ΔΙΠΛΑ ΑΠΟ ΟΜΑΔΙΚΟΥΣ ΤΑΦΟΥΣ ΚΑΙ ΧΩΡΟΥΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ

Η ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑΔΗ - ΑΚΙΝΤΖΙ ΣΤΙΣ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ ΑΝΑΜΕΝΕΤΑΙ ΝΑ ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΗΣΕΙ ΤΗΝ ΥΛΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΕΙΛΗΜΜΕΝΗΣ ΑΠΟΦΑΣΗΣ ΤΟΥ ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ 2015 ΓΙΑ ΔΙΑΝΟΙΞΗ ΤΟΥ ΟΔΟΦΡΑΓΜΑΤΟΣ ΤΗΣ ΔΕΡΥΝΕΙΑΣ - ΣΥΓΚΛΟΝΙΖΟΥΝ ΟΙ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ ΓΙΑ ΟΜΑΔΙΚΕΣ ΕΚΤΕΛΕΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΑΦΟΥΣ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ

«Εκτέλεσαν έξι μπροστά στα μάτια μου»

Σύμφωνα με τις συγκλονιστικές μαρτυρίες, οι περισσότεροι (ανάμεσά τους και Τουρκοκύπριοι) έπεσαν σε ενέδρα Τούρκων στρατιωτών. Ο Τάσος Κουτσού, ετεροθαλής αδελφός του πρώην βουλευτή Νίκου Κουτσού, κατέθεσε στη «Σ» τη δική του τραγική ιστορία, όπως τη βίωσε σε ηλικία μόλις 16 χρονών. Στις 17 Αυγούστου, αφηγείται, μαζί με τον πατέρα του, Σωτήρη, που ήταν τότε γύρω στα 50, και τον αδελφό του Παναγιώτη, που ήταν τότε 17, ξεκίνησαν από το Παραλίμνι για να μεταβούν στο χωριό τους, την Περιστερωνοπηγή, ώστε να πάρουν τις αγελάδες τους.

Όπως αναφέρει, σε κάποιο σημείο, εντός της κατεχόμενης σήμερα Δερύνειας, τους σταμάτησε ο τουρκικός στρατός και τους κατέβασε από το αυτοκίνητο. Εκεί, σ’ έναν πορτοκαλεώνα, είδε μαζεμένα είκοσι περίπου άτομα, τόσο ενήλικες όσο και παιδιά. Τους ανάγκασαν να καθίσουν. Κάθε λίγα λεπτά, σήκωναν δύο άτομα και τα μετέφεραν σε διπλανό σημείο, όπου τα εκτελούσαν εν ψυχρώ.

Μπροστά του, όπως περιγράφει, είδε να εκτελούνται έξι συνολικά άτομα. Ο πατέρας του, λέει, μεταφέρθηκε σε διπλανή περιοχή μαζί με άλλον έναν Ελληνοκύπριο. Άκουσε πυροβολισμούς, θυμάται, αλλά σύμφωνα με τη μαρτυρία του στη «Σ», δεν είδε την εκτέλεση. Έκτοτε αγνοείται η τύχη του. Ο ίδιος και ο αδελφός του, Παναγιώτης, ως αιχμάλωτοι πια, μετακινήθηκαν από τους κατακτητές σε διάφορες τοποθεσίες και αφέθηκαν, εν τέλει, ελεύθεροι στα τέλη Σεπτεμβρίου με τη διαδικασία ανταλλαγής.

«Άρπαξαν και τα τρία παιδιά μου»

Η δεύτερη συγκλονιστική μαρτυρία, που εξασφάλισε η «Σ», προέρχεται από τη Χρυστάλλα Νέκκη Κυριάκου, από την Κάτω Δερύνεια. Η κυρία Χρυστάλλα παντρεύτηκε το 1969 και έκανε τρία παιδιά, τον Ανδρέα (5 χρονών το 1974), και δύο δίδυμα κοριτσάκια, την Κίκα και τη Μαρία, που ήταν τότε μόλις τριών ετών. Όλα τα παιδιά μέχρι σήμερα αγνοούνται. Η κ. Χρυστάλλα έλαβε τη λανθασμένη πληροφορία επιστροφής και έτσι ξεκίνησε με την οικογένειά της να μεταβεί πίσω στην Αμμόχωστο στις 17 Αυγούστου 1974.

