ΤΟ ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ ΤΗΣ ΑΠΟΣΥΡΣΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΜΕΡΑΡΧΙΑΣ ΚΑΙ Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΕΠΙΡΡΟΗ ΕΠΙ ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ

Η ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ ΜΑΤΣΗ, ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΙΣ ΒΡΕΤΑΝΙΚΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΕΣ, ΜΑΣ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΝΟΥΝ ΠΟΣΟ ΕΠΗΡΕΑΖΑΝ ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟ. ΟΧΙ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ. ( Π.Χ. ΒΛΕΠΕ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟ «ΕΞΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΑ ΠΟΡΤΡΑΙΤΑ» Κ. Ν. ΧΑΤΖΗΚΩΣΤΗ, ΣΕΛ. 61/62 ). ΤΟ 1967 ΣΤΟΧΕΥΑΝ ΣΤΗΝ ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΗ ΚΑΘΕ ΠΙΘΑΝΟΤΗΤΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΤΟΥΡΚΙΚΗΣ ΕΙΣΒΟΛΗΣ, ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΖΑΝ ΟΤΙ ΗΤΑΝ ΘΕΜΑ ΧΡΟΝΟΥ

Το τουρκικό αίτημα διάλυσης της Εθνικής Φρουράς το 1967 υποστήριζαν και οι Βρετανοί, αλλά τα βρετανικά έγγραφα μάς αποκάλυψαν ότι στις 17 Ιουλίου 1974, στις συναντήσεις του με τους Βρετανούς, το υποστήριζε και ο Αρχ. Μακάριος…

Ο κ. Γιαννάκης Μάτσης, στο βιβλίο του «Μετά Παρρησίας - Για την Ιστορία και την Αλήθεια», που εκδόθηκε το 2018, δημοσίευσε μια πολύ σημαντική πληροφορία.

Σελίδες 66/67: «Ο Μακάριος θεωρούσε δική του οικογένεια την οικογένεια του πεθερού μου… Ο Γιώργος Χαραλάμπους ήταν πολύ αυστηρός και αδέκαστος κριτής. Δεν του χαριζόταν όταν έκρινε ότι δεν έκανε κάτι σωστό… Μετά την άφιξη της Ελληνικής Μεραρχίας στην Κύπρο και ιδιαίτερα μετά το πραξικόπημα της χούντας στην Ελλάδα, το 1967, ο Μακάριος ανησυχούσε για τις ενέργειες των Ελλήνων αξιωματικών και αναζητούσε τρόπο να τους απομακρύνει από το νησί. Σε κάποιο στάδιο σκέφθηκε να γράψει μια επιστολή στον Έλληνα Πρωθυπουργό, Γεώργιο Παπαδόπουλο, ζητώντας του την απόσυρση των Ελλήνων αξιωματικών.

Αλλά, προτού στείλει την επιστολή, τη συζήτησε με τον πνευματικό του πατέρα, ηγούμενο Κύκκου Χρυσόστομο, και τον Γεώργιο Χαραλάμπους, για να ακούσει τις απόψεις τους. Την διάβαζαν και έμειναν έκπληκτοι. Του είπαν ότι μόνον ένας τρελός θα έστελνε σε στρατιωτικό, που έχει γίνει με πραξικόπημα πρωθυπουργός, επιστολή με τέτοιο περιεχόμενο. Ο Μακάριος τους άκουσε και δεν την απέστειλε.

»Αργότερα, όταν το κακό με τους εξ Ελλάδος αξιωματικούς παράγινε, ιδιαίτερα με την εμπλοκή και τη δράση τους στην παράνομη οργάνωση ΕΟΚΑ Β’, ο Μακάριος ετοίμασε μια παρόμοια επιστολή, η οποία αυτήν τη φορά απευθυνόταν στον πρόεδρο Στρατηγό Γκιζίκη. Κάλεσε πάλι τον ηγούμενο Κύκκου και τον Γεώργιο Χαραλάμπους και τους τη διάβασε "Για όνομα του Θεού, μην την στείλεις!", του είπαν. Αυτήν τη φορά δεν τους άκουσε, με συνέπεια να επισπευσθεί η πορεία προς το πραξικόπημα…».

