Το εν λόγω σύστημα θα βοηθήσει στη μείωση της αποχής

Εάν τα κόμματα έχουν ενδοιασμούς ως προς την υιοθέτηση του συστήματος σε εθνικές εκλογές, τότε θα μπορούσε το σύστημα να λειτουργήσει πιλοτικά στις επικείμενες ευρωεκλογές

ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΗ της Prime Consulting Ltd δείχνει 8 στους 10 πολίτες να επιθυμούν την εφαρμογή της οριζόντιας ψηφοφορίας

Δημοσκόπηση της Prime Consulting Ltd που διενεργήθηκε μεταξύ τις 7-10 Ιανουαρίου του 2014 έχει καταδείξει το χαμηλό ενδιαφέρον για τις επερχόμενες ευρωεκλογές. Συγκεκριμένα, το 53% των ερωτηθέντων ενδιαφέρονται είτε καθόλου είτε πολύ λίγο για τις επερχόμενες ευρωεκλογές. Στις προηγούμενες ευρωεκλογές, 4 στους 10 Κύπριους πολίτες με δικαίωμα ψήφου προτίμησαν κάποια παραλία αντί την κάλπη.

Συγκεκριμένα 213.581 Κύπριοι πολίτες, ποσοστό 40,6%, έκαναν το μπάνιο τους παρά ψήφισαν. Να σημειωθεί ότι ο μέσος όρος συμμετοχής στις ευρωεκλογές του 2009 ανήλθε στο 43,07% σε σύνολο 27 χωρών, με το ποσοστό αυτό να έχει γραφτεί στην ιστορία των ευρωεκλογών ως το χαμηλότερο από πλευράς προσέλευσης από το 1979 όπου είχαν διεξαχθεί για πρώτη φορά ευρωεκλογές. Από την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η Κύπρος έχει συμμετάσχει στις ευρωπαϊκές εκλογές δύο φορές. Το 2004 η προσέλευση έφθασε το 72,5%, πολύ πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, με την Κύπρο τότε να είχε την 3η υψηλότερη προσέλευση μεταξύ των κρατών-μελών. Το 2009, το ποσοστό συμμετοχής ανήλθε μόνο στο 59,4%, ρίχνοντας την Κύπρο στην 6η θέση. Συνεπώς, η εκτίμηση είναι ότι μάλλον η αποχή θα κινηθεί πάλι σε ψηλά επίπεδα.

Πρόταση - διπλή ψήφος

Πολύς λόγος γίνεται τον τελευταίο καιρό για την οριζόντια ψηφοφορία. Η οριζόντια ψηφοφορία αναμένεται να βοηθήσει, μέχρις ενός σημείου τουλάχιστον, στην προσέλευση. Πιο εύκολα θα αυξηθεί ίσως η προσέλευση εάν ο ψηφοφόρος θα μπορούσε να επιλέξει οριζόντια τους ικανότερους, σε αντίθεση με το επικρατούν σύστημα, που συνήθως τού επιβάλλει την επιλογή υποψηφίου μόνο από ένα συγκεκριμένο κόμμα. Την ίδια ώρα, αντιλαμβάνεται κανείς την έγνοια των κομμάτων για τη μέτρηση της κομματικής τους δύναμης. Εάν η πρόθεση για υιοθέτηση της οριζόντιας ψηφοφορίας από πλευράς κομμάτων είναι ειλικρινής, θα πρότεινα λοιπόν την αλλαγή του συστήματος. Στο νέο σύστημα θα μπορούσε να υιοθετηθεί η διπλή ψήφος.

Πώς δουλεύει η διπλή ψήφος

Σε ένα ψηφοδέλτιο θα υπάρχουν δύο ψήφοι. Σε μια πρώτη ψήφο (candidate vote) ο εκλογέας θα ψηφίζει οριζόντια τον ή τους υποψήφιους της επιλογής του, ενώ σε μια δεύτερη ψήφο (party vote) θα μπορεί να ψηφίσει το κόμμα που επιθυμεί. Με τη δεύτερη ψήφο θα γίνεται υπολογισμός του εκλογικού μέτρου, με βάση το οποίο κάθε κόμμα θα λαμβάνει όσες έδρες τού αναλογούν, ταυτόχρονα θα γνωρίζει και τη δύναμή του, συνεπώς τυχόν ανησυχίες των κομμάτων απομακρύνονται.

