Το Φ.Α., εργαλείο στις στρατηγικές επιδιώξεις της Τουρκίας στην Α. Μεσόγειο

Η ΤΟΥΡΚΙΑ ΧΡΗΣΙΜΟΠΟΙΕΙ ΤΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΤΗΣ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΓΙΑ ΕΠΙΤΕΥΞΗ ΤΩΝ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΩΝ ΤΗΣ ΣΤΟΧΩΝ ΣΤΗ ΠΕΡΙΟΧΗ, ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Ο ΓΕΩΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟΣ ΕΛΕΓΧΟΣ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΛΕΚΑΝΗΣ ΤΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ. ΜΙΑ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΠΟΥ ΕΝΤΑΣΣΕΤΑΙ ΣΤΟ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΟΡΑΜΑ ΤΟΥ ΕΡΝΤΟΓΑΝ, ΝΑ ΚΑΤΑΣΤΗΣΕΙ ΤΗΝ ΤΟΥΡΚΙΑ ΜΙΑ ΜΕΓΑΛΗ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΔΥΝΑΜΗ ΣΕ ΠΛΑΝΗΤΙΚΟ ΕΠΙΠΕΔΟ

Μετά την άνοδο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης στην εξουσία και την επικράτηση του πολιτικού Ισλάμ στην Τουρκία διαπιστώνουμε ότι οι συμβολισμοί και η σημειολογία χρησιμοποιούνται συχνά ως εργαλεία στην άσκηση τόσο της εσωτερικής, κυρίως, όμως, της εξωτερικής πολιτικής της χώρας. Το βλέπουμε στις διάφορες εθνικές, πολιτικές, πολιτιστικές και άλλες εκδηλώσεις, ακόμα και σε ομιλίες ή δηλώσεις Τούρκων αξιωματούχων, με κοινό χαρακτηριστικό το οθωμανικό παρελθόν της Τουρκίας. Ένα παρελθόν που ονειρεύεται να αναβιώσει ο Πρόεδρος Ερντογάν, ο οποίος, άλλωστε, δεν κρύβει την επιθυμία του να ανασυστήσει τη νέα Τουρκία στα πρότυπα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Είναι γνωστές οι δηλώσεις του για την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάννης, για τα σύνορα της καρδιάς του που δεν συμπίπτουν με τα σημερινά σύνορα, για τη νέα Τουρκία κ.λπ.

Το εργαλείο των συμβολισμών και της σημειολογίας χρησιμοποιήθηκε και στην περίπτωση των διεκδικήσεων της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με την ονομασία Φατίχ, δηλαδή Πορθητής, που δόθηκε στο σκάφος ερευνητικών γεωτρήσεων το οποίο πρόσφατα προμηθεύθηκε η Τουρκία. Όπως είναι γνωστό, Πορθητής ήταν το όνομα του Μωάμεθ του Β΄, ο οποίος την 29ην Μαΐου του 1453 άλωσε την Κωνσταντινούπολη και άνοιξε τον δρόμο για κατάκτηση από τους Οθωμανούς ολόκληρου του ελληνικού χώρου, των Βαλκανίων, μέρους της κεντρικής Ευρώπης, μέχρι τα τείχη της Βιένης.

Ένας δεύτερος συμβολισμός είναι ο καθορισμός της 29ης Οκτωβρίου ως ημερομηνίας έναρξης των ερευνητικών γεωτρήσεων στην ανατολική Μεσόγειο, επετείου ανακήρυξης της Νέας Τουρκικής Δημοκρατίας, ύστερα από την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάννης τον Ιούλιο του 1923. Η επέτειος αυτή συμβολίζει τη νίκη των Τούρκων επί των Ελλήνων στη Μικρά Ασία (τη Μικρασιατική Καταστροφή), μια νίκη που ανέτρεψε τη συνθήκη των Σεβρών του 1920, με την οποία η Τουρκία περιοριζόταν σε ένα μικρό ηπειρωτικό κράτος και την επανέφερε στα σημερινά της σύνορα (πλην της περιοχής της Αλεξανδρέττας που περιήλθε στην Τουρκία το 1939).

Με τους συμβολισμούς αυτούς θα μπορούσε κανείς να βγάλει το συμπέρασμα ότι η Τουρκία εντάσσει το ενεργειακό της πρόγραμμα στην ανατολική Μεσόγειο σε γεωπολιτικό πλαίσιο, θέτοντας σε δεύτερη μοίρα την οικονομική διάσταση. Με λίγα λόγια, η Τουρκία χρησιμοποιεί το ενεργειακό της πρόγραμμα ως εργαλείο για επίτευξη των στρατηγικών της στόχων στην περιοχή, που είναι ο γεωπολιτικός και γεωστρατηγικός έλεγχος της Κύπρου και της ανατολικής λεκάνης της Μεσογείου. Μια στρατηγική που εντάσσεται στο ευρύτερο όραμα του Ερντογάν να καταστήσει τη Τουρκία μια μεγάλη περιφερειακή δύναμη σε πλανητικό επίπεδο.

