ΓΚΡΙΖΑΡΕΙ ΤΗ ΓΡΑΜΜΗ ΚΑΤΑΠΑΥΣΗΣ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ Ο ΚΑΤΟΧΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ

ΣΥΝΗΘΕΣ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ Η «ΠΑΡΕΝΟΧΛΗΣΗ» ΤΗΣ ΓΡΑΜΜΗΣ ΚΑΤΑΠΑΥΣΗΣ ΤΟΥ ΠΥΡΟΣ ΑΠΟ ΤΟΝ ΚΑΤΟΧΙΚΟ ΣΤΡΑΤΟ. ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΠΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΟΥΝ ΝΑ «ΘΟΛΩΣΟΥΝ», ΟΙ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ ΤΟΥ ΡΟΛΟΥ ΤΗΣ ΟΥΝΦΥΚΙΠ ΚΑΙ ΟΙ… ΑΠΕΙΛΗΤΙΚΕΣ ΠΡΟΕΚΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΟΠΙΣΘΟΧΩΡΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΓΡΟΤΩΝ ΤΗΣ ΔΕΝΕΙΑΣ

Σε ετοιμότητα οι Αρχές

Αν και δεν υπάρξουν ενδείξεις που να τεκμηριώνουν ότι υπάρχει επιδίωξη πρόκλησης σοβαρής αναταραχής επί του εδάφους, λόγω των εξελίξεων με τα ενεργειακά, ούτε υποτιμάται ούτε παραγνωρίζεται οποιοσδήποτε ενδεχόμενος κίνδυνος, διαβεβαιώνουν κυβερνητικές πηγές. Υπογραμμίζεται, μάλιστα, ότι στη διάρκεια της ευαίσθητης περιόδου κατά την οποία διεξάγονται οι καλλιέργειες εντός της «νεκρής ζώνης», από πλευράς Κυβέρνησης λαμβάνονται κάθε χρόνο μέτρα.

Συγκεκριμένα, λαμβάνονται μέτρα από την ΚΔ και μέσω των Αρχών ασφαλείας και υπάρχει αποτελεσματική επιτήρηση από την ΕΦ, που διαδραματίζει σωστά τον ρόλο της, είναι σε επαφή με την ΟΥΝΦΙΚΥΠ σε όλα τα επίπεδα, ώστε να δίνεται το μήνυμα στην άλλη πλευρά ότι δεν αναμένουμε παθητικά, αν παρ’ ελπίδα εκδηλωθεί επεισόδιο, να περιοριστούμε μόνο σε διπλωματικά διαβήματα.

Προστίθεται ότι η κατάσταση παρακολουθείται και αξιολογείται σε σταθερή βάση, παρόλο που στο παρόν στάδιο δεν τεκμηριώνεται ότι τα περιστατικά αυτά απορρέουν από μια γενικότερη στρατηγική πρόκλησης έντασης με απώτερο σκοπό τη δημιουργία επεισοδίου. Τα δεδομένα δύνανται ακόμα και σε σύντομο χρονικό διάστημα να διαφοροποιήσουν αυτήν την εκτίμηση.

Στο όνομα της διεκδίκησης μερικών ακόμα μέτρων επί του εδάφους της Κυπριακής Δημοκρατίας, οι Τούρκοι καταφεύγουν κατά καιρούς σε προκλήσεις εναντίον άμαχων γεωργών που δραστηριοποιούνται κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, επιθυμώντας μετακίνηση της... σημαδούρας του Αττίλα ακόμα πιο πέρα από τα κατεχόμενα εδάφη. Το πρόσφατο περιστατικό τουρκικών προκλήσεων εναντίον Ελληνοκυπρίων εντός της «νεκρής ζώνης», που χαρακτηρίζεται από τους καλά γνωρίζοντες ως ένα από τα σοβαρότερα των τελευταίων ετών, αποτελεί μέρος μιας πάγιας τακτικής της κατοχικής δύναμης.

Ενδέχεται, όμως, να εμπίπτει στο πλαίσιο των ευρύτερων σχεδιασμών της Τουρκίας τόσο σε συνάφεια με την επικείμενη αναθεώρηση των όρων εντολής της ΟΥΝΦΙΚΥΠ, όσο και με τις γεωτρήσεις της ExxonMobil στην κυπριακή ΑΟΖ, που πυροδότησαν την εκτόξευση απειλών από τα στόματα αξιωματούχων της Άγκυρας και των εδώ εγκάθετών της.

