Ο ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟΣ ΕΝΑΓΚΑΛΙΣΜΟΣ ΤΩΝ ΒΑΛΚΑΝΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΜΟΣΧΑ ΚΑΙ Η ΠΡΟΕΙΔΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ

Ο ΡΩΣΟ-ΤΟΥΡΚΙΚΟΣ ΑΓΩΓΟΣ TURKISH STREAM ΚΑΙ ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΤΗΣ ΑΓΚΥΡΑΣ ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΕΙ ΚΟΜΒΟΣ ΜΕΤΑΦΟΡΑΣ ΦΥΣΙΚΟΥ ΑΕΡΙΟΥ ΠΡΟΣ Ε.Ε. ΑΠΕΙΛΕΙΤΑΙ ΕΜΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΑΓΩΓΟ EAST MED ΙΣΡΑΗΛ-ΚΥΠΡΟΥ-ΕΛΛΑΔΑΣ

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ, που έχουν επανειλημμένα λάβει θέση εναντίον του Nord Stream 2, που θα μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο στη Γερμανία κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, αυτήν τη φορά προειδοποίησαν ενάντια και στον Turkish Stream

Τα σχέδια για κατασκευή του υποθαλάσσιου αγωγού East Med, που θα μεταφέρει τα κοιτάσματα Κύπρου-Ισραήλ-Ελλάδας στην ευρωπαϊκή αγορά μέσω Ιταλίας, θέτουν σε άμεσο κίνδυνο το ενεργειακό όραμα της Τουρκίας να καταστεί ενεργειακός κόμβος μεταφοράς αερίου προς την Ε.Ε. Σε αυτήν της την προσπάθεια βρήκε προσωρινά συμπαραστάτη τη Ρωσία, αφού αυτή την εβδομάδα ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και ο Ρώσος ομόλογός του, Βλαντιμίρ Πούτιν, συμμετείχαν σε επίσημη τελετή που σηματοδότησε την ολοκλήρωση του υπεράκτιου τμήματος του αγωγού φυσικού αερίου Turkish Stream.

Τμήμα του αγωγού 930 χιλιομέτρων εκτείνεται κατά μήκος του βυθού της Μαύρης Θάλασσας και έχει σχεδιαστεί για να παραδώσει ρωσικό φυσικό αέριο στην τουρκική αγορά. Η κατασκευή του ξεκίνησε τον Μάιο του 2017 και οι πρώτες παραδόσεις φυσικού αερίου είναι προγραμματισμένες για το τέλος του 2019. Ο αγωγός θα μεταφέρει 31 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ρωσικού φυσικού αερίου στην Τουρκία ετησίως, τα μισά από τα οποία υπολογίζεται ότι θα μεταφερθούν στην Ευρώπη.

Πέρα, λοιπόν, από τον Blue Stream και τον ΤΑP, η Τουρκία, με τον Turkish Stream, κάνει ακόμη ένα βήμα στο να μετατραπεί σε ενεργειακό κόμβο προς την Ε.Ε., ρόλο που διεκδικούν Κύπρος και Ελλάδα. Παράλληλα, την απεξάρτηση της Ε.Ε. από το ρωσικό φυσικό αέριο είναι κάτι που επιθυμούν και οι ΗΠΑ, οι οποίες μέσω της Exxon Mobil διεξάγουν την πρώτη τους γεώτρηση στη Μεσόγειο και συγκεκριμένα στην Κυπριακή ΑΟΖ.

Ενεργειακά στρατόπεδα;

Αυτήν την εβδομάδα ο Πούτιν, αφού ευχαρίστησε τον Ερντογάν, λέγοντας ότι έδειξε «πολιτική βούληση και θάρρος» και αισθανόμενος ότι άλλες χώρες θα μπορούσαν να δουν τη συνάντηση ως μήνυμα ανταγωνισμού, ισχυρίστηκε ότι «τα έργα αυτού του είδους και συγκεκριμένα το συγκεκριμένο έργο δεν στοχεύουν σε βάρος των συμφερόντων άλλων». Εντούτοις, η Τουρκία είναι αυτή που προκαλεί στην Ανατολική Μεσόγειο και προειδοποίησε την Exxon Mobil και άλλες εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην Κυπριακή ΑΟΖ ότι θα «βλάψουν την περιφερειακή σταθερότητα».

Ισραηλινοί αναλυτές εκτιμούν ότι η επίσπευση κατασκευής του Turkish Stream καταδεικνύει ότι Μόσχα και Άγκυρα μπορεί να έχουν διαφορετική στρατηγική ατζέντα στην ενεργειακή αρχιτεκτονική της περιοχής και αυτή είναι άμεσα συνδεδεμένη με τα τεκταινόμενα στην περιοχή μας. Στην προσπάθειά της η Μόσχα να παρακάμψει την Ουκρανία αναζητεί εναλλακτικές οδούς προς Ε.Ε. και μια από αυτές είναι μέσω Τουρκίας. Σε καμία περίπτωση, όμως, αυτό δεν αποκλείει τυχόν «ουκρανοποίηση» της Τουρκίας.

