«Κοινό Ανακοινωθέν» δεν φαίνεται να υπάρχει

Η Άγκυρα είναι εντελώς απρόθυμη για κάτι άλλο από δυο κυριαρχίες

ΚΑΠΟΤΕ η ελληνική πλευρά υπολόγιζε στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, θεωρώντας την ως μοχλό πίεσης για μιαν αλλαγή της στάσης της Άγκυρας…

Το περιβόητο «Κοινό ανακοινωθέν» θα ήταν ένα κείμενο με μερικές παραγράφους. Το κρίσιμο σημείο του θα ήταν ο ορισμός της αναζητούμενης λύσης. Δεν μπόρεσαν όμως να καταλήξουν... Και συνεπώς εμφανίστηκε ένα ακόμη αδιέξοδο, αυτήν τη φορά στην προσπάθεια να… σπάσει το αδιέξοδο… Το ερώτημα είναι ένα. Εκείνο που μας χωρίζει από τη λύση του Κυπριακού είναι μερικές λέξεις; Στην πραγματικότητα, οι «μερικές λέξεις» περιορίζονται στην εξής μια, που είναι και λέξη αλλά και πάγια πολιτική της Άγκυρας: Kυριαρχία.

Εάν λοιπόν η τουρκική πλευρά δεχόταν κοινό ανακοινωθέν, όπου θα γραφτεί ότι η κυριαρχία είναι μια και μοναδική, αυτό θα σήμαινε ότι όλες οι επίμονες προσπάθειες που κάνει τόσα χρόνια και με τόσους πολλούς τρόπους για το ψευδοκράτος θα τέλειωναν; Αν δέχονταν τις λέξεις «μία και μόνη» (single), θα τέλειωναν όλα και θα έπαυαν να επιδιώκουν χωριστικά κυριαρχικά δικαιώματα; Προφανώς και όχι! Φαίνεται πολύ καλό για να είναι πράγματι αληθινό κάτι τέτοιο... Την πραγματικότητα μάλλον δεν θα τη μάθουμε ποτέ. Διότι δεν υπήρξε ούτε κάν προσέγγιση σε μια τέτοια εξέλιξη. Είναι πια ηλίου φαεινότερο ότι οι Τούρκοι δεν είναι διατεθειμένοι ούτε «στα λόγια» να επιτρέψουν κυπριακό κράτος με μια και μόνη κυριαρχία. Θέλουν, όπως ισχυρίζονται, ομοσπονδία, αλλά θέλουν να μοιράσουν οριστικά την κρατική κυριαρχία στα δυο.

Ευσεβοποθισμοί

Πολλή μελάνη χύθηκε και πολλά ελέχθησαν για το περιβόητο «Κοινό Ανακοινωθέν». Αν θα ήταν, όπως παρουσιάστηκε, κάτι όπως η αφετηρία για τις διαπραγματεύσεις, τότε τα αυτοκίνητα… «έμειναν στα πιτς». Η γυμνή πραγματικότητα φαίνεται να είναι ότι διαπραγματεύσεις δεν μπορεί καν να ξεκινήσουν. Πώς άραγε θα μπορούσε να προχωρήσουν, ακόμα και αν ξεκινούσαν, με τέτοια δεδομένα; Ο Αντρέας Μαυρογιάννης, παρ’ όλες τις φιλότιμες προσπάθειες και την υπομονή που επιστράτευσε, δεν φαίνεται να μπορούσε να βρει άκρη με τον Τουρκοκύπριο ομόλογό του. Κάποιοι που γνωρίζουν τον τελευταίο από το παρελθόν, δεν διστάζουν να πουν ότι είναι «πιο ακραίος και από τον Ραούφ Ντενκτάς».