Χρονολογούνται οι προκλήσεις

Δεν είναι μόνο η Δένεια. Ανάλογες εκδηλώσεις τουρκικής προβοκάτσιας καταγράφονται και απασχολούν τόσο τις αρμόδιες Αρχές της Κυπριακής Δημοκρατίας, όσο και την ΟΥΝΦΙΚΥΠ, που φέρει την ευθύνη διατήρησης ομαλότητας κατά μήκος της γραμμής κατάπαυσης του πυρός, από το 1974 μέχρι σήμερα. Όπως στην κοινότητα της Δένειας, που φαίνεται να είναι σύνηθες στόχος τουρκικής προκλητικότητας, έτσι και σε όλα τα υπόλοιπα σημεία εντός «νεκρής ζώνης», όπου Ελληνοκύπριοι αγρότες συνεχίζουν μετά την τουρκική εισβολή να καλλιεργούν τη γη τους, παρουσιάζονται κατά καιρούς περιστατικά παρεμπόδισης των εν λόγω ειρηνικών εργασιών από τον κατοχικό στρατό - στο παρελθόν, οι Τούρκοι απαίτησαν οπισθοχώρηση των γεωργών από Αθηένου, Περιστερώνα, Αυλώνα και περιοχές της Λευκωσίας.

Σημειώνεται ότι, το σύνολο της έκτασης της λεγόμενης «νεκρής ζώνης» τελεί υπό την επιτήρηση και επίβλεψη των ειρηνευτικών δυνάμεων, βάσει συμφωνίας που εκπηγάζει από το ψήφισμα 186 του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο υιοθετήθηκε ομόφωνα από τα μέλη του στις 4 Μαρτίου 1964, λόγω της ανάγκης «να ληφθούν αμέσως επιπρόσθετα μέτρα για διατήρηση της ειρήνης και αναζήτηση μιας διαρκούς λύσης».

Το ψήφισμα σύστησε τότε «τη δημιουργία, με τη συναίνεση της Kυβέρνησης της Kύπρου, μιας Eιρηνευτικής Δύναμης των Hνωμένων Eθνών στην Kύπρο» και προνοεί «όπως η αποστολή της Δύναμης είναι προς όφελος της διατήρησης της διεθνούς ειρήνης και ασφάλειας, κάνει ό,τι είναι δυνατό για την αποφυγή της επανάληψης των συγκρούσεων και, σύμφωνα με τις ανάγκες, συμβάλλει στη διατήρηση και αποκατάσταση του νόμου και της τάξης και την επιστροφή στις κανονικές συνθήκες».

Το modus operanti των Τούρκων

Σημειώνεται ότι αγροτικές εργασίες από Ελληνοκυπρίους (οι οποίοι προηγουμένως έχουν εξασφαλίσει «πάσο» απευθυνόμενοι και προσκομίζοντας αποδεικτικά στην Ειρηνευτική Δύναμη και όχι στην ΚΔ), γίνονται κατά μήκος της «νεκρής ζώνης» σε διάφορες περιοχές (όπως Δερύνεια, Τρούλλους και τις ως άνω αναφερθείσες, στις οποίες έχουν σημειωθεί περιστατικά), με ορισμένα σημεία να περιγράφονται ως πιο ευάλωτα στις τουρκικές προκλήσεις, λόγω της μεγαλύτερης συχνότητας με την οποία παρουσιάζονται.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα η Δένεια, όπου ανάλογο περιστατικό με αυτό που απασχόλησε προσφάτως την κοινότητα συνέβη και πριν από μερικά χρόνια. Το σκηνικό, πάντως, μονίμως το ίδιο: Ελληνοκύπριοι αγρότες που καλλιεργούν τη γη τους είτε πολύ κοντά στη γραμμή κατάπαυσης του πυρός είτε σε σημείο όπου τα ΗΕ θεωρούν ότι διακυβεύεται η ασφάλειά τους, καλούνται σε οπισθοχώρηση είτε αυτοβούλως από την ΟΥΝΦΥΚΙΠ είτε από αριθμό Τούρκων στρατιωτών που εμφανίζονται διαμαρτυρόμενοι μ’ έναν αξιωματικό τους στη «δική» τους γραμμή και απαιτούν να αποχωρήσουν, επικαλούμενοι λόγους ασφαλείας ή εγγύτητα στην γραμμή κατάπαυσης του πυρός τους ή στα φυλάκιά τους ή σε οχυρωματικά έργα που μπορεί να διενεργούν.

Καταγράφεται, επίσης, σύμφωνα με πληροφορίες της «Σ», αριθμός περιστατικών όπου κατοχικός στρατός και ειρηνευτική δύναμη εμφανίζονται ταυτόχρονα ζητώντας αποχώρηση των Ελληνοκυπρίων, ενώ άλλες πηγές κάνουν λόγο και για περιπτώσεις στις οποίες Τούρκοι στρατιώτες προέταξαν τα όπλα τους για να εξαναγκάσουν τους γεωργούς να αποχωρήσουν. Κατά κανόνα, πάντως, τα περιστατικά έληγαν σε ελεγχόμενο πλαίσιο, χωρίς να υπάρχει κλιμάκωση.
Ο ρόλος της ΟΥΝΦΙΚΥΠ

Ως μια περιοχή στην οποία ισχύουν και εφαρμόζονται οι νόμοι και οι διαδικασίες που ισχύουν και στις ελεγχόμενες από την Κυβέρνηση περιοχές, θεωρεί και μεταχειρίζεται τη «νεκρή ζώνη» η Κυβέρνηση, χωρίς να έχει πρακτικά, επί του εδάφους, τη δυνατότητα άσκησης αυτής της δικαιοδοσίας. Εξ ου και κρίνεται ως απαραίτητη, σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, η συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη.

