά οι αυξημένες απαιτήσεις του θεατρόφιλου κοινού του.
Ενδεικτικά, αναφέρουμε τις πρόσφατες επιτυχείς παραστάσεις του με μια συρραφή θεατρικών ή δραματοποιημένων κειμένων κάτω από τον αλληγορικό τίτλο «Στην άλλη όχθη». Σ’ αυτή την αντίπερα όχθη της πεζής καθημερινότητας, της τύρβης και της φθοράς, της αντιποιητικής ατμόσφαιρας και της σκληρής πραγματικότητας, που βιώνουμε κατ’ εξοχήν στους άκαρπους και ενδεείς καιρούς μας, κατάφερε να μας μεταφέρει και πάλι, μαζί με το έναυσμα του προβληματισμού, και τη χαρά μιας εξαίρετης αισθητικής απόλαυσης.
Τους μονολόγους σε πολλαπλούς και δύσκολους ρόλους από τα δραματουργικά και ποιητικά έργα των Ευριπίδη, Στρίντμπεργκ, Μπρεχτ, Λόρκα και Φαλλάτσι ερμήνευσε η καταξιωμένη ηθοποιός μας Μήδεια Χάννα: μια αφοσιωμένη θεραπαινίδα του κυπριακού θεάτρου, που με τον ευαίσθητο ψυχισμό ενός χαρισματικού ταλέντου και την αισθαντική πνοή μιας αξιέπαινης ερμηνευτικής απόδοσης πέτυχε να συνενώσει τα αποσπάσματα σε ένα συνεκτικό σύνολο αδιάσπαστου θεματικού πυρήνα: το αέναο θαύμα της ζωής μέσα από τη νεάνιδα της αναζήτησης προσωπικής ταυτότητας, της ανακάλυψης του έρωτα και της αλήθειας του κόσμου μέχρι την οδυνόμενη γυναίκα της στειρότητας, τη μάνα της μητρότητας ή της απάρνησης του θεϊκού της δώρου ώς την τραγική ηρωίδα της επικείμενης απώλειας του παιδιού της.
Τέτοιες ερμηνείες χρειαζόμαστε σήμερα μέσα από τέτοιους χώρους αληθινής θεατρικής παιδείας, προκειμένου να ευοδωθεί το φετινό μήνυμα της Παγκόσμιας Ημέρας Θεάτρου.
