ΔΔΟ, ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΚΟΥΤΕΡΕΣ, ΕΓΓΥΗΣΕΙΣ, ΣΤΡΑΤΟΣ ΚΑΙ ΑΝΤΑΛΛΑΓΜΑΤΑ - ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΣΥΓΚΛΙΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΚΛΙΣΗΣ ΤΩΝ ΔΥΟ ΜΕΓΑΛΩΝ ΚΟΜΜΑΤΩΝ, ΣΕ ΜΙΑΝ ΑΝΤΙΠΑΡΑΘΕΣΗ ΤΩΝ ΕΚΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΥΣ, ΔΗΜΗΤΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ ΚΑΙ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

EΡΩΤΗΣΕΙΣ

1. Πού συμφωνείτε και πού διαφωνείτε με το πλαίσιο Γκουτέρες;

2. Η παραμονή έστω και μικρού αριθμού Τούρκων στρατιωτών (π.χ. αγήματος) είναι αποδεκτή σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού;

3. Πώς ορίζετε τη ΔΔΟ;

4. Με δεδομένο ότι οι διαπραγματεύσεις γίνονται επί του ιδίου μοντέλου διακυβέρνησης τουλάχιστον από το 1977, γιατί δεν έχει επιτευχθεί μέχρι σήμερα συμφωνία στις επί μέρους πτυχές και, συνεπώς, συνολική λύση του Κυπριακού;

5. Αν η ΔΔΟ δεν αποτελεί πλέον επιλογή, ποια θα είναι η εναλλακτική;

6. Με βάση πρόσφατες δημοσκοπήσεις, οι πολίτες -σε συντριπτικό ποσοστό- απορρίπτουν εκ προοιμίου λύση με τουρκικές εγγυήσεις. Η έλευση αγωγού φυσικού αερίου μέσω Τουρκίας θα μπορούσε να είναι το «αντάλλαγμα» για κατάργηση της «Συνθήκης Εγγυήσεων»;

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ

«Μία είναι η Κύπρος και ένας είναι ο δρόμος για την απελευθέρωση και την επανένωσή της.

Η Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία»

1. Αυτό που ισχύει είναι πως το πλαίσιο Γκουτέρες είναι ένας πολύ σημαντικός σταθμός στην ιστορία του Κυπριακού. Σε αυτό το πλαίσιο, καταγράφεται για πρώτη φορά -και από το πιο επίσημο χέρι- πως σε ό,τι αφορά την ασφάλεια, η Συνθήκη Εγγυήσεων του 1960 δεν μπορεί να συνεχιστεί και χρειαζόμαστε μια νέα Συνθήκη, που να μετατρέπει την Κύπρο σε κανονική χώρα. Αναφέρεται δε σε αυτό, πως οι σημερινές εγγυήτριες δυνάμεις δεν μπορούν να εποπτεύουν τον εαυτό τους και χρειάζεται η συμμετοχή αρκετών χωρών, σε ένα στιβαρό σύστημα διασφαλίσεων.

Είναι σημαντική και η αναφορά που γίνεται στο θέμα των στρατευμάτων για τη δραστική μείωση από την πρώτη μέρα και πως πρέπει να συμφωνηθεί από πριν, σε επίπεδο πρωθυπουργών, η ρήτρα λήξης ή αναθεώρησης για την παρουσία των αγημάτων στην Κύπρο. Σε ό,τι αφορά το εδαφικό είναι πολύ σημαντική η ονομαστική αναφορά της Μόρφου στα εδάφη που πρέπει να επιστραφούν. Στο περιουσιακό είναι σημαντική η υιοθέτηση της λογικής που θα είναι βασισμένη στις αρχές της ΕΕ και η αναγνώριση της προτεραιότητας στον ιδιοκτήτη.