Παρά την «καλή και λειτουργική σχέση», όπως περιγράφεται, με την ειρηνευτική δύναμη, οι διαδικασίες που ενίοτε ακολουθεί η ΟΥΝΦΙΚΥΠ κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της στο πλαίσιο των όρων εντολής της δεν συμπίπτουν και δεν ικανοποιεί η προσέγγισή τους σε όλες τις περιπτώσεις την Κυβέρνηση, ενώ γίνεται λόγος για «διαφορετικές απόψεις και προσεγγίσεις ως προς το πώς τυγχάνουν χειρισμού τα θέματα που σχετίζονται με τις καλλιέργειες, αλλά και άλλα ζητήματα που αφορούν στη "νεκρή ζώνη"».

Στους πυλώνες της πολιτικής της Κυβέρνησης σε σχέση με τη «νεκρή ζώνη» περιλαμβάνονται η διασφάλιση του δικαιώματος όσων κατέχουν εκτάσεις να συνεχίσουν να τις καλλιεργούν σε συνθήκες ασφάλειας και η θετική συνεργασία και επαφή με την ειρηνευτική δύναμη, η παρουσία της οποίας θεωρείται εκ των ων ουκ άνευ ενόσω διαρκεί η κατοχή.

Πηγή διαφωνίας τα... θολά σημεία

Ως «μη συμφωνημένα» χαρακτηρίζονται τα όρια της τουρκικής γραμμής κατάπαυσης του πυρός και της προκεχωρημένης γραμμής άμυνας της Εθνικής Φρουράς - μερικές αφορούν περιοχές όπου υπάρχουν καλλιέργειες, αλλά τέτοια παραδείγματα εντοπίζονται και σε σημεία της εντός των τειχών Λευκωσίας, όπου δεν υπάρχουν γεωργικές και κτηνοτροφικές ζώνες.

Απωθημένοι σε μεγαλύτερο βάθος από τη γραμμή κατάπαυσης του πυρός των Τούρκων και πολύ πιο κοντά στην προκεχωρημένη γραμμή άμυνας της ΕΦ ήταν οι Ε/κ αγρότες τα πρώτα χρόνια μετά την εισβολή, που παρά τις προκλήσεις του Αττίλα αυξάνουν την παρουσία τους στην περιοχή αντί να τη μειώνουν, ενώ με την πάροδο του χρόνου η δραστηριότητα κατά μήκος της «γραμμής» -τόσο για γεωργικούς όσο και για άλλους σκοπούς- διευρύνθηκε (περίπου 100 γεωργοί υπολογίζεται ότι καλλιεργούν σήμερα εκτάσεις στην περιοχή). Όσον αφορά τις τουρκικές απαιτήσεις, αυτές σχετίζονται πολύ συχνά με εκτάσεις που δεν ξεπερνούν τα 4-5 μέτρα.

Και στη θάλασσα και στη στεριά

Ο χρονισμός του περιστατικού της Δένειας γεννά το ερώτημα συσχετισμού της τουρκικής προκλητικότητας επί του εδάφους με τις εντεινόμενες απειλές εξ αφορμής των γεωτρήσεων της ExxonMobil. «Οι προκλήσεις που έγιναν τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή ήταν προσχεδιασμένες ως μια μορφή αντίδρασης στη γεώτρηση της ExxonMobil, όπως είναι και οι έρευνες του «Μπαρμπαρός» στο οικόπεδο 4», δηλώνει στη «Σ» ο Στρατηγός ε.α. Ανδρέας Πενταράς, ο οποίος δεν αποκλείει το ενδεχόμενο το πρόσφατο συμβάν να διασυνδέεται παράλληλα και με την πιθανότητα αποχώρησης της ΟΥΝΦΙΚΥΠ.

«Έγινε δηλαδή και στη θάλασσα, έγινε και στην ουδέτερη ζώνη και είναι τα προεόρτια τού τι θα συμβεί αν αποχωρήσει η ειρηνευτική δύναμη από την Κύπρο», σημειώνει χαρακτηριστικά. Εξηγεί, δε, ότι οι Τούρκοι «εκμεταλλεύονται το γεγονός ότι η γραμμή κατάπαυσης του πυρός δεν είναι χαραγμένη στο έδαφος με κάποια χαρακτηριστικά σημεία, ειδικά στα σημεία όπου δεν υπάρχουν ένθεν και ένθεν φυλάκια».