Στις 22 Νοεμβρίου 1967, η βρετανική πρεσβεία στην Ουάσιγκτον έγραψε προς το Φόρεϊν Όφις: «Ο Μακάριος απέρριψε την αμερικανική εισήγηση να ζητούσε ο ίδιος τη μείωση των Ελληνικών Δυνάμεων στο νησί. Είπε πως, αν ο ίδιος προέβαινε σε τέτοια απαίτηση, θα θεωρείτο προδότης προς την Ελλάδα. Όμως, είπε στον Αμερικανό πρέσβη ότι θα ήταν σύμφωνος, αν η μείωση των στρατευμάτων ερχόταν ως ελληνική πρωτοβουλία. Ο Belcher (Αμερικανός πρέσβης) πήρε τώρα εντολές να δείξει στον Μακάριο αναφορά από την Αθήνα, που φέρει τον Βασιλέα Κωνσταντίνο να υποστηρίζει την ιδέα...».

Πρώτη βρετανική προτεραιότητα

Στις 4 Δεκεμβρίου 1967, ο Βρετανός Ύπατος Αρμοστής στη Λευκωσία, Sir N. Costar, έγραψε προς το Λονδίνο:

«Εισηγούμαι όπως πρώτη μας προτεραιότητα πρέπει τώρα να είναι η ενθάρρυνση της πλήρους αποχώρησης όλων των υπολοίπων ελληνικών δυνάμεων και των αξιωματικών στην Εθνική Φρουρά... Αν αυτό γίνει κατορθωτό, οι διαφορές μεταξύ Τουρκίας και των Ελληνοκυπρίων, έστω και αν αυτές συνεπάγονται ένοπλη βία, είναι λιγότερο πιθανό να οδηγήσουν σε πόλεμο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας και σοβαρό κίνδυνο για τα δικά μας και δυτικά συμφέροντα.

»Ίσως, μάλιστα, αν ο Μακάριος αφεθεί μόνος, να το βρει σκόπιμο να είναι πιο υπεύθυνος προς τις τουρκικές απαιτήσεις να ξεφορτωθεί την Εθνική Φρουρά. Θα είναι πιο σωστό για τον Μακάριο να είναι πιο υπεύθυνος προς τις τουρκικές απαιτήσεις για ξήλωμα της Εθνικής Φρουράς... Αξίζει να δώσουμε κάθε ενθάρρυνση στους Τούρκους να λύσουν τα εκκρεμή θέματα με τον Μακάριο και να κρατήσουμε την πίεση πάνω στον Μακάριο να ξεφορτωθεί την Εθνική Φρουρά...».

Η αποκάλυψη Μάτση, σε συνδυασμό με τις βρετανικές ενέργειες, μας επιβεβαιώνουν πόσο επηρέαζαν οι Βρετανοί τον Μακάριο. Όχι για πρώτη φορά. (Π.χ. βλέπε και βιβλίο «Έξι Προεδρικά Πορτραίτα», Κ. Ν. Χατζηκωστή, σελ. 61/62 *). Το 1967 στόχευαν στην εξουδετέρωση κάθε πιθανότητας ελληνικής βοήθειας σε περίπτωση τουρκικής εισβολής, που γνώριζαν ότι ήταν θέμα χρόνου. Γι’ αυτό και οι προνοητικές προετοιμασίες τους τον Σεπτέμβριο του 1964 και 1968 για το πόσους ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ στην κάθε βάση θα δεχόντουσαν, 20.000-25.000 Ε/κ στη Δεκέλεια και 2.000 Τ/κ περίπου, και 10.000-15.000 Ε/κ και μέχρι 7.000 Τ/κ στο Ακρωτήρι. Με παράλληλο σχέδιο διάσωσης του Αρχιεπισκόπου, σε περίπτωση που αυτός, με κάποια συνοδεία του, ζητούσε προστασία από τις Βάσεις. Όπως ακριβώς έγινε το 1974, όταν ενεργοποίησαν αμφότερα τα σχέδιά τους μαζί με άλλα… (βλέπε «Διζωνική Εκτέλεση Κ.Δ. 1955-2011» Φ.Α.).