Στην ισότιμη μεταχείριση, είναι πολύ σημαντικό το γεγονός πως υπογραμμίζεται το πλαφόν που πρέπει να υπάρχει για να μη διαταράξει σε βάθος χρόνου την πληθυσμιακή αναλογία του 80 - 20. Για την αποτελεσματική συμμετοχή, αναφέρεται και ο ίδιος ο ΓΓ του ΟΗΕ στις εκκρεμότητες που υπάρχουν και που πρέπει να συζητηθούν. Το πλαίσιο Γκουτέρες θα πρέπει να είναι η βάση για την επανέναρξη του διαλόγου. Και σήμερα χρειάζεται να επικεντρωθούμε στο πώς θα επαναρχίσει ο διάλογος, έχοντας κατά νουν πως εκεί, στο τραπέζι της διαπραγμάτευσης, είναι που θα επιλυθεί το Κυπριακό, σε μια νέα Διάσκεψη, πολύ καλά προετοιμασμένη.

2. Να απαντήσω τι είναι για μας, στον Δημοκρατικό Συναγερμό, αποδεκτό στα θέματα ασφάλειας. Όπως ακριβώς το έθεσε ο ΓΓ. Με τη λύση, κατάργηση των Συνθηκών Εγγυήσεων του 1960. Με τη λύση, δραστική αποχώρηση του μεγαλύτερου μέρους των κατοχικών στρατευμάτων και σε ένα σύντομο χρονικό διάστημα αποχώρηση του συνόλου των στρατευμάτων. Το θέμα της ΕΛΔΥΚ και της ΤΟΥΡΔΥΚ να αποφασιστεί στο επίπεδο των πρωθυπουργών των εγγυητριών δυνάμεων, στην παρουσία των δύο κοινοτήτων. Η θέση του ΔΗΣΥ είναι ότι πρέπει να συμφωνηθεί εκ των προτέρων η ημερομηνία αποχώρησης και των αποσπασμάτων αυτών.

3. Ως η μόνη εφικτή λύση του κυπριακού προβλήματος. Η ομοσπονδία είναι το σύστημα διακυβέρνησης, στη βάση του οποίου κατάφεραν πολλοί λαοί ανά τον κόσμο να συνυπάρχουν. Στη δική μας περίπτωση προστίθεται και ο δικοινοτικός χαρακτήρας, που ήταν έντονος από το Σύνταγμα του 1960 και η διζωνικότητα ως σημείο αναφοράς στις συνιστώσες πολιτείες. Χρειάζεται να καταφέρουμε να εμπιστευτούμε ο ένας τον άλλον. Και για να γίνει αυτό πρέπει να προσπαθήσουμε και να καταφέρουμε να μπούμε ο ένας στα παπούτσια του άλλου για να κατανοήσουμε τα ζητήματα ασφάλειας ή ανασφάλειας που αντιμετωπίζουν και οι δύο κοινότητες. Σήμερα χρειάζεται να κτίσουμε στην ελπίδα και όχι στη βάση των φόβων και των φοβικών συνδρόμων.

4. Γιατί ακριβώς το ζήτημα δεν είναι μόνο το μοντέλο διακυβέρνησης. Σε μια συνολική επίλυση του Κυπριακού, το μοντέλο διακυβέρνησης αφορά -και βάσει του πλαισίου Γκουτέρες αν θέλετε- μιαν από τις έξι παραμέτρους. Η ασφάλεια, η απομάκρυνση των στρατευμάτων, το εδαφικό, το περιουσιακό και η πληθυσμιακή αναλογία είναι οι άλλες πέντε παράμετροι. Μπορούν να υπάρχουν και άλλες. Το σημαντικό είναι να πάμε ξανά σε διαπραγμάτευση και, εκεί, με την στρατηγική που αναπτύξαμε και πετύχαμε στο Κραν Μοντανά -ο Πρόεδρος Αναστασιάδης μαζί με την ελληνική κυβέρνηση- και βάλαμε για πρώτη φορά στη συζήτηση την παράμετρο της ασφάλειας, να καταφέρουμε να συζητήσουμε με τη διαχρονικά αδιάλλακτη Τουρκία, για τον πυρήνα του Κυπριακού. Εκεί, ή θα λύσουμε το Κυπριακό ή θα αφήσουμε εκτεθειμένη την Τουρκία.