Το άνοιγμα Τσίπρα

Σε ομιλία του στο Thessaloniki Summit 2018, ο Αλέξης Τσίπρας, μιλώντας για την ενεργειακή συνεργασία στην περιοχή των Βαλκανίων, παρουσία του Πρωθυπουργού της Βουλγαρίας, της Πρωθυπουργού της Σερβίας και της Αντιπροέδρου της ρουμανικής κυβέρνησης, αναφέρθηκε στη «δυνατότητα διακλάδωσης του αγωγού EastMed προς τα Βαλκάνια», αλλά και στις προοπτικές που θα μπορούσε να έχει η επέκταση του αγωγού Turkish Stream προς την Ελλάδα.

«H Ελλάδα προωθεί στις Βρυξέλλες την κατασκευή της δεύτερης διακλάδωσης του αγωγού Turkish Stream», ήταν η δήλωση του Τσίπρα, που έκανε τον γύρο των ρωσικών ΜΜΕ. Υπενθυμίζεται ότι η Βουλγαρία εξέφρασε πρόσφατα το ενδιαφέρον της για συμμετοχή στον Εast Med, λαμβάνοντας, μάλιστα, δημόσια πρόσκληση από τον Νετανιάχου. Το γεγονός επιβεβαίωσε και ο Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας, Μπόικο Μπόρισοφ, κατά τη διάρκεια συνάντησης που είχε πριν από μερικές εβδομάδες με τον Αιγύπτιο Πρόεδρο, Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι.

Κίνηση ματ στα Βαλκάνια

Ωστόσο, η Ρωσία, έχοντας ήδη το πλεονέκτημα να πουλά φτηνό φυσικό αέριο, δεν φαίνεται διατεθειμένη να μείνει αμέτοχη στο ενεργειακό παιγνίδι των Βαλκανίων. Ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός Gasprom φέρεται να έχει αποφασίσει ποια θα είναι η ευρωπαϊκή όδευση για τον αγωγό ΤurkishStream και στοχεύει, μετά την Ελλάδα, να τον περάσει ακολούθως από τη Βουλγαρία, τη Σερβία, την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Στην ουσία, αυτή είναι η διαδρομή του αγωγού South Stream, που πάγωσε από την ΕΕ το 2014, υπό την πίεση των ΗΠΑ. Αυτήν τη φορά, η Gazprom επιχειρεί να εναρμονιστεί εντελώς με τη νομοθεσία της Ε.Ε., προκειμένου να μην αφήσει περιθώρια αναστολής του έργου.

«Είμαστε ικανοποιημένοι με την επιλογή της κατασκευής του Turkish Stream, που προβλέπει δύο γραμμές. Επί του παρόντος, αναπτύσσονται διάφορες επιλογές επέκτασης του αγωγού στην ευρωπαϊκή επικράτεια, μεταξύ άλλων μέσω της Βουλγαρίας, της Σερβίας και της Ουγγαρίας και της Αυστρίας», δήλωσε πριν από λίγες ημέρες ο Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, προσθέτοντας: «Θα είμαστε έτοιμοι να ξεκινήσουμε το έργο (επέκτασης), μόνο αφού λάβουμε σταθερές θετικές εγγυήσεις από τους αρμόδιους θεσμούς της Ευρωπαϊκής Ένωσης».

Θετικές Βουλγαρία-Σερβία

Παράλληλα, ο Διαχειριστής Συστήματος Μεταφοράς της Βουλγαρίας Bulgartransgaz θα διεξάγει, σύμφωνα με δημοσίευμα της ρωσικής εφημερίδας Kommersant, δημοπρασία για εξασφάλιση πρόσβασης στην επικείμενη επέκταση του αγωγού Turkish Stream στην επικράτεια της χώρας. Ο αρμόδιος φορέας σχεδιάζει να κατασκευάσει έναν αγωγό 474 χιλιομέτρων για τη μεταφορά φυσικού αερίου από τα σύνορα Τουρκίας-Βουλγαρίας προς τα σύνορα Βουλγαρίας-Σερβίας. Η σύνδεση αναμένεται να διασχίσει τα σύνορα κοντά στη σερβική πόλη Zajehar, όπου θα συνδεθεί με ένα προγραμματισμένο σχέδιο διασύνδεσης Βουλγαρίας-Σερβίας-Ουγγαρίας, που βρίσκεται σήμερα στο στάδιο προκαταρκτικών μελετών. Πάντως και ο Υπουργός Ενέργειας της Σερβίας, Αλεξάντερ Άντιτς, δήλωσε ότι το Βελιγράδι είναι έτοιμο να συνδεθεί με τον αγωγό Turkish Stream. Η Ρωσία κυριαρχεί σήμερα στη σερβική εγχώρια παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου και ελέγχει πλήρως την αγορά καυσίμων, μέσω της Gazprom Neft και της Lukoil.