Το τουρκικό αίτημα διάλυσης της Εθνικής Φρουράς το 1967 υποστήριζαν και οι Βρετανοί, αλλά, τα βρετανικά έγγραφα, μας αποκάλυψαν ότι στις 17 Ιουλίου 1974, στις συναντήσεις του με τους Βρετανούς, το υποστήριζε και ο Αρχ. Μακάριος…

Στις 17 Ιανουαρίου 1968 έγραψαν οι Βρετανοί: «Συμφωνώ γενικά με την άποψη ότι τώρα υπάρχει λιγότερος κίνδυνος η Ελλάδα να εμπλακεί σε πόλεμο με την Τουρκία για την Κύπρο. Η απόσυρση των ελληνικών στρατευμάτων από το νησί και η ανικανότητα της Ελληνικής Αεροπορίας να επέμβει αποτελεσματικά πάνω από το νησί (κάτι που η ελληνική Κυβέρνηση αναγκάστηκε να αναγνωρίσει τον περασμένο Νοέμβριο, 1967) σίγουρα σημαίνει ότι η Ελλάδα δεν μπορεί πλέον, τώρα, να συμμετέχει σε μάχη στο νησί...».

Αυτή, όμως, ήταν και μια από τις πρόνοιες του βρετανικού σχεδίου του Φεβρουαρίου 1964 «Το Μέλλον της Κύπρου»…

Ο Γεώργιος Παπαδόπουλος

Πολλοί υποστηρίζουν την άποψη ότι η «εξέγερση» του Πολυτεχνείου στην Αθήνα στις 17 Νοεμβρίου 1973 σκηνοθετήθηκε με μοναδικό στόχο την αντικατάσταση του Γ. Παπαδόπουλου, γιατί ο πρώτος μπορούσε να μην επιχειρήσει πραξικόπημα στην Κύπρο και έτσι ο Ιωαννίδης θεωρήθηκε πιο ικανός για την εκτέλεση του σχεδίου.

Στις 13 Φεβρουαρίου 1968, ο Βρετανός πρέσβης στην Αθήνα Michael Stewart έφθασε στο συμπέρασμα πως σε περίπτωση τουρκικής εισβολής ο Γ. Παπαδόπουλος μπορούσε να αποπειραθεί και να κάνει «τη βλακεία» να στείλει βοήθεια στους Ελληνοκύπριους...

Τον Νοέμβριο του 1973 ο Γ. Παπαδόπουλος αντικατεστάθη από τον Δ. Ιωαννίδη.

Πραξικόπημα, αλλά οι Βρετανοί να μη γνωρίζουν τίποτα!

Στις 20 Αυγούστου 1964, παραμονές του ναυαγίου των διαπραγματεύσεων Dean Acheson στη Γενεύη, αξιωματούχος στο Φόρεϊν Όφις, σε εσωτερικό άκρως απόρρητο σημείωμά του, αναφερόμενος στην ιδέα πραξικοπήματος που είχε εκφράσει, τις ημέρες εκείνες, εν βρασμώ ψυχής, ο τότε Έλληνας Πρωθυπουργός, Γεώργιος Παπανδρέου, πιεζόμενος από τον Αμερικανό Dean Acheson να επιβάλουν στην Κύπρο μια μορφή ένωσης με αντάλλαγμα μία βάση με 50 χρόνια lease στην Τουρκία, και εν όψει των αντιδράσεων της Λευκωσίας, έγραψε, μεταξύ άλλων:

«Σίγουρα, ένα πραξικόπημα, πολιτικά θα ήταν αδύνατο για τους Έλληνες να δικαιολογήσουν ή τους Τούρκους να ανεχτούν, εάν φαινόταν ότι προερχόταν από μια επίσημη και δημόσια συμφωνία στη Γενεύη. Όμως, μπορεί να έλθει η στιγμή όταν ένα επιτυχημένο πραξικόπημα μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μια πραγματική λύση, αν ελάμβανεν χώραν βάσει μιας παρασκηνιακής και μυστικής μισο-συμφωνίας στη Γενεύη.

»Η δυσκολία θα ήταν να κρατηθεί η ελληνοτουρκική στρατιωτική (δράση) από το να βγει εκτός ελέγχου μέσα στην υψηλά φορτισμένη συναισθηματική ατμόσφαιρα που θα δημιουργήσει. Δοσμένης της σημερινής έλλειψης εμπιστοσύνης μεταξύ ελληνικής και τουρκικής κυβέρνησης, αυτό μπορεί μόνο να γίνει κατορθωτό, αν έχουμε χέρι οι Αμερικανοί και εμείς.