5. Δεν υπάρχει εναλλακτική, δεν υπάρχει σχέδιο β’. Και δεν πρέπει ούτε καν να σκεφτόμαστε σχέδιο β’. Μία είναι η Κύπρος και ένας είναι ο δρόμος για την απελευθέρωση και την επανένωσή της. Η Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία.

6. Όχι. Είναι τεράστιο λάθος να διασυνδεθεί με οποιοδήποτε τρόπο η συζήτηση για επίλυση του Κυπριακού με τον τομέα της ενέργειας.

ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ

«Αν εγκαταλείψουμε τη ΔΔΟ δεν θα πετύχουμε καλύτερη λύση, αλλά θα καταλήξουμε στη διχοτόμηση, που αποτελεί τουρκική επιδίωξη»

1. Πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τι συνιστά και τι περιλαμβάνει το Πλαίσιο. Το Πλαίσιο αποτελεί βάση για διαπραγμάτευση σε έξι βασικά θέματα που έχει καθορίσει ο κ. Γκουτέρες. Πρόκειται για θέματα τα οποία έχουν παραμείνει ανοικτά και βρίσκονται στο πεδίο της διαφωνίας. Αυτά τα θέματα αναδεικνύει ο ΓΓ και σε κάποια από αυτά εκφράζει και θέση. Για παράδειγμα, εκφράζει τη θέση ότι η λύση θα πρέπει να προνοεί για τερματισμό του αναχρονιστικού συστήματος των εγγυήσεων και των επεμβατικών δικαιωμάτων από την πρώτη μέρα, καθώς και για απόσυρση των κατοχικών στρατευμάτων. Αυτή είναι θέση πάνω στην οποία θα πρέπει να σταθούμε με επιμονή.

Στο Πλαίσιο υπάρχει, επίσης, η θέση του ΓΓ για την επιστροφή της Μόρφου υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση. Και μ’ αυτό συμφωνούμε. Ο ΓΓ λέει ότι θα πρέπει να συμφωνηθεί η εκτελεστική εξουσία, δηλαδή η εκ περιτροπής προεδρία με διασταυρούμενη και σταθμισμένη ψήφο, καθώς και το θέμα της αποτελεσματικής συμμετοχής των δύο κοινοτήτων στα ομοσπονδιακά όργανα. Ο ΓΓ ουσιαστικά απορρίπτει τη θέση της τουρκοκυπριακής πλευράς για μια θετική ψήφο σε όλα τα όργανα.

Στο περιουσιακό ο ΓΓ αναφέρεται σε προτεραιότητα του χρήστη, θέση που απέχει από τη δική μας θέση, για να έχει προτεραιότητα ο ιδιοκτήτης. Θα χρειαστεί πολλή προσπάθεια στη διαπραγμάτευση για να την αλλάξουμε, δεδομένου ότι υπάρχουν σχετικές αποφάσεις του ΕΔΑΔ (απόφαση Δημόπουλος). Ο ΓΓ αναδεικνύει και την ανάγκη για επίτευξη συμφωνίας στο θέμα της ισότιμης μεταχείρισης Ελλήνων και Τούρκων υπηκόων, για το οποίο είχε επιτευχθεί σύγκλιση μεταξύ Χριστόφια - Ταλάτ, την οποία ο κ. Αναστασιάδης, δυστυχώς, την άνοιξε. Σ’ αυτό το θέμα εμείς επιμένουμε στην επαναφορά της σχετικής σύγκλισης, η οποία προνοεί για μελλοντική ροή Ελλήνων και Τούρκων πολιτών σε αναλογία 4:1.

2. Εμείς δεν είμαστε απλώς υπέρ της πλήρους αποχώρησης των κατοχικών στρατευμάτων, αλλά και υπέρ της αποστρατιωτικοποίησης της Ενωμένης Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως περιλαμβάνεται στο ομόφωνο ανακοινωθέν του Εθνικού Συμβουλίου 2009. Η παραμονή ελληνικού και τουρκικού αγήματος (950 και 650 ανδρών αντίστοιχα) για ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, συζητήθηκε στο Κραν Μοντανά και το σημείο διαφωνίας από τα εμπλεκόμενα μέρη ήταν αν θα υπάρχει ρήτρα τερματισμού ή ρήτρα αναθεώρησης και σε πόσα χρόνια.