Για περισσότερη κατανόηση παραθέτω το πιο κάτω παράδειγμα (πίνακας). Ένας εκλογέας αποφασίζει να ψηφίσει οριζόντια τον υποψήφιο 2 από τον ΔΗΣΥ, τον υποψήφιο 1 από το ΔΗΚΟ και τον υποψήφιο 4 από τους Οικολόγους. Ταυτόχρονα, ως οπαδός του ΔΗΣΥ δίνει τη δεύτερη ψήφο στο κόμμα του. Οι 2ες ψήφοι λοιπόν θα διαιρεθούν με τα έγκυρα, ώστε να υπολογιστεί το εκλογικό μέτρο. Από εκεί και πέρα, με το μέτρο θα διαιρείται το σύνολο των ψήφων που θα λάβει στη 2η ψήφο και το κάθε κόμμα θα πάρει τις έδρες που του αναλογούν.

Την έδρα ή τις έδρες των κομμάτων θα πάρουν οι υποψήφιοι με τους περισσότερους σταυρούς προτίμησης, οι οποίες θα προκύψουν οριζόντια. Σημειώνεται ότι για σκοπούς διασφάλισης της ισοψηφίας στις 2 ψήφους, ένα ψηφοδέλτιο θα είναι άκυρο εάν δεν υπάρξει ψήφος και στα δύο σημεία. Με αυτήν τη μέθοδο ένας εκλογέας θα ψηφίσει αυτούς που θεωρεί καλύτερους, ασχέτως κόμματος, ταυτόχρονα όμως θα είναι σε θέση να δώσει τη νικώσα ψήφο στο κόμμα του, ίσως με την ελπίδα ότι το κόμμα του θα πάρει περισσότερες έδρες. Άρα το όφελος θα είναι διπλό.

Τώρα, το πρόβλημα που ενδέχεται να προκύψει είναι εάν ένας υποψήφιος εξασφαλίσει σταυρούς προτίμησης που θα τον κατατάσσουν στους 6 εκλεγέντες, ενώ στο κόμμα του δεν αναλογούν έδρες βάσει της 2ης ψήφου. Αυτό θα άλλαζε λίγο τα πιο πάνω δεδομένα. Εάν θα ακολουθηθεί η πιο πάνω διαδικασία, τότε έδρες θα μπορούσαν να δικαιούνται οι πρώτοι σε σταυρούς προτίμησης ανάμεσα στα κόμματα που δικαιούνται έδρες, εξαιρώντας όμως αυτούς που τυχόν θα λάβουν περισσότερους σταυρούς.

Ένας άλλος τρόπος ενδεχομένως είναι να στέλλονται στο ευρωκοινοβούλιο οι 6 πρώτοι σε σταυρούς προτίμησης ασχέτως κόμματος και η δεύτερη ψήφος να χρησιμοποιείται απλά για να καταγράφεται η δύναμη των κομμάτων, κάτι που θεωρώ απλό και πρωτοποριακό. Σε αυτήν τη μέθοδο, αυτό που θα θυσιάσουν τα κόμματα είναι ενδεχομένως να εκλεγούν κάποιοι των οποίων τα κόμματα δεν έχουν λάβει έδρες βάσει και του μέτρου ή και το αντίθετο, δηλαδή κάποια κόμματα να μη στείλουν ευρωβουλευτές ίσους με τον αριθμό των εδρών που δικαιούνται.

Αυτός όμως είναι ο ορισμός της οριζόντιας ψηφοφορίας. Τα κόμματα θα πρέπει να κάνουν θυσίες στον βωμό ενός συστήματος, το οποίο θα δίδει το δικαίωμα να πάνε στην ευρωβουλή άτομα τα οποία ο εκλογέας θεωρεί ικανότερα, ασχέτως κόμματος. Από εκεί και πέρα μπορεί να υπάρξει συζήτηση και να τεθούν περισσότερες προτάσεις για το πώς μπορεί να διαφοροποιηθεί και να βελτιωθεί η πιο πάνω πρόταση. Εάν τα κόμματα έχουν ενδοιασμούς ως προς την υιοθέτηση του συστήματος αυτού σε εθνικές εκλογές, τότε θα μπορούσε το σύστημα να λειτουργήσει έστω και πιλοτικά στις επικείμενες ευρωεκλογές και η πλήρης υιοθέτησή του να εξαρτηθεί από την αποτελεσματικότητα που αυτό θα έχει.

Θα μπορούσε, ακόμα πιο απλά, η οριζόντια να ισχύσει μόνο σε ευρωεκλογές όπου η αποχή είναι συνήθως ψηλότερη. Να σημειωθεί ότι η οριζόντια ψηφοφορία είναι επιθυμία των πολιτών. Στην ίδια δημοσκόπηση της Prime Consulting Ltd, 8 στους 10 πολίτες επιθυμούν την εφαρμογή της οριζόντιας ψηφοφορίας· συνεπώς, εάν δεν εφαρμοστεί, τότε την επομένη των εκλογών ελπίζω να μην εκφράζονται και πάλι παράπονα για το ύψος της αποχής.

ΔΡ. ΝΑΣΙΟΣ ΟΡΕΙΝΟΣ
Εκλογικός Αναλυτής