ΠΑΡΑ ΤΙΣ ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΙΣ ΠΡΟΒΛΕΨΕΙΣ ΟΤΙ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΔΕΝ ΕΜΠΛΕΚΕΤΑΙ ΜΕ ΤΟ ΦΥΣΙΚΟ ΑΕΡΙΟ, Η ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑ ΑΠΟΔΕΙΚΝΥΕΙ ΤΟ ΑΝΤΙΘΕΤΟ

Όταν τα κράτη θέτουν στόχους, θα πρέπει να έχουν και τα κατάλληλα μέσα να τους εκπληρώσουν. Αν προσπαθήσουν να τους εκπληρώσουν χωρίς να έχουν τα μέσα, τότε είναι βέβαιο ότι θα υποστούν μεγάλες ζημιές έως και ολοκληρωτική καταστροφή.

H απόφαση της Κυπριακής Δημοκρατίας να εκμεταλλευθεί το φυσικό αέριο, ανεξάρτητα από την πορεία λύσης του Κυπριακού, ήταν απόλυτα ορθή και δεν νομίζω να υπάρχει επ’ αυτού αντίθετη άποψη. Η Κύπρος, ως ανεξάρτητο κράτος, έχει κάθε δικαίωμα να ασκήσει τα κυριαρχικά της δικαιώματα, που εκπηγάζουν από το Διεθνές Δίκαιο και να αξιοποιήσει τις πηγές ενέργειας εντός της Αποκλειστικής Οικονομικής της Ζώνης.

Όταν, όμως, το 2004 ψηφίσθηκε ο νόμος 64/2004, ο οποίος καθόριζε τις διαδικασίες για έρευνες και εκμετάλλευση του φυσικού αερίου, δεν έγινε καμιά μελέτη, η οποία να εξετάζει τη γεωπολιτική διάσταση του έργου της εκμετάλλευσης των υδρογονανθράκων. Μέσα από τη μελέτη αυτή θα αντιμετωπιζόταν και το θέμα της ασφάλειας, δηλαδή της δημιουργίας ασφαλούς περιβάλλοντος για την απρόσκοπτη διεξαγωγή των ερευνών και εκμετάλλευσης του φυσικού αερίου. Πολύ περισσότερο, όταν ήταν γνωστή η στάση που τήρησε η Τουρκία απέναντι στην Ελλάδα, όταν η τελευταία αποφάσισε να εκμεταλλευθεί τους υδρογονάνθρακες στο βόρειο Αιγαίο. Σήμερα η Ελλάδα, δεσμευόμενη από το πρωτόκολλο της Βέρνης που υπογράφτηκε από τις δύο χώρες το 1976, ύστερα από την προσφυγή της στον ΟΗΕ, δεν μπορεί να διενεργήσει έρευνες στο Αιγαίο, ούτε και στα χωρικά της ύδατα.

Μια από τις αρχές της στρατηγικής είναι η αρμονία στόχων και μέσων. Όταν, δηλαδή, τα κράτη θέτουν στόχους, θα πρέπει να έχουν και τα κατάλληλα μέσα να τους εκπληρώσουν. Αν προσπαθήσουν να τους εκπληρώσουν χωρίς να έχουν τα μέσα, τότε είναι βέβαιο ότι θα υποστούν μεγάλες ζημιές έως και ολοκληρωτική καταστροφή. Και υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα στην ιστορία, καταστροφής έως και εξαφάνισης κρατών, αλλά και αυτοκρατοριών που επιδίωξαν μεγάλους στόχους, χωρίς να έχουν τα μέσα για να επιτύχουν την πραγματοποίησή τους.

Εάν, λοιπόν, γινόταν η πιο πάνω μελέτη, θα αποδείκνυε την ανάγκη απόκτησης των μέσων για την ασφάλεια του έργου και την απρόσκοπτη εκμετάλλευση του φυσικού αερίου. Δηλαδή, τη συγκρότηση μιας αποτρεπτικής ναυτικής και αεροπορικής δύναμης, η οποία σε συνεργασία με τις Ένοπλες Δυνάμεις της Ελλάδας και ενδεχομένως με αυτές άλλων γειτονικών χωρών στα πλαίσια αμυντικών συμφωνιών, να παρέχει το απαιτούμενο ασφαλές περιβάλλον στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη, έτσι ώστε απρόσκοπτα οι εταιρείες να προχωρήσουν στην υλοποίηση του ενεργειακού προγράμματος της Κύπρου.

Χρόνος υλοποίησης της αποτρεπτικής ικανότητας υπήρχε, με δεδομένο ότι, από τη λήψη απόφασης μέχρι την εξαγωγή του φυσικού αερίου, απαιτούνται 20 - 25 χρόνια. Και χρήματα υπήρχαν, αν λάβουμε υπόψη ότι από το 2004 μέχρι σήμερα εξοικονομήθηκαν από το Ταμείο Αμυντικής Θωράκισης περίπου 6 δις ευρώ. Εκείνο, δυστυχώς, που δεν υπήρχε, ήταν η στρατηγική σκέψη, η ορθή εκτίμηση του περιβάλλοντος ασφάλειας και η πολιτική βούληση της τότε κυβέρνησης.