3. Το περιεχόμενο της δικοινοτικής, διζωνικής ομοσπονδίας καθορίζεται σε αριθμό περί Κύπρου ψηφισμάτων του ΟΗΕ, καθώς και στις Συμφωνίες Υψηλού Επιπέδου μεταξύ των δύο κοινοτήτων του 1977 και ’79. Ο δικοινοτισμός υπάρχει στο κυπριακό Σύνταγμα από το 1960 και σημαίνει την από κοινού διαχείριση του κράτους στο πλαίσιο της πολιτικής ισότητας, η οποία προνοεί, ανάμεσα σε άλλα, την αποτελεσματική συμμετοχή των δύο κοινοτήτων στα ομοσπονδιακά όργανα. Διζωνικότητα σημαίνει ότι θα έχουμε δύο συνιστώσες πολιτείες και η κάθε κοινότητα, στο πλαίσιο του ενός ομοσπονδιακού κράτους, θα έχει υπό τη δική της διοίκηση την αντίστοιχη πολιτεία.

4. Το ότι μέχρι σήμερα δεν έχει επιτευχθεί λύση δεν οφείλεται στη συμφωνημένη βάση λύσης. Οφείλεται στην αδιαλλαξία της Τουρκίας, η οποία με τη στάση της επιδιώκει την παγίωση της ντε φάκτο διχοτόμησης και τη μόνιμη διαίρεση του νησιού, για να εξυπηρετήσει συγκεκριμένα στρατηγικά συμφέροντα. Βεβαίως, κατά καιρούς έγιναν και γίνονται λανθασμένοι χειρισμοί και από την ελληνοκυπριακή πλευρά, που διευκολύνουν την Τουρκία να κωλυσιεργεί.

5. Δεν συμφωνούμε και έντονα αντιδρούμε στην εγκατάλειψη της συμφωνημένης βάσης λύσης που είναι, από το 1977, η διζωνική, δικοινοτική ομοσπονδία. Αν εγκαταλείψουμε τη ΔΔΟ δεν θα πετύχουμε καλύτερη λύση, αλλά θα καταλήξουμε στη διχοτόμηση, που αποτελεί τουρκική επιδίωξη. Αυτοί που θέλουν εγκατάλειψη της ΔΔΟ με την ψευδαίσθηση ότι θα πετύχουμε κάτι καλύτερο, θα πρέπει να προβληματιστούν, αν για την ομοσπονδία δεν επιτεύχθηκε λύση, πώς θα επιτευχθεί μια καλύτερη λύση; Σημειώνω ότι, στο πλαίσιο της ΔΔΟ, μπορεί να επιτευχθεί ο στόχος της απελευθέρωσης και της επανένωσης του τόπου και του λαού. Ιδιαίτερα σήμερα αποδεικνύεται περίτρανα ότι το πραγματικό μας δίλημμα δεν είναι μεταξύ ομοσπονδίας και ενιαίου κράτους, αλλά μεταξύ ομοσπονδίας και διχοτόμησης.

6. Το θέμα των εγγυήσεων δεν μπορεί να τίθεται στη λογική των ανταλλαγμάτων με το φυσικό αέριο. Οι φυσικοί πόροι και η εκμετάλλευσή τους είναι κυριαρχικό δικαίωμα της Κυπριακής Δημοκρατίας, γι’ αυτό και ποτέ δεν έχει συζητηθεί στις διαπραγματεύσεις. Από την άλλη, πρέπει να παραμείνουμε σταθεροί στο θέμα της κατάργησης των εγγυήσεων. Αν επιλυθεί το Κυπριακό, τότε θα δημιουργηθούν δυνατότητες και προοπτικές για συνεργασία και συνέργειες με την Τουρκία στα ενεργειακά. Το θέμα της έλευσης αγωγού μέσω Τουρκίας, όπως και το θέμα της οριοθέτησης της ΑΟΖ με την Τουρκία, μπορεί να συζητηθεί μετά τη λύση.