Στην κλασικότερη από αισθητική άποψη και δημοφιλέστερη από κοινωνικοπολιτική και οικονομική θεώρηση όπερα του Giuseppe Verdi σε ποιητικό κείμενο (λιμπρέτο) του Αntonio Somma επικαιροποιείται ο δικός μας «Χορός μεταμφιεσμένων». Όχι απλώς λόγω των αποκριάτικων ημερών, αλλά, κατ’ εξοχήν, ένεκα της διαχρονικότητας και παραλληλίας των δραματικών έως καυστικά σατιρικών μηνυμάτων που εκπέμπει στα καθ’ ημάς.

Το τρίπρακτο έργο του κορυφαίου Ιταλού μουσουργού συνιστά αφ’ εαυτού την αλληγορική μεταμφίεση ενός πραγματικού χορού μεταμφιεσμένων τον Μάρτιο του 1792, όταν στη Βασιλική Όπερα της Στοκχόλμης δολοφονήθηκε ο «φωτισμένος» πλην αυταρχικός και κατακτητικός μονάρχης της Σουηδίας Γουσταύος Γ΄. Πίσω από τα ιστορικά δρώμενα μιας φανταστικής πλοκής, που πραγματεύεται το παιγνίδι της εξουσιαστικής δύναμης, της απάτης και της δολοπλοκίας, της προδοσίας, της συνωμοσίας και της εκδικητικής τιμωρίας, ο Verdi υπό την απειλή της αυστριακής λογοκρισίας εκπροσωπεί τη θέληση του καταπιεσμένου και διαιρεμένου ιταλικού λαού περί τα μέσα του προπερασμένου αιώνα για απελευθέρωση και ενοποίηση της χώρας του σε ενιαία εδαφική επικράτεια και ανεξάρτητη πολιτική οντότητα.

Και πράγματι, όταν πρωτοπαρουσιάστηκε η όπερα το 1859 στο θέατρο Απόλλων της Ρώμης, η Ιταλία ήταν ακόμα διαμελισμένη σε μοναρχίες, δουκάτα και ημιανεξάρτητες δημοκρατίες με ανομοιογενή πολιτικοκοινωνική φυσιογνωμία και ετεροβαρή οικονομική σύνθεση, οπότε δύο χρόνια αργότερα, το 1861, κατάφερε να αποτινάξει τον ηγεμονικό ζυγό της αυστριακής αυτοκρατορίας, εγκαθιδρύοντας την εθνική της αυτοτέλεια και την αδιαίρετη κρατική της κυριαρχία.

Αν αυτά, ωστόσο, διαδραματίζονταν στην Ιταλία του Βίκτορος Εμμανουήλ Β΄, του αγωνιστικού και διορατικού συμβόλου της ιταλικής ενοποίησης και που εξέφραζε έντεχνα η μουσική μεγαλοφυΐα του Βέρντι με τον «Χορό των μεταμφιεσμένων» του, τι γίνεται σήμερα, ενάμιση αιώνα μετά, στο δικό μας μοιρασμένο νησί της τουρκικής σαραντάχρονης κατοχής;

Ένας άλλος διαφορετικός χορός πολύμορφων μεταμφιέσεων και ποικιλόσχημων μεταμφιεσμένων, δικών μας και ξένων, στροβιλίζεται εφιαλτικά μπροστά στα υπνώττοντα και ενίοτε αφυπνισμένα έως έξαλλα μάτια μας. Πόσο αυτοί οι ανενδοίαστοι και ασύστολοι των φενακισμένων προσωπείων και των προσωπιδοφόρων μεταλλάξεων έχουν συνειδητοποιήσει ότι δεν χωρούσαν άλλες συμφορές μετά τα δεινά του ’74. Και μέχρι πότε οι φαύλες ημέρες και τα ανεκδιήγητα έργα των αμετανόητων Φενάκων όχι της αρχαίας μυθολογίας αλλά της σύγχρονης δαιμονολογίας θα συγκαλύπτονται στο απυρόβλητο υψηλών θέσεων και επώνυμων αξιωμάτων;