Ο Αλεξάντερ Ντάουνερ, μετά από απανωτές «δηλώσεις αισιοδοξίας» και «σχεδόν βεβαιότητας», αυτήν τη φορά... ήλθε, είδε και απήλθε. Η συνάντηση Βενιζέλου-Νταβούτογλου, παρά τις πληροφορίες από την Άγκυρα
ότι ο Τούρκος ΥΠΕΞ είχε γίνει δέκτης τηλεφωνημάτων από Λονδίνο και Ουάσιγκτον, δεν απέδωσε κάτι άλλο, επιβεβαιώνοντας έτσι την πασιφανή καταγραφή της διαφωνίας.

Στη Λευκωσία τις τελευταίες μέρες φημολογήθηκε και «σχέδιο Β». Πληροφορίες έλεγαν ότι αντί για «Κοινή Δήλωση», θα μπορούσε να υπάρξει κάποια δήλωση των ΗΕ, που θα παραπέμπει στα ψηφίσματα του οργανισμού. Αν όμως η τουρκική πλευρά δεν δέχεται ρητή αναφορά στη μια κυριαρχία, τι θα μπορούσε να κάνει και τι θα προσέφερε στις διαπραγματεύσεις μια παραπομπή σε Ψηφίσματα;

Στη σκιά αυτών των εξελίξεων, τόσο η επιτυχία στις Βρυξέλλες, όπου ο Πρόεδρος φάνηκε να αποσπά αυξημένο ευρωπαϊκό ενδιαφέρον, όσο και η στήριξη των ΗΠΑ σε μια νέα διαδικασία, ή ακόμα και η «διαδικαστική» συμφωνία για «σταυρωτές» επαφές με Άγκυρα και Αθήνα, δεν αφήνουν πια καμία συγκεκριμένη ωφέλεια στην πλευρά μας.

Και στο βάθος το Ανάν…

Σε όλη τη διάρκεια των προεργασιών, όπως και παλαιότερα, όταν διαπραγματευόταν ο Δ. Χριστόφιας, Άγκυρα και Τουρκοκύπριοι επιθετικά υπενθύμιζαν τη θετική ψήφο που έδωσαν το 2004. Έλεγαν για «χαμένη ευκαιρία» του Σχεδίου Ανάν. Με τα σημερινά δεδομένα και διατυπώνοντας ανοιχτά την αξίωση για χωριστή κυριαρχία, το λογικό συμπέρασμα είναι ότι εκείνο το σχέδιο ικανοποιούσε αυτό ακριβώς το αίτημά τους. Επομένως, όσοι πίστευαν μέχρι τώρα ότι θα αρκούσε να επιτύχουμε κάποιες «σημαντικές βελτιώσεις» στο τότε απορριφθέν σχέδιο, θα πρέπει να το σκεφτούν ξανά, διπλά και τριπλά.

Η «πικρή αλήθεια» είναι ότι η Τουρκία προσπαθεί συστηματικά να φτιάξει στην Κύπρο δικό της κράτος και όχι ομοσπονδία. Αυτός είναι ξεκάθαρα ο στόχος και η επιδίωξή τους. Ακόμα και στις διαπραγματεύσεις είναι γι’ αυτόν τον σκοπό και μόνο που μπαίνουν. Αυτήν την αλήθεια όμως δεν φαίνεται να θέλει να την παραδεχτεί ο πολιτικός κόσμος μέχρι σήμερα.

Τι μέλλει γενέσθαι

ΒΕΒΑΙΑ ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είχε κάθε λόγο να επιδιώκει το κοινό ανακοινωθέν ως μια «συμφωνία βάσεως». Τώρα το ενδεχόμενο αυτό μοιάζει πια εντελώς απομακρυσμένο. Έτσι αποδείχθηκε πάντως ότι ο Ν. Αναστασιάδης είχε τους λόγους του για να προτάσσει το ανακοινωθέν ως απαραίτητη προϋπόθεση. Αλλά το ερώτημα είναι τι σκοπεύει να πράξει στη συνέχεια. Το ότι, όπως πολλές φορές διαβεβαίωσε, θα βγει μια κοινή απόφαση του Εθνικού Συμβουλίου, δεν αναιρεί το δυσεπίλυτο πρόβλημα: τι πραγματικά μπορεί να κάνει τώρα η Λευκωσία; Το τοπίο αρχίζει να γίνεται ομιχλώδες. Αυτήν τη φορά δεν χρειάστηκαν δύο-τρία χρόνια με «πήγαιν' έλα» για να διαπιστωθεί το αδιέξοδο.