Εκεί, τους έστησαν ενέδρα οι Τούρκοι στρατιώτες. Τους ανάγκασαν να μείνουν σπίτι τους, ενώ, λίγες μέρες αργότερα, οι Τούρκοι τής πήραν τα παιδιά και τους έδιωξαν από το σπίτι. Σήμερα η κυρία Χρυστάλλα θρηνεί τον χαμό των αγνοουμένων της, που η ίδια αναφέρει πως σκοτώθηκαν εκεί, στην Κάτω Δερύνεια. Οι δίδυμες κόρες της, ο πεντάχρονος γιος της, ο πεθερός και η πεθερά της, η νύφη της με τα τρία μικρά παιδιά της και ο γαμπρός της, όλοι αγνοούνται.

Δύο υποβόσκουσες, αλληλοσυγκρουόμενες τάσεις βγάζει στην επιφάνεια η διάνοιξη της λεωφόρου Αμμοχώστου. Από τη μια, οι υποστηρικτές της επαναπροσεγγιστικής πολιτικής βλέπουν το οδόφραγμα της Δερύνειας ως μια πύλη, διαμέσου της οποίας θα επέλθει η σταδιακή κοινωνική, πολιτισμική και κρατική επανασύνδεση μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Από την άλλην, οι περισσότεροι επιχειρηματίες της ελεύθερης επαρχίας Αμμοχώστου διαβλέπουν ότι η διάνοιξη ελεύθερης οδού, που θα ενώνει τη Δερύνεια με την κατεχόμενη Αμμόχωστο, θα αποβεί μοιραία για μια επαρχία, το ελεύθερο κομμάτι της οποίας εξαρτάται, κατά κύριο λόγο, από τα έσοδα από τον τουρισμό.

Η πρόσφατη «στροφή» των Ελληνοκυπρίων στα κατεχόμενα για καύσιμα, αλλά και οι χαμηλότερες τιμές στον τουριστικό τομέα -διανομή και σίτιση- στις κατεχόμενες περιοχές, φαίνεται να ενισχύουν τα επιχειρήματα όσων τάσσονται εναντίον, εφόσον τα δύο αυτά δεδομένα συνηγορούν υπέρ ενδεχόμενων κινδύνων από την επικείμενη διάνοιξη.

Επιπλέον, προσμετράται και το γεγονός ότι ο πρωτογενής τομέας, όπως η γεωργία, που είναι ο δεύτερος σημαντικότερος για την ελεύθερη Αμμόχωστο, έχει δεχθεί τα τελευταία χρόνια ανυπολόγιστο πλήγμα, τόσο από την ανομβρία όσο και από τον Κανονισμό της Πράσινης Γραμμής, που προϋποθέτει, μεταξύ άλλων, ελεύθερο εμπόριο γεωργικών προϊόντων, όπως οι πατάτες, που αποτελούν το κύριο μέρος της παραγωγής των Κοκκινοχωρίων.

Προχωρούν οι ετοιμασίες διάνοιξης

Οι εργασίες για τα σημεία διέλευσης στο οδόφραγμα Δερύνειας στις ελεύθερες περιοχές έχουν ήδη ολοκληρωθεί. Παρόλα αυτά, από την πλευρά των κατεχομένων η μεγαλύτερη καθυστέρηση έγκειται στην αναποφασιστικότητα ή, μάλλον, στην άρνηση μετακίνησης του τουρκικού στρατιωτικού φυλακίου, που αποτελεί πάγιο αίτημα τόσο της ελληνοκυπριακής πλευράς, όσο και των Ηνωμένων Εθνών, καθώς βρίσκεται εντός νεκρής ζώνης.

Υπενθυμίζεται ότι, από το μπαλκόνι του φυλακίου εκείνου, στις 14 Αυγούστου του 1974, ο Κενάν Ακίν πυροβόλησε και σκότωσε άνανδρα τον Σολωμό Σολωμού, ο οποίος, ανήμερα την κηδεία του δολοφονηθέντος από τους Γκρίζους Λύκους, ξαδέλφου του, Τάσου Ισαάκ, ξέφυγε από τους άνδρες της ειρηνευτικής δύναμης, εισήλθε εντός νεκρής ζώνης, ανέβηκε στον ιστό και επιχείρησε να κατεβάσει την τουρκική κατοχική σημαία.