Και είναι, δυστυχώς, τόσοι πολλοί αυτοί που συμμετείχαν στον παραληρηματικό χορό των μεταμφιεσμένων στον τόπο μας: από τη χορεία των πολιτικών, κομματικών και συντεχνιακών παραγόντων, ώς μια μερίδα αδίστακτων υπαλλήλων κρατικών φορέων και ημικρατικών οργανισμών, ηγετικών στελεχών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων και των πάσης φύσεως συνδαιτυμόνων οικονομικών συμφερόντων της διαφθοράς και των σκανδάλων· μηδέ και αυτού του αθλητικού «ιδεώδους» εξαιρουμένου με τους στημένους ποδοσφαιρικούς αγώνες, τις συμπαιγνίες και τις αγοραπωλησίες στο διακύβευμα εκατομμυρίων.

Και διερωτάται, στ’ αλήθεια, κανείς πόσο επινοητικοί είμαστε σε ευφάνταστες μεταμφιέσεις σε έναν τέτοιο τόπο απροκάλυπτης ηλιοφάνειας, όπου ουδέν κρυπτόν υπό τον κυπριακόν ήλιον, αλλά εσαεί κρυπτόμενον και αλληλοσιωπώμενον! Μήπως και οι μαζικές καρναβαλίστικες παρελάσεις φέτος των μεταμφιεσμένων στους δρόμους των πόλεών μας είναι ενδεικτικές της κρυπτοφοβίας ή της κρυψιβουλίας των κουρεμένων προβάτων ή των παρδαλών αμνοεριφίων, στα οποία ως άλλη Κίρκη μάς μεταμόρφωσε η Τρόικα και η μνημονιακή μας άνευ όρων πειθαρχία;

Πάντως, το βέβαιο είναι ότι τα πάντα μεταμφιέζονται, μεταστρέφονται και μεταποιούνται με την ψευδεπίγραφη σφραγίδα του αληθοφανούς: πρόσωπα και προσωπεία, συσχετισμοί δυνάμεων και σχέδια, εννοιολογικές ορολογίες και φραστικά σχήματα. Από τους κομματικούς συμμάχους του χτες στους αντιπάλους μονομάχους του σήμερα και τα αντίθετα ιδεολογικά στρατόπεδα σε ομοβροντία υπό τις περιστάσεις συμπαράταξης. Κομματικοί μέχρι πρότινος εχθροί και πολέμιοι δεν έχουν μόνο υπογράψει πρωτόκολλα συναλλαγών, αλλά και οι χαμένοι στο πολιτικό παιγνίδι εξουσίας έχουν αποσπάσει από τους δυνατούς θέσεις-κλειδιά. «Οι άριστοι των αρίστων», αρκετοί χωρίς περγαμηνές αριστείας, χρίσθηκαν μέλη ημικρατικών οργανισμών.

Η τροχιά ανάπτυξης έχει εισέλθει στην «αυλή των θαυμάτων» και επιτελεί άνευ θαυματοποιών το μέγα κατά μεγέθυνσιν ή το μικρό οικονομικό θαύμα κατά μετριασμό της αγγλικής φρασεολογίας. Και το μείζον ζήτημα είναι οι ζυμώσεις γύρω από το σχέδιο λύσης του Κυπριακού, που από θέμα εισβολής και κατοχής έχει μεταμφιεστεί υπο-βαθμηδόν σε πρόβλημα διακοινοτικών διαφορών με ασύμμετρες εξισώσεις και ανισοσθενείς σταθμίσεις. Έτσι, από διεκδικητές των νομίμων και των δικαίων μας μάς έχουν μετατρέψει σε συμπαίκτες της τουρκικής αδιαλλαξίας και των εμπλεκομένων συμφερόντων σε έναν επίφοβο χορό μεταμφιεσμένων παγκόσμιας εμβέλειας! Μήπως και οι ακόλουθοι του Διονύσου δεν μεταμφιέζονταν σε μαινάδες, τραγόμορφους σατύρους και σειληνούς, γιατί έτσι άρεσε στον θεό της ευωχίας και της μεταμορφωτικής δύναμης του παιγνιδιού;