Η πτώση της τουρκικής λίρας επηρεάζει καθημερινά την οικονομία τους
Η οικονομία βρίσκεται σε συρρίκνωση και οι Τ/κ ξοδεύουν ελάχιστα λόγω των σοβαρών τραυμάτων που έχουν προκληθεί, έχοντας καταστήσει την αγορά στάσιμη

Η πτώση της τουρκικής λίρας επηρεάζει καθημερινά την οικονομία στην τουρκοκυπριακή κοινότητα, που αδυνατεί να χειριστεί τις επιπτώσεις, παρά τις διεργασίες που γίνονται. Στον τ/κ Τύπο πολύ συχνά τις τελευταίες ημέρες γίνεται λόγος, ακόμη και πρωτοσέλιδα, στο πώς επηρεάζει η συναλλαγματική κρίση τις τιμές των προϊόντων, τις εισαγωγές, τις πωλήσεις, τους μισθούς και γενικότερα την οικονομία. Λόγω των επιπτώσεων έχουν αυξηθεί οι τιμές στα καύσιμα, στο ηλεκτρικό ρεύμα, το γάλα κ.ά.

Με αφορμή τα διαδραματιζόμενα, τρεις Τ/κ, γνώστες της οικονομίας, ο πρόεδρος του εμπορικού επιμελητηρίου, Γκιουνάι Τσερκέζ, ο πρόεδρος του βιομηχανικού επιμελητήριου, Αλί Τσιραλί και ο οικονομολόγος, καθηγητής χρηματικο-οικονομικών και τραπεζικού τομέα στο «πανεπιστήμιο» ανατολικής Μεσογείου, Μουσταφά Μπεσίμ, σχολίασαν στο Κυπριακό Πρακτορείο Ειδήσεων(ΚΥΠΕ) τις εξελίξεις, αναφέρθηκαν στις επιπτώσεις, ενώ επισημαίνουν τη διασύνδεση με τα τεκταινόμενα στην Τουρκία λόγω της χρήσης του ίδιου νομίσματος.

Σοβαρή και βαθιά επιρροή
Για πολύ σοβαρή και βαθιά επιρροή της οικονομικής κρίσης στους Τ/κ και την τ/κ οικονομία έκανε λόγο ο Γκιουνάι Τσερκέζ. Το γεγονός ότι η οικονομία βρίσκεται σε συρρίκνωση και οι Τ/κ ξοδεύουν ελάχιστα λόγω των σοβαρών τραυμάτων που έχουν προκληθεί, έχουν καταστήσει την αγορά στάσιμη, σημείωσε. «Ενώ συνεχίζεται η οικονομική κρίση», συμπλήρωσε ο πρόεδρος του τ/κ επιμελητηρίου, «οι εξελίξεις με την πτώση της αξίας της τουρκικής λίρας επηρεάζουν αρνητικά την οικονομία, η οποία είναι εξαρτημένη από το συνάλλαγμα, ενώ τα έσοδά της είναι σε τουρκική λίρα», όπως σημείωσε. Πολλά άτομα, αλλά και επιχειρήσεις, πρόσθεσε, δεν μπορούν να πληρώσουν πλέον τα χρέη τους και επιπλέον βρίσκονται αντιμέτωποι με την πτώχευση και ως αποτέλεσμα αυτών των εξελίξεων οι εισαγωγές, που στην πλειοψηφία τους είναι εξαρτημένες ή έχουν βάση το συνάλλαγμα, έχουν αυξηθεί, αλλά αυξήθηκαν και τα έσοδα από τις εξαγωγές/παραγωγή.

Ο τομέας της παραγωγής
Ο πρόεδρος του τ/κ βιομηχανικού επιμελητηρίου, Αλί Τσιραλί, εκτιμά ότι ο τομέας που επηρεάστηκε περισσότερο από την οικονομική κρίση και τη διακύμανση της τουρκικής λίρας είναι αυτός της παραγωγής, ο οποίος είναι όμηρος αυτής της κατάστασης. Οι βιομήχανοι, σημείωσε, εισάγουν το μεγαλύτερο μέρος των πρώτων υλών με συνάλλαγμα και τα χρέη τους βασίζονται στο συνάλλαγμα. «Για να επουλώσεις τις πληγές θα χρειαστεί πολύς χρόνος». Σημείωσε ότι πρέπει να τροποποιηθούν οι φόροι και τα ταμεία που προστατεύουν τα τοπικά προϊόντα. Για να επιτευχθεί η πώληση των προϊόντων που παράγονται στα κατεχόμενα, συνέχισε, πρέπει να τεθεί όριο στην εισαγωγή τέτοιων προϊόντων.