Και φθάσαμε στη δεινή πραγματικότητα του σήμερα, το ενεργειακό πρόγραμμα της Κυπριακής Δημοκρατίας να βρίσκεται περίπου υπό την αίρεση της Τουρκίας, η οποία από την αρχή, όχι μόνο εξέφρασε με απειλές τις προθέσεις της, αλλά και με αντίθετες προς το Διεθνές Δίκαιο ενέργειες, διατύπωσε τις απαιτήσεις της και έθεσε σε αμφισβήτηση την προσπάθεια τής Κυπριακής Δημοκρατίας να εκμεταλλευθεί το φυσικό αέριο πριν από τη λύση του Κυπριακού.

Εν τω μεταξύ, εταιρείες, ενεργειακοί κολοσσοί, που συνήψαν συμφωνίες με την Κυπριακή Δημοκρατία για έρευνες και εκμετάλλευση του φυσικού αερίου και οι οποίες δαπάνησαν εκατοντάδες εκατομμύρια μέχρι τώρα, είναι φυσικό να ασκούν πιέσεις, τόσον οι ίδιες όσο και οι χώρες τους για τη λύση του Κυπριακού, έτσι ώστε να σταματήσει η Τουρκία να παρεμποδίζει τις δραστηριότητές τους στην ΑΟΖ της Κύπρου.

Παράλληλα, η Τουρκία, πέραν των όρων που έχει θέσει για εκμετάλλευση από τη Κυπριακή Δημοκρατία του φυσικού αερίου πριν από τη λύση του Κυπριακού (κοινή επιτροπή διαχείρισης, διαμοιρασμός από τώρα των εσόδων μεταξύ των δύο κοινοτήτων και αγωγός προς Τουρκία), όροι φυσικά που ορθά απορρίφθηκαν από την Κυβέρνηση γιατί συνιστούν αναγνώριση του ψευδοκράτους, φρόντισε να δημιουργήσει θέμα και μετά από μια ενδεχόμενη λύση του Κυπριακού.

Η Τουρκία, όπως είναι γνωστό, θεωρώντας ότι η δυτική Κύπρος δεν έχει δική της ΑΟΖ, προέβη στον διαχωρισμό με βάση τη μέση γραμμή, της ΑΟΖ Τουρκίας - Αιγύπτου και οικειοποιήθηκε το βόρειο τμήμα, στο οποίο περιέλαβε και το 30% περίπου των οικοπέδων 4, 5, 6 και 7 και προέκτεινε τη γραμμή διαχωρισμού δυτικά, μέχρι το νότιο όριο των διεκδικήσεών της στο συγκρότημα του Καστελορίζου, έτσι ώστε να μην υπάρχουν θαλάσσια σύνορα Κύπρου - Ελλάδας και η ίδια να έχει θαλάσσια σύνορα με την Αίγυπτο και τη Λιβύη.

Σε περίπτωση λύσης του Κυπριακού, Κύπρος, Ελλάδα και Τουρκία θα πρέπει να συμφωνήσουν στον διαχωρισμό των μεταξύ τους ΑΟΖ και αυτό θα είναι ένα μεγάλο ζήτημα, που ενδεχομένως να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα του νέου κράτους, αφού η Τουρκία θα επιμένει στη διατήρηση της παρούσας γραμμής διαχωρισμού και θα έχει και το πλεονέκτημα της μη θετικής ψήφου (ή βέτο) του Τ/κ υπουργού της ομόσπονδης κυβέρνησης.

Έτσι, παρά τις εκτιμήσεις και τις προβλέψεις όλων σχεδόν των αρμοδίων, ότι το Κυπριακό δεν εμπλέκεται με το φυσικό αέριο, η πραγματικότητα αποδεικνύει το αντίθετο. Όσο κι αν δεν θέλουμε να το παραδεχθούμε, το Κυπριακό βρίσκεται στη δίνη του φυσικού αερίου. Ακόμα μια περιπλοκή στις ήδη υπάρχουσες δυσκολίες που καθημερινά εξαιτίας της τουρκικής αδιαλλαξίας συναντά η πλευρά μας στη διαδικασία επίλυσης του προβλήματος. Μια περιπλοκή που θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, αν από την αρχή των ενεργειακών σχεδιασμών ενεργούσαμε με περισσότερο ρεαλισμό και λιγότερο ρομαντισμό. Όμως ποτέ δεν είναι αργά. Η εξαγωγή του φυσικού αερίου θα πάρει χρόνια ακόμα, όπως και η λύση του Κυπριακού. Ας συμπεριφερθούμε για μια φορά ως ένα σοβαρό και υπεύθυνο κράτος που ξέρει να υπερασπίζεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά του δικαιώματα.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΕΝΤΑΡΑΣ
Αντιστράτηγος ε.α.