»Εμείς δεν πρέπει να γνωρίζουμε προκαταβολικά τίποτα για το πραξικόπημα (θα είναι πραγματικά πολύ ανεπιθύμητο αν γνωρίζαμε), όμως θα πρέπει να είμαστε έτοιμοι να δράσουμε γρήγορα έτσι και λάβει χώραν. Εκείνο που χρειαζόμαστε είναι να εξασφαλίσουμε τις αναγκαίες μίνιμουμ μυστικές μονομερείς υποσχέσεις από την κάθε πλευρά ότι οι δυνάμεις των δεν θα επιτεθούν η μία της άλλης…». Η υπογράμμιση της λέξης πραξικόπημα από τον Βρετανό αξιωματούχο.

· «Στις 17 Ιουλίου συναντήθηκε (ο Μακάριος) με τον Βρετανό Πρωθυπουργό Χάρολντ Γουίλσον, ο οποίος… "ψάρεψε" τον Μακάριο για το πώς θεωρούσε ότι θα αντιδρούσαν Ρωσία, Ελλάδα και Τουρκία. Ο Μακάριος, με τις μη πολιτικές, μη διπλωματικές, μη νηφάλιες απαντήσεις του, επικεντρωνόταν στο πώς ο ίδιος θα έπρεπε να συνεχίσει να αναγνωρίζεται ως Πρόεδρος της ΚΔ και όχι ο Σαμψών! Ο Βρετανός Πρωθυπουργός δεν έχασε την ευκαιρία και αντέτεινε στον Μακάριο ότι η Ελλάδα είχε εισβάλει στην Κύπρο. Ο Μακάριος συμφώνησε. Το σχετικό εμπιστευτικό έγγραφο καταγράφει επί λέξει:

«Ο Πρωθυπουργός υπέδειξε ότι θα μπορούσε κανείς να πει ότι το γεγονός (το πραξικόπημα) είχε κάποια χαρακτηριστικά εισβολής. Ο Πρόεδρος Μακάριος συμφώνησε». Είναι ολοφάνερο ότι η συζήτηση αυτή, όπως αποκαλύφθηκε εκ των υστέρων από τα μυστικά αρχεία των Άγγλων, υπήρξε ο πρόλογος για την ομιλία του Μακαρίου στα Ηνωμένα Έθνη...

«Τα γεγονότα εις Κύπρον, δεν αποτελούν εσωτερική υπόθεση των Ελλήνων και οι Τούρκοι της Κύπρου επηρεάζονται, επίσης, το πραξικόπημα της Χούντας είναι μια εισβολή…», είπε ο Μακάριος στις 19.7.1974 στον ΟΗΕ. «Το χαρακτηριστικό του πραξικοπήματος της Χούντας ως "εισβολής" θα το χρησιμοποιούσε στη συνέχεια η Τουρκία ως δικαιολογία για την εισβολή της 20ής Ιουλίου 1974, επικαλούμενη το χρέος της ως εγγυήτριας δύναμης να προστατέψει την Κύπρο από το πραξικόπημα…» («Έξι Προεδρικά Πορτραίτα»).

Όμως, στις 18 Ιουλίου ο Τ/κ Υπ. Άμυνας, Οσμάν Ορέκ, διαβεβαίωνε τον Ύπ. Αρμοστή Στέβεν Όλβερ ότι η ε/κ κοινότητα και η Εθνική Φρουρά συμπεριφέρονταν θαυμάσια, η τ/κ κοινότητα δεν είχε λόγο παραπόνου και σε συνάντηση την ίδια μέρα του Αμερικανού Τζόζεφ Σίσκο με τον Τζέιμς Κάλαχαν στο Λονδίνο και άλλων λέχθηκε ότι «τα γεγονότα στην Κύπρο δεν είχαν μέχρι τότε ενοχλήσει την τουρκική κοινότητα».

ΦΑΝΟΥΛΑ ΑΡΓΥΡΟΥ
Ερευνήτρια/δημοσιογράφος