Ανάλογες εκτιμήσεις προκύπτουν γενικότερα από στρατιωτικούς κύκλους που κρίνουν ως «μη τυχαία» την παράλληλη εκδήλωση τουρκικής προκλητικότητας στην κυπριακή ΑΟΖ και στη γραμμή κατάπαυσης του πυρός, ενώ συναφής θεωρείται από κάποιους και η εντεινόμενη διοχέτευση προσφύγων από το έδαφός της προς την ΚΔ.

Αν αποχωρήσει η ειρηνευτική δύναμη θα πρέπει να θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι οι Τούρκοι θα επιδιώξουν «καθεστώς Πύλας» σε όλη την περιοχή, αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ίδιοι κύκλοι και σημειώνουν ότι οι κατοχικές δυνάμεις είναι αποφασισμένες να μην επιτρέψουν στην ΚΔ να ανακτήσει το έδαφος αυτό και να το θέσει ξανά υπό τον έλεγχό της.

Πού το πάνε οι Τούρκοι;

Με δεδομένο ότι το πρόσφατο περιστατικό στη Δένεια δεν αποτελεί μεμονωμένη ενέργεια από πλευράς του κατοχικού στρατού, αλλά κατ’ επανάληψιν στάση έναντι στους Ελληνοκύπριους αγρότες που δραστηριοποιούνται στην επίμαχη περιοχή, προκύπτει το ερώτημα κατά πόσον τέτοιου είδους εκδηλώσεις προκλητικής και επιθετικής συμπεριφοράς εμπίπτουν στη στρατηγική της Άγκυρας ή είναι ενδεικτικές των προθέσεών της.

«Η Τουρκία επιχειρεί να ανεβάσει την ένταση σε όλα τα επίπεδα - πολεμική ρητορική και απειλές, παραβίαση της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας με παρουσία τουρκικού στόλου και κινήσεις επί του εδάφους», απαντά στη «Σ» ο Γιώργος Λιλλήκας, ο οποίος διετέλεσε Υπουργός Εξωτερικών επί Τάσσου Παπαδόπουλου. Στόχος της Τουρκίας, συμπληρώνει, είναι «να πείσει ότι δεν θα δεχθεί δημιουργία νέων δεδομένων και τετελεσμένων από μέρους μας. Παράλληλα, ενισχύει αυτούς που εκτός Κύπρου πιέζουν για να κλείσει το Κυπριακό με τον έναν ή τον άλλο τρόπο».

Στο ίδιο μήκος κύματος και τα όσα αναφέρει στη «Σ» ο πρώην Πρόεδρος της Βουλής, Γιαννάκης Ομήρου, που βρέθηκε στο πηδάλιο του Υπουργείου Άμυνας το 1998, στην κυβέρνηση Γ. Κληρίδη. «Η γραμμή καταπαύσεως του πυρός είναι έδαφος της Κυπριακής Δημοκρατίας, που παραχωρήθηκε προς το προσωπικό της ΟΥΝΦΙΚΥΠ προκειμένου να μπορεί να επιτελεί το έργο και την αποστολή της, που είναι η διατήρηση της εκεχειρίας, η αποφυγή νέων συγκρούσεων», σημειώνει ο κ. Ομήρου, αλλά όπως εξηγεί, «αυτό το έδαφος είναι αναπαλλοτρίωτη ιδιοκτησία-κυριότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας» και συνεπώς οι πολίτες της ΚΔ έχουν κάθε δικαίωμα να εισέρχονται εντός αυτής της περιοχής και να ασκούν τις ειρηνικές τους εργασίες.

Περί των προθέσεων των δυνάμεων κατοχής σημειώνει ότι «είναι προφανές ότι η Τουρκία, μέσω των κατοχικών δυνάμεων, προσπαθεί να δημιουργήσει όπως και στις θαλάσσιες περιοχές τις λεγόμενες γκρίζες ζώνες για να διεκδικήσει μέρος της γραμμής καταπαύσεως του πυρός ή, όπως καταχρηστικά ονομάζεται, νεκρή ζώνη». Ο κ. Ομήρου υπενθυμίζει και την περίπτωση των Στροβιλιών, όπου, όπως αναφέρει, «οι Τούρκοι όχι μόνο γκρίζαραν την περιοχή, αλλά ουσιαστικά υπήρξε μια προέλαση των κατοχικών δυνάμεων και έχουν δημιουργήσει ένα τετελεσμένο» και καταλήγει συστήνοντας «μεγάλη προσοχή, για να μη δημιουργηθούν οποιαδήποτε νέα τετελεσμένα».