Βολιδοσκόπηση Ιταλίας

Εκτός ενεργειακού σχεδιασμού της Μόσχας δεν θα μπορούσε να παραμείνει, φυσικά, ούτε η Ιταλία, η οποία αποτελεί μίαν από τις μεγαλύτερες χώρες κατανάλωσης φυσικού αερίου και είναι η βασική αγορά για την οποία προορίζεται το αέριο της Ανατολικής Μεσογείου. Μέχρι στιγμής, η Ρωσία παραμένει ο βασικός προμηθευτής φυσικού αερίου στην Ιταλία, παρέχοντας περίπου το 35% των αναγκών της χώρας για φυσικό αέριο. «Οι ιταλικές επιχειρήσεις ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε έργα για την παράδοση ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη.

Η εταιρεία Saipem ασχολείται με το σχέδιο Nord Stream 2. Σε εταιρικό επίπεδο, εργαζόμαστε για τη δυνατότητα σύνδεσης ιταλικών εταιρειών με την κατασκευή υποδομών μεταφοράς φυσικού αερίου στο πλαίσιο της παροχής ρωσικού φυσικού αερίου στις ευρωπαϊκές χώρες μέσω της "νότιας οδού"», δήλωσε Ρώσος Υπουργός Εξωτερικών, υπογραμμίζοντας ότι ο ενεργειακός τομέας αποτελεί στρατηγική κατεύθυνση στην πολύπλευρη συνεργασία Ρωσίας-Ιταλίας, και το θέμα αυτό συζητήθηκε λεπτομερώς κατά τη διάρκεια των συνομιλιών μεταξύ του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν και του Ιταλού Πρωθυπουργού Giuseppe Conte, στις 24 Οκτωβρίου.

Οι προειδοποιήσεις ΗΠΑ

Από την πλευρά τους, οι ΗΠΑ, που έχουν επανειλημμένα λάβει θέση εναντίον του Nord Stream 2, που θα μεταφέρει ρωσικό φυσικό αέριο στη Γερμανία κάτω από τη Βαλτική Θάλασσα, αυτήν τη φορά προειδοποίησαν ενάντια και στον Turkish Stream. Συγκεκριμένα, ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Ρικ Πέρι, κάλεσε την Ουγγαρία και τους γείτονές της να απορρίψουν τους ρωσικούς αγωγούς φυσικού αερίου που η Ουάσιγκτον λέει ότι χρησιμοποιούνται για να επεκτείνουν την επιρροή της Μόσχας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.

Η διαφοροποίηση της ενέργειας θα είναι κρίσιμη για την περιοχή, καθώς η Ρωσία έχει χρησιμοποιήσει την ενέργεια ως όπλο στο παρελθόν, ανέφερε, σύμφωνα με το Reuters. «Η Ρωσία χρησιμοποιεί τον αγωγό Nord Stream 2 και τον Turkish Stream για να προσπαθήσει να σταθεροποιήσει τον έλεγχό της στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης», δήλωσε ο Perry κατά τη διάρκεια επίσκεψης στη Βουδαπέστη.

Για τον Nord Stream 2 το αμερικανικό Κογκρέσο ήδη εξετάζει νομοθεσία που επιτρέπει στη διοίκηση του Τραμπ να επιβάλλει κυρώσεις στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που συμμετέχουν στο σχέδιο, παρόλο που αυτές οι εταιρείες έχουν υποχρέωση, βάσει συμβολαίων, να εργαστούν για την κατασκευή του έργου. Σύμφωνα με τον Γκέρχαρντ Σρέντερ, τον Γερμανό πρώην Καγκελάριο, ο οποίος σήμερα διευθύνει το έργο του αγωγού, ο Αμερικανός πρεσβευτής στη Γερμανία ενεργεί περισσότερο σαν «αξιωματικός κατοχής», παρά ως διπλωμάτης.

Η συμφωνία με Πολωνία

Η κρατική εταιρεία φυσικού αερίου της Πολωνίας υπέγραψε και μακροχρόνιο συμβόλαιο για την αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) από τις Ηνωμένες Πολιτείες, στο πλαίσιο της ευρύτερης προσπάθειας που καταβάλλει η χώρα, προκειμένου να μειώσει την ενεργειακή εξάρτησή της από τη Ρωσία. Πολωνοί αξιωματούχοι, ομιλητές στο Φόρουμ Ασφαλείας της Βαρσοβίας που έγινε τον περασμένο μήνα, χαρακτήρισαν τον αγωγό Nord Stream 2 της Gazprom ως απειλή για την ασφάλεια για την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ.

Από το τέλος του 2019 και μετά, ο αγωγός Nord Stream 2 έχει προγραμματιστεί να παραδώσει ρωσικό φυσικό αέριο στην πόλη Lubmin στη βόρεια Γερμανία. Σύμφωνα με την Gazprom, οι αγωγοί Nord Stream 2 και Nord Stream, που είχε ήδη ολοκληρωθεί το 2011, θα μεταφέρουν μέχρι και 110 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως στη Γερμανία. Το ανησυχητικό είναι πως οι δραστηριότητες του ρωσικού ναυτικού στη Βαλτική Θάλασσα συνεχίζουν να αυξάνονται, με το πρόσχημα της προστασίας του αγωγού, γεγονός που κλιμακώνει τον φόβο για ένταση στην περιοχή με το ΝΑΤΟ.