Υπάρχει από την αρχή και δεν φαίνεται να μπορεί να ξεπεραστεί ούτε εικονικά. Συνεπώς, υπάρχει κάτι που να μπορεί να αλλάξει αυτήν την εικόνα;
Ορισμένοι μόνιμα «ρομαντικοί» αρχίζουν να φαντάζονται ότι θα αναλάβουν πρωτοβουλίες οι «ισχυροί» και ότι θα πείσουν ή και θα πιέσουν την Τουρκία. Μήπως όμως δεν έδειξαν ήδη ενδιαφέρον τόσο οι ΗΠΑ και η Βρετανία όσο και η Ε.Ε.; Πιθανότερο είναι τώρα να δυσανασχετήσουν με την πολύ μεγάλη έμφαση που δίνει η ελληνική πλευρά σε μια προκαταρκτική «καθαρή εξήγηση». Φυσικά υπάρχουν κάποιοι τρίτοι, που μπορεί να αντιληφθούν πλήρως γιατί Λευκωσία και Αθήνα τηρούν αυτήν τη στάση. Είναι όμως μάλλον λίγοι...

Μια άλλη «σχολή σκέψης» λέει ότι με τις εξελίξεις στο πεδίο της αξιοποίησης των υδρογονανθράκων, αργά ή γρήγορα, ο διεθνής παράγοντας θα αναγκαστεί να σκύψει με νέο ενδιαφέρον πάνω από το Κυπριακό. Στον αντίποδα, όμως, η απαισιόδοξη άποψη λέει ότι χωρίς να έχουν καν ξεκινήσει διαπραγματεύσεις, η τουρκική πλευρά θα χρησιμοποιήσει το αδιέξοδο, προκειμένου να «μπλοκάρει» σε κάποιο στάδιο την υπόθεση του φυσικού αερίου, αν δεν επιχειρήσει να το διεκδικήσει και αυτό στις απαιτήσεις της.

Επιπλέον, αντιφατικές πληροφορίες και εκτιμήσεις που έρχονται από το «μέτωπο του αερίου», όπως και οι αδιευκρίνιστες τελικές προθέσεις των Ισραηλινών, δεν διευκολύνουν κάποιαν ασφαλή εκτίμηση. Όχι μόνο υπάρχει περίπτωση το φυσικό αέριο να μη βοηθήσει για να ξεκινήσει μια σοβαρή συζήτηση για το Κυπριακό, αλλά μπορεί και το ίδιο να καταλήξει σε «ομηρία» του άλυτου προβλήματος.

Ο εφιάλτης

ΚΑΠΟΤΕ η ελληνική πλευρά υπολόγιζε στην ενταξιακή πορεία της Τουρκίας, θεωρώντας την ως μοχλό πίεσης για μιαν αλλαγή της στάσης της Άγκυρας. Έπαιξε αυτήν την κάρτα, αλλά τελικά διαψεύστηκε. Σχεδόν δέκα χρόνια μετά την ένταξη, η Κύπρος τείνει αρκετές φορές να βρεθεί και στο «εδώλιο», διότι δεν υπάρχει συμφωνία λύσης του Κυπριακού. Ενώ πάντα θα βρίσκονται «καλοθελητές» τύπου Φούλε. Μήπως κάτι ανάλογο θα συμβεί τελικά και με τους υδρογονάνθρακες; Κυρίως αν επαληθευθούν οι «δεύτερες σκέψεις» από ισραηλινής πλευράς και δεν γίνει πραγματικότητα ο χερσαίος τερματικός σταθμός στην Κύπρο;