Μια σωστή πολιτική εισαγωγών, όπως είπε, μπορεί να είναι η ευκαιρία για το κλείσιμο του τρέχοντος ανοίγματος στο συνάλλαγμα μεταξύ τουρκικής λίρας και ξένων νομισμάτων. Πρέπει επίσης, ανέφερε, να διευρυνθεί το εμπόριο μεταξύ «νότου» και «βορρά», και σε αυτό θα συμβάλλει μια μόνιμη λύση στο Κυπριακό. Υπάρχουν, σημείωσε, στις κατεχόμενες περιοχές πολλά προϊόντα που παράγονται στις ελεύθερες και κατά τον ίδιο τρόπο υπάρχει μια ομάδα προϊόντων που παράγονται στις κατεχόμενες και εισάγονται στις ελεύθερες περιοχές. «Πρέπει να επιταχυνθεί μεταξύ των δύο κοινοτήτων η πώληση των προϊόντων που παράγονται στον βορρά και δεν υπάρχουν στον νότο, και το αντίθετο. Με αυτό τον τρόπο δεν θα φεύγουν χρήματα στο εξωτερικό, θα μένουν στο νησί και αυτό μπορεί να είναι μια σημαντική ευκαιρία για να μειώσει το άνοιγμα που υπάρχει μεταξύ των δύο κοινοτήτων».

Σμικρύνθηκε σχεδόν κατά 10%
Ο οικονομολόγος καθηγητής, Μουσταφά Μπεσίμ, ανέφερε ότι λόγω της οικονομικής κρίσης η τ/κ οικονομία το 2008-2009 σμικρύνθηκε σχεδόν κατά 10% και λόγω δομικών προβλημάτων η κρίση δεν μπόρεσε να ξεπεραστεί με την ταχύτητα που επιδιωκόταν, και η οικονομία δεν συνήλθε. Αυτή η κατάσταση, είπε, επηρέασε κυρίως το κεφάλαιο και ειδικότερα τις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις που ήταν αδύναμες και έγινε η αιτία να απολύσουν εργαζομένους, να μην μπορούν να ανταποκριθούν στις υποχρεώσεις τους και ως αποτέλεσμα να μην μπορούν να προχωρήσουν στις απαραίτητες επενδύσεις για να αναπτυχθούν. Ο κ. Μπεσίμ είπε πως η αγοραστική δύναμη των Τ/κ μειώθηκε και παρατήρησε ότι η οικονομική περιφερειακή κατάστασην τόσο στην Ε.Ε. όσο και στη Μέση Ανατολή, δεν ήταν καλή και γι’ αυτό η οικονομική ανάπτυξη στα κατεχόμενα περιορίστηκε τα έτη 2010-2013 στο 2%.

Ο κ. Μπεσίμ σημείωσε ακόμη ότι όσοι έχουν ατομικά δάνεια σε άλλο συνάλλαγμα και τα έσοδά τους είναι σε τουρκική λίρα, αυτομάτως τα χρέη τους έχουν αυξηθεί και αυτό δυσκολεύει την αποπληρωμή τους αλλά και την πληρωμή των τόκων. Παρατήρησε δε ότι, ενώ οι διακυμάνσεις της τουρκικής λίρας έχουν επηρεάσει εξολοκλήρου την οικονομία στα κατεχόμενα, δεν υπάρχει πολιτική ή τρόπος για προφυλάξεις από τις συναλλαγματικές επιρροές και πως η χρηματο-οικονομική πολιτική στα κατεχόμενα είναι πολύ περιορισμένη. «Από τη μια», είπε, «θα επηρεάσει θετικά την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών και από την άλλη τίθεται ανάγκη πολιτικής για τους επιχειρηματίες να μπορούν να πωλούν τα προϊόντα ή τις υπηρεσίες τους υπό πιο κατάλληλες συνθήκες».