Το γεγονός αυτό, δηλαδή η γεωπολιτική διάσταση που δίνει η Τουρκία στη διεκδίκηση πηγών ενέργειας στην Ανατολική Μεσόγειο εις βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων Κύπρου και Ελλάδας και κατά παράβαση των κανόνων του διεθνούς δικαίου, επεξηγεί και την επιμονή της Τουρκίας να μην περιορίζεται μόνο σε ρητορικές διακηρύξεις, αλλά να υλοποιεί στην πράξη με την προβολή ισχύος, δηλαδή με τη χρήση στρατιωτικών μέσων, τις αποφάσεις που λαμβάνει αναφορικά με το θέμα των υδρογονανθράκων.

Ενιαίες διεκδικήσεις

Ένα άλλο σημείο που διαφοροποιεί τη μέχρι τώρα ρητορική της Τουρκίας αναφορικά με το ζήτημα του φυσικού αερίου είναι το γεγονός ότι δεν διαχωρίζει πλέον τις διεκδικήσεις της στην υφαλοκρηπίδα της Κύπρου από αυτήν της Ελλάδας και συγκεκριμένα στον χώρο του συγκροτήματος του Καστελορίζου. Στις τελευταίες δηλώσεις τους τόσον ο Ερντογάν όσο και άλλοι αξιωματούχοι αναφέρονται στα «δικαιώματα» της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο, εννοώντας την περιοχή μεταξύ Κύπρου και Ρόδου. Με λίγα λόγια, η Τουρκία, με πρόσχημα το φυσικό αέριο, έχει εντάξει τις στρατηγικές της επιδιώξεις στην Ανατολική Μεσόγειο σε έναν ενιαίο σχεδιασμό, ανεξάρτητα αν στον σχεδιασμό αυτό εμπλέκει δύο διαφορετικές χώρες - μία σύμμαχός της στο ΝΑΤΟ και με την άλλη να βρίσκεται σε άτυπες συνομιλίες για επίλυση του προβλήματος που η ίδια δημιούργησε το 1974 στην Κύπρο. Αυτός είναι και ο λόγος, άλλωστε, που η Τουρκία, κατά παράβαση κάθε έννοιας διεθνούς δικαίου, χώρισε την υφαλοκρηπίδα μεταξύ Τουρκίας - Αιγύπτου και, με το ανυπόστατο επιχείρημα ότι η δυτική Κύπρος δεν έχει υφαλοκρηπίδα, οικειοποιήθηκε το βόρειο ήμισυ, στο οποίο συμπεριέλαβε το 30% των οικοπέδων 4, 5, 6 και 7 της Κυπριακής Δημοκρατίας και έχει προεκτείνει τη γραμμή διαχωρισμού δυτικά, ώστε να εφάπτεται του νοτίου ορίου των διεκδικήσεών της στο νησιωτικό συγκρότημα του Καστελορίζου μέχρι και νότια της Κρήτης.

Αυτός ο σχεδιασμός της Τουρκίας περιπλέκει ακόμα περισσότερο τη λύση του Κυπριακού, γιατί πέραν των εντάσεων που ενδεχομένως θα προκύψουν, εξαιτίας των παράνομων ερευνητικών και άλλων δραστηριοτήτων της Τουρκίας στις ΑΟΖ Κύπρου και Ελλάδας, ακόμα και μετά τη λύση του Κυπριακού θα υπάρχει το «αγκάθι» του διαχωρισμού των ΑΟΖ Κύπρου - Τουρκίας, ένα ζήτημα που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα της λύσης. Και τούτο, επειδή η οποιαδήποτε συμφωνία διαχωρισμού επιτευχθεί, θα πρέπει να γίνει ταυτόχρονα και μεταξύ Τουρκίας - Ελλάδας, ιδιαίτερα στον χώρο του Καστελορίζου. Η Ελλάδα, όμως, για το θέμα αυτό συζητά με την Τουρκία από το 1976, ύστερα από το πρωτόκολλο της Βέρνης, χωρίς ακόμα οι δύο χώρες να βρουν λύση στο θέμα της υφαλοκρηπίδας.

Και αν λάβουμε υπόψη ότι η Δημοκρατία του 1960 διαλύθηκε τρία χρόνια αργότερα για πολύ πιο ασήμαντα θέματα, είναι εύκολο να αντιληφθούμε τι αποτέλεσμα θα έχει στη βιωσιμότητα της λύσης η διαμάχη με την Τουρκία για ένα θέμα που άπτεται των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κύπρου και της Ελλάδας. Και, μάλιστα, όταν η Τουρκία θα έχει σύμμαχο τη τ/κ κοινότητα με το βέτο ή τη θετική της ψήφο στην απόφαση που θα ληφθεί.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΕΝΤΑΡΑΣ
Αντιστράτηγος ε.α.