Αίσθηση έχουν, βέβαια, προκαλέσει και οι πρόσφατες δηλώσεις του λεγόμενου «πρωθυπουργού» του ψευδοκράτους, ο οποίος, σε ομιλία του από τη Σιλίφκε της Τουρκίας, όπου προσκλήθηκε από το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο, παραδέχθηκε ότι υπάρχει αύξηση στον αριθμό των τουριστών που πηγαίνουν στα κατεχόμενα από τις ελεύθερες περιοχές και ότι η διάνοιξη των οδοφραγμάτων στοχεύει στη διευκόλυνσή τους. Οι δηλώσεις αυτές έριξαν περισσότερο λάδι στη φωτιά, αυξάνοντας τις αντιδράσεις των υποστηρικτών της μη διάνοιξης του οδοφράγματος και οδηγώντας σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για κλείσιμο των οδοφραγμάτων.

Στον τόπο του εγκλήματος

Οι εκτελέσεις των Τάσου Ισαάκ και Σολωμού Σολωμού στο οδόφραγμα της Δερύνειας έγιναν είκοσι δύο ακριβώς χρόνια μετά τις μαζικές εκτελέσεις Ελληνοκυπρίων στρατιωτών και αμάχων στην περιοχή του οδοφράγματος. Τα «περβόλια της Πέρτζιενας» -η περιοχή της κατεχόμενης σήμερα Δερύνειας, που έγινε αρχικά γνωστή τις πρώτες δεκαετίες του 20ού αιώνα, λόγω της συμβολής της Εβραίας ιδιοκτήτριάς της, Ida Pershitz, στην κοινωνία της εποχής- αποτελούν συνώνυμο της φρικαλεότητας και της βαναυσότητας του Τούρκου εισβολέα.

Πλήθος μαρτυριών αναφέρονται σε ομαδικούς τάφους Ελληνοκυπρίων στη συγκεκριμένη περιοχή, αποτέλεσμα ομαδικών εκτελέσεων, που συντελέστηκαν στην πλειονότητά τους στις 17 Αυγούστου, όταν μεγάλος αριθμός Αμμοχωστιανών επιχείρησαν να επιστρέψουν στα σπίτια τους υποκινούμενοι από μια παραπλανητική ραδιοφωνική ανακοίνωση.

ΔΕΑ: Επιβεβαιωμένες οι μαρτυρίες

Ο εκπρόσωπος της ελληνοκυπριακής πλευράς στη Διερευνητική Επιτροπή για τους Αγνοουμένους (ΔΕΑ), Νέστορας Νέστορος, επιβεβαίωσε στη «Σ» τις μαρτυρίες και τις αναφορές για αγνοουμένους. Όπως ανέφερε, οι περισσότερες αναφορές επικεντρώνονται στην περιοχή «Περβόλια της Πέρτζιενας», στην οποία έγινε ανασκαφή το 2017. Στην περιοχή, σύμφωνα με τον κ. Νέστορος, πιστεύεται ότι υπάρχει μεγαλύτερος αριθμός οστών, ενώ η ΔΕΑ αναμένει την παραχώρηση άδειας για τη συνέχιση των ανασκαφών.

Παράλληλα, σημειώνει ότι υπάρχει επιπλέον μαρτυρία που κάνει λόγο για έναν χώρο ταφής έντεκα ατόμων.
Το πρόβλημα, όπως επισημαίνει, και η αδυναμία για την ελληνοκυπριακή πλευρά είναι ότι οι μελέτες αφορούν χώρους εξαφάνισης, με αποτέλεσμα οι έρευνες να είναι δύσκολες. Τέλος, τόνισε πως η τουρκοκυπριακή πλευρά οφείλει να συνεργαστεί και να παραχωρήσει σημαντικές πληροφορίες για τα σημεία των μαχών, κάτι το οποίο θα ήταν ιδιαίτερα υποβοηθητικό.